اعوذ بالله من الشیطن الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
جادوی شیاطین (قسمت 210)
رشد معنوی (14)
نماز و سبک زندگی (9)
مانترا
وَ مَا کَانَ صَلاَتُهُمْ عِنْدَ الْبَیْتِ إِلاَّ مُکَاءً وَ تَصْدِیَةً فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا کُنْتُمْ تَکْفُرُونَ (انفال: 35)
نمازشان نزد خانه، چیزى جز «سوت کشیدن» و «کف زدن» نبود پس بچشید عذاب را بخاطر کفرتان!
آیه ای از قرآن خیلی زیبا، طریق نماز قوم پیامبر را بازگو میکند. در آیه می فرماید که آنها نمازشان چیزی جز سوت کشیدن و کف زدن نبود. در اینجا دو لغت عربی مکاء و تصدیه برجسته هستند. مکاء به معنای سوت کشیدن و تصدیه به معنای کف زدن است. اما این دو، معانی مهمی را میخواهند به ما معرفی کنند که در جامعه کنونی ما مصداقیت داشته باشند و گرنه کسی اکنون در حین نماز سوت نمیزند و کسی هم کف نمی زند. پس بیایید معنای بروز این دو کلمه را بررسی کنیم، تا ببینیم این دو چه ربطی به مانترا دارند و این دو کلمه مهم، چه پیامی برای جامعه امروزی ما دارند.
مکاء = سوت زدن = صدا درآوردن = صدا را کشیده کردن = با آواز خواندن = با آهنگ خواندن = کش دادن و هورا کشیدن کلمات = کلمه ای را از معنی انداختن و به صوت تبدیل کردن = لایک کردن الکی = فریب بوسیله صوت و یا تصویر
تصدیه = کف زدن = تشویق کردن = تکرار کردن = تائید کردن هیجانی = کاسه از آش داغ تر شدن = تعصبات هیجانی = خفه کردن در نطفه = شعار دادن = بلند کردن صدا جهت خاموش کردن کلمات = بالاآوردن سایت با ترفندهای میانبر = پخش مکرر پیامهای بازرگانی = در قالب تکرار، واقعیت را پوشاندن
مکاء یعنی سوت زدن، یعنی کلمات را به آواز و نی و نای تبدیل کردن. وقتی کسی صدا و تصویر را بر معنا ترجیح میدهد، در واقع از معنا فرار میکند و در لفافه صدا و آهنگ و تصویر، از فهم معنا شانه خالی میکند. کسی که نخواهد معنای کلام را درک کند، در واقع میخواهد با صدا و آهنگ و هیاهو، آن را خنثی کند. مکاء یعنی به هر قیمتی قافیه و ردیف را جور کردن، حتی به قیمت از بین رفتن معنا. مکاء یعنی احساساتی شدن به هر قیمتی. مکاء یعنی سر و صدا کردن برای پوشاندن معنا و مفهوم واقعی و این خودش یک نوع کفر و پوشاندن است. به همین خاطر در آخر آیه هم از کفر صحبت می فرمایند (بِمَا کُنْتُمْ تَکْفُرُونَ).
تصدیه به معنای کف زدن است. اما کف زدن خودش یک نوع تکرار است. بعضی مواقع تکرار یک حرکت نوعی معناگریزی است. تکرار میتواند بر معنا غلبه کند. کف زدنهای پشت سر هم یا تکرار کلمات بدون توجه به معنا و هدف و مفهوم، یک نوع رگبار است برای سرکوب معنا. پخش و تکرار مکرر یک پیام تا که واقعیت پوشانده شود.
افراد با این دو کار (مکاء و تصدیه)، سدی از صدا و تکرار ایجاد میکردند تا معنا و مفاهیم حق را بپوشانند و آن را خفه کنند. صدا و تصویر (مکاء) و تکرار (تصدیه) ابزارهایی هستند و یا شاید زبان حرکت و بدن هستند که میخواهند جایگزین معنا و حق و تدبر و تفهم و تفقه و ایمان شوند. خدای رحمان در این آیه مخالف صدا و تصویر و تکرار نیست. اما با صدا و تصویر و تکراری که باعث خفه شدن معنا و مفهوم و یا در حاشیه رفتن معنا شود، مخالف است.
مثلا وقتی فردی، قرائت قرآن از یک قاری خوش صدا را گوش میکند، تحت تاثیر آن قرار می گیرد. اما باید بدانیم که آیا این تاثیر حاصل تاثیر معنا و مفهوم بوده است و یا اینکه فقط بخاطر ریتم و نوسان صدای قشنگ قاری بوده است. این نوع عبادت، از نظر قرآن مشکل دارد. زیرا فرد صوت را بر ماهیت و معنا ترجیح میدهد که همان مکاء است.
اشو عرفانیست مشهور هندی در مورد قرآن میگوید:
قرآن کتابی نیست که برای خواندن باشد، بلکه کتابی هست که باید آنرا سرود. اگر تو آن را بخوانی اشتباه میکنی! اما اگر تو آن را بسرودی شاید خدا را پیدا کنی!
اشو با زیرکی تمام که از عرفان شیطانیش اخذ کرده است، میخواهد قرآن در همان سطح قرائت و سرود بماند و روی آیاتش تفکر نشود. او در ادامه میگوید:
من زبان عربی را بلد نیستم و نمی فهمم ولی میتوانم قرآن را درک کنم برای اینکه میتوانم آهنگ و زیبایی آن نوای عربی را درک کنم چه کسی به معنا اهمیت میدهد!؟ وقتی تو زیبایی یک گل را میبینی آیا میپرسی این چه معنی دارد!؟ خود گل کافی است!
اشو نوای عربی قرآن را کافی میداند و این همان حیله شیطان است برای مهجور ماندن قرآن. قرائت قرآن با صدای زیبا و آهنگین از نظر اشو نهایت قرآن است و به این طریق اشو و سایر عرفانهای شیطانی نمیخواهند که مردم با معانی و پیامهای قرآن آشنا شوند. آنها قرآن را در سطح مکاء و تصدیه میخواهند. وقتی کسی قرآن میخواند، باید با توجه به معانی آن، در جاهای مختلف حالت رکوع و خشوع داشته باشد و نه اینکه به به و چه چه کند و صدایش را بالا ببرد. اگر قرآن بر کوه نازل میشد، کوه بخاطر معنا و مفهوم آن، خاشع و تسلیم و شکافته میشد.
لَوْ أَنْزَلْنَا هَذَا الْقُرْآنَ عَلَی جَبَلٍ لَرَأَیْتَهُ خَاشِعَاً مُتَصَدِّعَاً مِنْ خَشْیَةِ اللهِ وَ تِلْکَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ یَتَفَکَّرُونَ (حشر: 21)
اگر این قرآن را بر کوهى نازل مىکردیم، مىدیدى که در برابر آن خاشع مىشود و از خوف خدا مىشکافد! اینها مثالهایى است که براى مردم مىزنیم، شاید در آن بیندیشید!
وقتی کسی شعار لا اله الا الله را میگوید، در واقع باید یک پیام توحیدی را به ذهن و قلب خود تزریق کند. اما اگر آن را هی تکرار کند، بدون معنا و هدف، آن وقت تمرینی است برای خلسگی، نه برای ارتقای معنویت. حاکمیت صوت و تصویر بر معنا از نظر قرآن، قابل پذیرش نیست. شاید این نوع تکرار بطور موقت، ذهن را آرام کند، ولی این نوع آرامش یک نوع فریب است. تکرار بی هدف جایگزین معنا میشود. مثل این است که غذا بخورید و شکم خود را پر کنید، ولی محتوای غذا بی فایده باشد.
از آنجا که صدا و تکرار (مکاء و تصدیه)، یک معنویت فیک هستند، اگر فرد به این نوع معنویت عادت کند، هر گونه صدا و تکرار دیگر هم میتواند او را جذب کند. زیرا استفاده کننده فرقی ماهوی بین این دو نمی بیند. این نکته اساسی اشکال این روش است. آنقدر از این صداها و تکرارها زیاد است که دیگر فرد فرقی بین آنها قائل نیست. فرد حیران و سرگردان میشود. چنین روشی انسان را درگیر تصاویر و صداهای بی محتوا و تکرارهای بی معنا میکند. این دوره و زمانه افراد می آیند و قرآن را به سبک ترانه های معمول در جامعه میخوانند که در واقع سطح این ترانه از نظر معنوی با قرآن سازگار نیست و هم سنخ نیستند. وقتی آدمی تحت تاثیر صوت و تکرار باشد، دیگر معنا برایش اهمیت ندارد و پشت قرآن، آن ترانه ها را میخواند و وجه دینی به کار خود میدهد. این کار همان مکاء و تصدیه است. نظم آهنگینی که در قرآن موجود است، شعر نیست و بلکه این نظم آهنگین در خدمت معنا و مفهوم قرآن است.
مدیتیشن براساس مکاء و تصدیه کار میکند. در مدیتیشن یک کلمه ای است با عنوان اووم یا هوم که افراد آن را تکرار میکنند و بصورت آهنگین آن را می کشند. این کلمه همان مکاء است که میتوان تا تخلیه نفس در سینه آن را کِش داد و آن را ادا کرد. حرف م و حرف ب تنها دو حرفی هستند که با لب تلفظ میشوند و نه با زبان. حرف ب را نمی توان کش داد. اما حرف میم را میتوان تا آخرین نفس در سینه کِش داد. به این طریق عبارت اووم را میتوان بمدت زیادی کش داد. این همان مکاء است. بعد آن را تکرار هم می کنند که تکرار آن میشود تصدیه. خودشان آن را یک عبارت کیهانی می نامند. اما واقعیت این است که کشش و تکرار این عبارت برای به خلسه بردن مغز است. وقتی لبها روی هم بسته میشوند و حرف م کشیده میشود، یک ارتعاش صوتی بوجود میاید و این ارتعاش به مغز منتقل میشود. با تصدیه و تکرار این عبارت، بمرور این حالت باعث ایجاد نوعی نوسان میشود که باعث خلسگی و خماری فرد میشود. در رفتارهای اجتماعی، میتوان نمونه های زیادی از این صداها و تکرارها را مثال زد:
گاهی افراد بدون آن که بدانند، به تکرار یک سری شعارهای احساسی رو می آورند. این شعارهای احساسی باعث انگیزش بدون تفکر جمعی میشود و هدف آن به کرسی نشاندن حرفشان است. این همان مکاء و تصدیه است.
یا اینکه گوش دادن به بعضی مطالب و حرف های بی محتوا و بی معنی در قالب یک نظم و موسیقی زیبا. به این طریق دو ابزار قدرتمند مکاء (کشش صدا) و تصدیه (تکرار بی معنا) با هم میتوانند یک پیام غلط را به فرد منتقل کنند. معمولا این نوع موسیقی ها شکست عشقی، غم و افسردگی را در قابل این دو ابزار قدرتمند به خواننده منتقل می کنند.
حتی کسانی که غیبت و تهمت می زنند، آن را آبدار تعریف میکنند(مکاء) و همچنین کِش میدهند و هی تکرار می کنند (تصدیه) تا تاثیر کند. به این طریق حقیقت با هیاهو، شعار و کلمات بی معنا جایگزین میشود.
گاهی افراد در یک مشکل گیر میکنند و مدام برای خود آن شکست را تکرار می کنند و مثلا بطور آهنگین و غمگین میخوانند: بدبخت شدم، بدبخت شدم، بیچاره شدم ... این یک نوع مکاء و تصدیه است. زیرا این افراد میخواهند با این کلمات، به خود بقبولانند که حق با آنان است. این نوع تکرار باعث میشود که افراد از شکست خود هیچ درسی نگیرند و به خود ضربه بزنند و باز هم آن را تکرار کنند. و به این طریق در یک تکرار در تکرار خواهند افتاد.
این مساله حتی برای مسائل مذهبی و قرائت قرآن هم مطرح است. کسی که قرآن تلاوت میکند اما حتی یک کلمه از آن را نمیفهمد و فقط صوت آن را تکرار میکند، یا نماز میخواند اما ذهنش پیش هزار چیز دیگر است. اینها همگی نمونه مکاء و تصدیه است. بندگی اینطوری نمیشود. هدف از قرائت قرآن و نماز، کسب معنویت است و نه لذت بردن از صدا و تکرارها. یا بعضی ها نمازشان را خیلی طولانی میکنند که این هم منطقی نیست و حتما مکاء و تصدیه در آن اتفاق افتاده است و گرنه چرا باید نماز آنقدر طولانی باشد. هر نماز بیش از چند دقیقه طول نمی کشد.
مکاء فرار از معنا به سوی صداست. وقتی حتی یک متن درست در قالب آهنگ و ملودی بیان شود، فرد میتواند به فقط آهنگ و ریتم آن توجه کند و مفهوم را به حاشیه براند. این کفر پنهان است، چون حق با حیله پوشانده میشود. تصدیه هم شعارها و تکرارهای رگباری و پشت سر هم است که این سدهایی صوتی میسازند که مانع آشکار شدن حق میشوند و حقیقت در نظفه خفه میشود. خیلی از سرودها و شعارهای سیاسی و مذهبی به نوعی با مکاء و تصدیه ترکیب میشوند که تاثیر گزاری بیشتری داشته باشند و حرف خود را بزور به کرسی بنشانند. اینها باعث پیروی کورکورانه میشود. یک گروه داعشی سرودی را تشکیل داده بود و در آن با آهنگ قشنگ و تکرار، سعی در القاء ایدئولوژی خود میکرد. یک ایدئولوژی در این قالب خودش را تثبیت میکند و افراد با معنویتهای ضعیف را جذب خود میکند. سخنرانیهای سیاسی و حزبی و تشویقهای هیجانی حاضرین نمونه بارز مکاء و تصدیه است. این حالتها، معنا را می بلعند و در نتیجه حق و حقیقت پوشانده میشوند.
تبلیغات بازرگانی با کلمات و عناوین بازی میکنند، تضمینی، صددرصد، مد روز، بخور بخور و سوء استفاده از زنان برای تبلیغات، همگی یک نوع مکاء و تصدیه هستند. سیاست جهان پر است از این روشها. شعارهای انتخاباتی و هیجانی و پوپولیستی بدون برنامه واقعی، راهپیمایی های شعاری و ... همگی نمونه استفاده از مکاء و تصدیه است برای پوشاندن حقیقت و تصدی مقام به هر قیمتی.
راهپیماییهای میلیونی در زمان هیتلر همراه با موسیقی و شعار، کار را به نابودی شصت میلیون نفر در سراسر جهان کشاند. در تمام امپراتوریها، مکاء و تصدیه به نوعی حاکم بوده است که باعث از بین رفتن آنان شد. تکرار عبارات شاهنشاه، سلطان، خلیفه و ... به عنوان مکاء و تصدیه، تکرار عبارات استالین استالین... در شوروی سابق و هزاران مثال دیگر که همگی از این موضوع ناشی شده اند که افراد با این تکرارها و آهنگها حقیقت را پوشاندند تا که بالاخره همه چیز تمام شد و زندگی هزاران نفر نابود شد.
اگر قرار به تولید صدای بی معنا و تکرار بی معنا باشد، گوساله سامری هم آن را تولید میکرد. دو عبارت مکاء و تصدیه ماهیت واقعی مانترا را برای ما تعیین میکنند. در عرفانهای شرقی، مانترا عبارتست از مجموعهای از واژهها و آواهایی که با آهنگ خاصی به دفعات تکرار میشود که معادل عربی ذکر را برای آن انتخاب کرده اند. اما بین کلمه قرآنی مانترا و ذکر خیلی فرق است. در این قسمت میخواهیم فرق بین مانترا و ذکر را بیان کنیم. مانترا یک کلمه سانسکریتی است و در آیینهای هندو، بودایی و بعضی دیگر از ادیان باستانی مرسومند و حتی ریشه دینی هم دارند. مانترا عبارتست از مجموعهای از واژهها و آواها و یا حتی جملات که با حس و آهنگ خاصی به دفعات تکرار میشود. در مانترا که با تکرار آواهای موزون و حسابشدهای از زبان سانسکریت انجام میشود نوعی مراقبه و ذن به شمار میآید. به این معنا که تکرار پیوسته و آهنگین جملات و یا کلماتی است که ذهن شما را بهطور کامل به خود معطوف کرده و در نهایت ملکه ذهن شما میشود. دراویش و مداحان معمولا از ذکر مانترایی در مراقبه و مداحی استفاده میکنند. اما آنچه که مشخص است، این است که این نوع ذکر و مانترا نوعی جادو است.
آنها یک کلمه خاصی را مدام تکرار میکنند و خودشان آن را مانترا می نامند. کسانی که این جملات و کلمات را تکرار میکنند، حتی ممکن است که معنای آن را هم نفهمند. تکرار جملات و کلمات بی معنی که تفکر و تعقل در آن نیست، مثل یک ماده مخدر است و باعث ترشح هورمونهای خاصی در بدن انسان میشود، که تعادل بدنی انسان را به هم می ریزد. اینکه بعضی ها گفته اند، دین افیون توده هاست، منظور اصلی آنان دینی است که مبتنی بر مکاء و تصدیه و مانتراست و گرنه دین خدا اینها را ندارد. دین خدا به معانی و مفاهیم توجه میکند و عاری از هرگونه مانترا و مکاء و تصدیه است.
افراد کم کم به این عدم تعادل هورمونی معتاد میشوند. تقلید هم یک نوع تکرار است. به همین خاطر تقلید در دین خیلی خطرناک است و هر کسی باید خودش دین را بپذیرد با عقل و احساس هر دو. مومنان واقعی سخنان مختلف را می شنوند و بعد بهترین آن را انتخاب میکنند و به این طریق خودِ دین مخالف تقلید است.
الَّذِینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولَئِکَ الَّذِینَ هَدَاهُمُ اللهُ وَ أُولَئِکَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبَابِ (زمر: 18)
همان کسانى که سخنان را مىشنوند و از نیکوترین آنها پیروى مىکنند آنان کسانى هستند که خدا هدایتشان کرده، و آنها خردمندانند.
دعا و خواسته فقط قول نیست، بلکه باید از پندار برخیزد. دعاهایی که به زبان عربی و یا هر زبان دیگری است، مردم بدون توجه به معنای آن فقط تکرار میکنند و این دعا فقط در سطح گفتار است. دعا باید در سطح پندار و کردار و گفتار هر سه سطح باشد. وقتی مدیتیشن از شرق بین مسلمانان رواج پیدا کرد، مردم روشهای مدیتیشن را با اعمال جامعه خود مقایسه کردند، وقتی دیدند در هر دو، تکرار کلمات بی معنا وجود دارد، دیگر آنها فرقی بین مدیتیشن و دین نمی گذارند و گرایش به مدیتیشن در جامعه بوجود میاید. زیرا وقتی می بینند که مردم دعاها را بدون آن که معنایش را بفهمند، فقط تکرار میکنند؛ همان تکرار را در مدیتیشن اجرا میکنند و اینها هر دو یک نوع مانترا است. ماهیت این دو روش یکی است، فقط پوستینشان فرق میکند.
یکی از فرقهای مهم نماز با مدیتیشن، قیام است. در نماز، افراد قیام میکنند و جهت طهارت به دنیای طبیعی حرکت میکنند، اما در مدیتیشن ثابت، بی حرکت می مانند و به درون می روند و طهارت را نادیده می گیرند. نماز میگوید برخیز و قیام کن؛ اما مدیتیشن میگوید بنشین و فراموش کن و در خودت فرو برو. نماز به قیام فیزیکی و طهارت فیزیکی دعوت میکند، نماز جهت دارد و برنامه دارد. نماز یک نوع نهی است. اما مدیتیشن، چشمها بسته، در خودت فروبرو، بی هدف، سر در گم، بی حرکت و بی برنامه.
مدیتیشن ادعای بزرگی دارد ولی بدون طهارت با آب و بدون طهارت فیزیکی و بدون در نظر گرفتن خدا. نماز در وقتهای مشخصی بجا آورده میشود و نامحدود نیست و کلمات مشخصی دارد. مدیتیشن هیچ برنامه و زمان و محدودیتی ندارد. چون برنامه ندارد، میتواند براحتی نادیده گرفته شود. فرد هر وقت دلش خواست انجام میدهد و هر وقت هم دلش نخواست انجام نمیدهد. اما نماز به دلبخواهی نیست. در زمانهای مشخصی باید انجام شود. نماز یک حرکت زنده است. اما مدیتیشن یک سکوت عمیق است که با مردگی فرقی ندارد. مدیتیشن براساس مکاء و تصدیه است که صداهای اووم و شبیه به آن تکرار میشوند و افراد در خلسگی فرو می روند.
در قسمتهای قبلی درمان بیماری بیان شد که افزایش سرعت در جذب غذاها، اصلا جالب نیست و این خودش نوعی پرخوری است. این مورد برای پرخوری روانی هم مطرح است. گاهی افراد فیلم نگاه میکنند ولی بعد از مدتی، فقط چند دقیقه از فیلم که برایشان جذاب است و احساسات آنان را تحریک میکند را نگاه میکنند (به عبارت دیگر، آب میوه فیلم را میخورند) و گاهی چندین بار این را تکرار میکنند و خود را دچار دیابت روانی میکنند. تکرار احساسات نوعی پرخوری و مانترا است. گاهی آدمیان یک آهنگ را چندین بار گوش میدهند تا که احساسات خود را تحریک کنند که این نوع خودش مبحثی فراتر از لذت است و یک نوع اعتیاد و پرخوری احساسی و یا مانترا است. این نوع پرخوری بسیار مهم است که خیلی ها دچارش هستند .
تعدادی از خواص این نوع جملات و یا کلمات مانترایی:
· تکرار پشت سر هم روزانه و یا ساعتی
· خودشیفتگی فراوان در این نوع جملات
· خودپرستی در این جملات
· اعتماد بیش از حد به نیروهای درونی
تکرار کلمات و حرکات در بعضی عرفانها، بخاطر فراخوانی شیاطین و افتادن در جادوست. خودشان آن را مانترا و یا ذکر می نامند. بعضی فرقه های یهودی و دراویش با تکان دادن سر خویش و تکرار بعضی کلمات، خود را به حالت خاصی از ذهن می برند و به این روش، اجنه و شیاطین را فراخوانی میکنند. تکرار بعضی کلمات و بعضی حرکات تکراری پشت سر هم (تصدیه) و به حالت آهنگین (مکاء)، یک نوع مانترا و جادوست. کسی که هر روز صبح بی هدف به سایتهای مد و استایل سر میزند؛ این یک نوع تکرار و مانتراست و بدون اینکه خود بداند، در یک جادو افتاده است و با این تکرار بی هدف، شیاطین را فراخوانی میکند. بعضی از مسلمانان، ذکرهای خاصی به زبان عربی را بدون آنکه به معنایش توجه کنند، مدام تکرار میکنند که این هم خودش یک نوع مانتراست.
حتی خدای مهربان، در کتاب آسمانی قرآن، بعضی آیات را پشت سر هم تکرار کرده است و جالب است که عمدا تکرار آیه را با یک اختلاف یک کلمه ای شروع کرده است، تا دو آیه پشت سر هم، دقیقا مثل هم نباشد. مثلا میفرماید کَلَّا سَیَعْلَمُونَ اما در آیه بعدی می فرماید ثُمَّ کَلَّا سَیَعْلَمُونَ . این تکرار در آیه بعدی با کمی تغییر صورت گرفته است (ثُمَّ در اول آیه بعدی آمده است) تا تکرار جملات و کلمات پشت سر هم انجام نشود. البته این کار دلایل زیاد دیگری هم دارد. این خاصیت کلام خداست که بطنهای مختلف دارد و هر بطنی، معنا و مفهوم خاصی را برای نسلهای مختلف منتقل میکند.
کَلَّا سَیَعْلَمُونَ ﴿۴﴾ نه چنان است به زودى خواهند دانست (۴)
ثُمَّ کَلَّا سَیَعْلَمُونَ ﴿۵﴾ باز هم نه چنان است بزودى خواهند دانست (۵)
یا جای دیگری می فرماید فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا اما در آیه بعدی می فرماید إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا . در اولین آیه با حرف فَ در اول آن، تفاوت قائل شده است و تکرار پشت سر هم نکرده است.
فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا ﴿۵﴾پس [بدان که] با دشوارى آسانى است (۵)
إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا ﴿۶﴾آرى با دشوارى آسانى است (۶)
یا اینکه در سوره کافرون، بین دو آیه تکراری، یک آیه دیگر ذکر فرموده است تا تکرار پشت سر هم رخ ندهد.
وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ ﴿۳﴾و آنچه مى پرستم شما نمى پرستید (۳)
وَلَا أَنَا عَابِدٌ مَا عَبَدْتُمْ ﴿۴﴾و نه آنچه پرستیدید من مى پرستم (۴)
وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ ﴿۵﴾و نه آنچه مى پرستم شما مى پرستید (۵)
کتاب قرآن مثل هیچ کتاب دیگری نیست و سرّ و رازهایی در آن هست که به مرور ظاهر میشود. قرآن برای باطل نمودن سحرو جادو نازل شده است. کلام خدا حتی در سبک گفتار هم، ضد سحر و جادوست. قرآن هم در سطح پندار و هم در سطح گفتار و هم در سطح کردار ضد جادوست.
تعدادی جملات که بعضی سایتهای به اصطلاح روانشناسی توصیه به تکرار روزانه آن میکنند و البته اینها همگی نمونه جادو و مکاء و تصدیه و مانترا هستند :
· من لایق داشتن بهترین ها هستم
· من به هر کجا که میروم پول و فراوانی به همراه میبرم
· من آزاد و رها هستم و آرامش هر لحظه به سوی من می آید
· من عاشق پول و طلا هستم
· من شجاع هستم من جسارت انجام هر کار مثبتی را دارم
· من توانمند و قدرتمند هستم
· من در هر شرایطی یک برنده هستم
· من به خودم باور و اطمینان دارم
· من عاشق هر دقیقه از زندگی ام هستم
· جواب تمامی سوالهایم در درونم هست فقط باید کمی آرام بگیرم
· من ذهنی ثروتساز دارم
· هر روز پول و ثروت به سمت من سرازیر می شود
· حتی در خواب هم ثروت را جذب می کنم
· من زیبا هستم و فقط زیبایی ها را جذب می کنم
· من روز خوبی خواهم داشت، زیرا این انتخاب من است
· پتانسیل من نامحدود است و من انتخاب می کنم که انرژی خود را کجا خرج کنم.
· من تسلیم جریان هایی که از دستم خارج است، هستم .
· من آرام هستم و برای جذب انرژی مثبت از کائنات آماده هستم.
· من خودم را دوست دارم و تایید می کنم.
· من دارم به فردی با انرژی فراوان تبدیل می شوم.
· هر جا که می روم با انرژی شفابخش قدم می زنم.
· من ارباب زندگی ام هستم.
· من غیرقابل توقف و بدون حد و مرز به سمت اهدافم حرکت می کنم
· هاله ای از انرژی مثبت همیشه مرا احاطه کرده است.
· روابط من همه بر اساس قانون جذب است
· من می توانم هر کاری که بخواهم انجام دهم.
· انرژی من امن و کاملا مال من است.
· من فقط به انرژی مثبت، افکار و ارتعاشات اجازه می دهم در من جریان یابد.
· من لایق موفقیت هستم
· من عاشق هستم.
· من لایق عشق و قدردانی هستم.
· من شایسته داشتن بهترین ها هستم
· من آرام هستم و برای جذب انرژی کائنات آماده هستم
· و ...
یکی با خواندن این جملات نوشته بود که من با خواندن این نوع جملات مثبت شدم. در واقع افراد با تکرار این جملات و یا کلمات، دچار جابجایی مثبت و منفی میشوند. یک روش میانبر برای تغییر بار و تغییر جهت برخلاف جهت نظام رحمانی. تکرار این جملات با حالت آهنگین، همان مکاء و تصدیه است.
مبحث مانترا در تغذیه هم مطرح است. کسب یکباره مقادیر زیادی ویتامین از طریق مکملها میتواند مشکلات زیادی را بوجود آورد. کسب یکباره و تکراری و پشت سر هم (مکاء و تصدیه) مواد غذایی ممکن است منجر به مسمومیت، تجمع چربی، سنگ کلیه و ... شود. معمولا ویتامینها را از طریق یک رژیم غذایی متعادل بدست آورید بهتر است تا بوسیله قرصهای مکمل به یکباره آن را بدست آورید که بعضی از ویتامینها با یکدیگر تداخل پیدا میکنند و باعث به هدر رفتن آن میشود و یا حتی باعث مصرف بیش از حد ویتامینهای دیگر موجود در بدن میشود و این خودش باعث نابودی آن میشود. در این نوع زیاده روی ها، تکرار و نظم خاصی برقرار میشود که همان تصدیه و مکاء است.
هر تکراری که به صورت منظم و آهنگین (مکاء و تصدیه) انجام میشود، میتواند به یک الگوی رفتاری یا ذهنی تبدیل شود و بعد از مدتی این الگوها به سبک زندگی افراد تبدیل میشود. این نوع مکاء و تصدیه میتواند در پندار و کردار و گفتار هر سه شکل گیرد.
پندار مکاء و تصدیه
کردار مکاء و تصدیه
گفتار مکاء و تصدیه
در هر سه سطح ممکن است رخ دهد و ممکن است که از یک سطح به دو سطح دیگر هم برسد که حتما میرسد. ممکن است کسی بپرسد که این موضوع چه ربطی به نماز دارد. در واقع نمازی که براساس مکاء و تصدیه است، معنویت واقعی به افراد نمیدهد و به این طریق افراد در حیله های مکاء و تصدیه می افتند. این است که کسی که نماز بجا آورد و نمازش واقعی باشد و از مکاء و تصدیه بدور باشد؛ این فرد دیگر فریب مکاء و تصدیه های جامعه خود را نمی خورد و به این طریق در اکثریت وارد نخواهد شد که واقعا در عمل، اکثر مردم اشتباه میکنند.
اعوذ بالله من الشیطن الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
جادوی شیاطین (قسمت 209)
رشد معنوی (13)
نماز و سبک زندگی (8)
خدای رحمان جهان را آفرید و نظم و زمانهای خاصی را در آن قرار داد تا که از نظر معنوی اینها را نردبانی برای رشد کند. همانطور که قبلا گفته شد، نماز یک عبادت مبتنی بر زمان است. با بررسی ماهیت این زمانها، نکات بیشتری از اهمیت نماز را متوجه می شویم.
نماز صبح:
زمانی که بدن ما از خواب بیدار میشود. این بیداری باید، بیداری روانی هم باشد. در این زمان آفتاب در حال طلوع است، هوا سرد و یا خنک است. بدن هنوز کامل بیدار نشده است. خورشید کم کم بالا می آید. تنفس در این زمان بسیار خوب است و اکسیژن خالص دارد. هوای صبح تازه است و مخصوص تنفس است (وَالصُّبْحِ إِذَا تَنَفَّس= و به صبح، هنگامى که تنفّس کند). به این طریق برای انجام نماز صبح، بهتر است که از هوای آن موقع هم تنفس شود تا که دقیقا طبق شرایط آن موقع باشد. هوای تازه، بالا آمدن تدریجی خورشید، از بین رفتن تاریکی بطور تدریجی؛ همگی از یک تغییر در بدن و محیط ما حکایت میکنند که ما را به سمت و سوی آغاز فعالیت روزانه می برند. بعضی ها ساعت ده و یازده صبح از خواب بیدار میشوند که عملا فواید سحر خیزی را از دست میدهند و تنبل میشوند. بعضی ها به ماهیت خطرناک تنبلی پی نبرده اند و به همین خاطر آن را خیلی جدی نمی گیرند. تنبلی یک عدم تحرک خطرناک است که بدن و کالبد ما را به سمت و سوی غلط ماجرا سوق میدهد.
حتما صبحها خودتان را زیر نور خوشید قرار بدهید، که انرژی بیشتری برای کار روزانه خواهید داشت. هر روز صبح، فرصت جدیدی آغاز میشود. نماز صبح شروع خوبی برای این فرصت است. آغاز و پایان روز بسیار مهم است که با نام خدا شروع شود و با نام خدا پایان یابد.
وَاذْکُرِ اسْمَ رَبِّکَ بُکْرَةً وَ أَصِیلاً (انسان: 25)
و نام پروردگارت را هر صبح و شام به یاد آور!
ثابت شده است که هر جوری روز را شروع کنید، همانطوری هم آن را به پایان می رسانید و این اهمیت شروع و پایان روز را می رساند. کسی که شروع روز را با خیالات و اوهام استارت بزند، بقیه روز را هم با همین روال طی میکند و کلا روزش را خراب میکند.
زندگی روزانه مثل یک سفر است که هر روز صبح شروع میشود و یک فرصت جدید است برای کسب معنویت. نماز صبح باید در همان روشنایی صبح انجام شود، که معمولا هوا نه چندان تاریک و نه چندان روشن است. بعضی ها وقتی صبح بیدار میشوند، چراغهای برق را روشن میکنند و به این طریق شرایط زمانی آن موقع را برای خود بی اثر میکنند. همین چراغ روشن کردن، خودش از بیداری واقعی در صبح جلوگیری میکند.
نماز ظهر:
این نماز زمانی برگزار میشود که بدن در اوج فعالیت خودش است. برخلاف صبح، دمای هوای نیمروز بالاست. خورشید در بالاترین نقطه خودش است. از آنجا که نماز یک سیستم مبتنی بر وقت است، بهتر است که نماز ظهر زیر آفتاب و شرایط ظهر برگزار شود. زیر آفتاب نماز خواندن، یک مداخله خوب در فرآیند یک بدن خسته از کار است و تاثیر مثبتی روی آن دارد.
نماز صبح دو رکعت است، اما نماز ظهر چهار رکعت است. زیرا محیط ظهر شلوغتر است و محیط صبح خلوت تر. محیط شلوغ، زمان بیشتری برای تمرکز نیاز دارد. به همین خاطر نماز ظهر تعداد رکعت بیشتری نسبت به نماز صبح دارد. انجام وضو و انجام نماز در شرایط آب و هوایی ظهر، باعث رفع خستگی و در عین حال تنظیم دمای بدن و تنظیم فشار خون و سایر موارد میشود. نماز ظهر یک قطع کننده روانی و بدنی هم هست که در میانه کار و مشغولیت، ما را از یک جریان پیوسته می بُرد و به این طریق از جوگیر شدن در شرایط نیمروز جلوگیری میکند. زیر آفتاب رفتن، باعث جذب ویتامین دی هم میشود که برای استحکام استخوانها و سیستم ایمنی بدنمان حیاتی است. اکنون در تلویزیون و فضای مجازی تبلیغ کِرمهایی را میکنند که از تعریق جلوگیری میکند و دلایل مسخره ای برای آن می آورند. خیلی زشت است که آدمی برای بدست آوردن پول، هر گونه حرفی بزند و هر روش غلطی را عادی سازی کند. در حالی که تعریق ملایم ناشی از گرمای خورشید در هنگام نماز، منافذ پوست را باز کرده و باعث دفع سموم از طریق پوست میشود. انسان دارد ریشه خودش را میزند. هر وقت انسان برای عذاب و نابودی خودش کافی بود، آن موقع دیگر بشر شایستگی حضور در شرایط خوب و رحمانی را ندارد و آن موقع وارد یک حالت مصنوعی و فیک میشود و خودش را بدبخت میکند. انسانها به دو دلیل شرایط طبیعی و رحمانی را از دست میدهند، یکی اینکه خودشان آن را نابود میکنند، دومین دلیل این است که انسان شایستگی محیطو شرایط طبیعی را ندارد.
نماز عصر:
این نماز، وقتی است که زمان به سمت غروب می رود. نور خورشید کمتر شده است ولی هنوز مقداری نور هست. دمای هوا کاهش پیدا میکند و آماده می شویم برای پایان حضور آفتاب و پایان روشنایی روز. حرکات نماز اعم از سجده و رکوع از سفتی عضلات و اسپاسمهای عضلانی جلوگیری میکنند. نماز عصر هنوز پایان روز نیست ولی نگاهش، نگاه به پایان روز است. نماز عصر دعوت به آرامشی عصرگاهی است مبتنی بر پندار نیک، کردار نیک، گفتار نیک، گفتار صبر. تا که از تلاطم آخر دوره ها و آخر عصرها در امان باشیم. زمان عصر، فعالیتها کاهش می یابند و بدن و روان ما منتظر تغییراتی میشوند. منتظر میشوند که ببینند خدا میخواهد با جهان چکار کند. وقتی استایل زندگی خود را طبق این نمازها قرار دهید، در آن صورت در یک دنیای واقعی زندگی می کنید که صبح و آغاز دارد و نیمروز (اوج) دارد و در نهایت به پایان عصر و دوره خود می رسید. این فرآیند هر روزه تکرار میشود و به ما می فهماند که فرآیند کلی جهان هم همینطوری است. در آخر دوره ها و آخرالزمانها، فقط افرادی شوکه نمی شوند و فقط افرادی به مشکل بر نمی خورند که طبق این زمان بندی ها زندگی کرده باشند. کسی که طبق زمان بندی های نماز زندگی نکند، با دنیای واقعی فاصله می گیرد و این فرد روز قیامت، کاملا شوکه میشود و ضربه جبران ناپذیری می خورد. اما مومنان در امان هستند. در امان بودن آنان، بخاطر سبک زندگی نمازی آنان است.
نماز مغرب:
در اینجا بدن بطور طبیعی فعالیتهای خود را کاهش میدهد. در بعضی شهرها، مردم شبها برای تفریح و گردش بیرون میروند که اشتباه است. اینها همگی نوعی مدیتیشن است. قبل از انجام نماز مغرب، بهتر است که غروب آفتاب را ببینیم؛ تا متوجه شویم که هر چیزی غروبی دارد و آن کسی که برای همیشه می ماند، فقط خدای رحمان است و لاغیر. دنیا شروع به تاریک شدن میکند. آدمی هم باید مقداری آرام تر و آهسته تر شود. آهسته شدن آگاهانه در کنترل استرس و اضطراب نقش اساسی دارند. نماز مغرب دعوت به سوی آرامش و آرام تر بودن است. نماز مغرب پلی است بین روز و شب. نماز مغرب در شروع گرگ و میش انجام میشود. گرگ و میش یعنی نه روز است و نه شب. در نماز مغرب، سرعت آدمی کم میشود و به آهستگی در حرکات و روان دعوت میشود.
نماز عشاء:
نماز عشاء در پایان گرگ و میش برگزار میشود و شب کامل شده است، ستاره ها و ماه پدیدار میشوند. این نماز در پایان کامل گرگ و میش و شروع شب انجام میشود. وقت این نماز، همان زمانی است که روزه مان را افطار می کنیم. دیگر نور طبیعی از بین رفته است و نورهای مصنوعی ظاهر میشوند. اما بهتر است که این نماز در تاریکی شبانه انجام شود و به موقوت بودن نماز وفادار باشیم. در نماز مغرب، معمولا شام میخورند و خانواده دور هم جمع میشوند و شام می خورند و محیطی شلوغ تشکیل میشود که همه حرف میزنند. اما نماز عشاء پایان دادن به این قیل و داد است. در نماز عشاء، دمای هوا پایین می آید و بهتر است که تا آنجا که توان بدنی مان اجازه میدهد؛ طبق همان دما، وضو بگیریم و در همان دما نمازمان را بجا آوریم. این نماز، زمانی است که بدن ما به سمت خواب نزدیک میشود و به این طریق هورمونهای خواب افزایش پیدا میکنند و هورمونهای استرس و اضطراب کم میشوند. خیلی از مردم شبها نمی توانند بخوابند و این به خاطر این موضوع است که آنها زمان بندی صحیح نمازها را رعایت نمی کنند. اگر نمازها بدرستی انجام شود، خواب هم خودش میاید و مشکلی در بی خوابی نخواهید داشت. نماز یک سیستم مبتنی بر زمان است. جالب است که در زبان فارسی هم حروف به هم ریخته کلمه نماز و زمان، هر دو یکی است(ن-م-ا-ز).
اگر این زمان بندی ها در طول روز بدرستی رعایت نشوند، خواب عمیق نخواهید داشت. بدن ما در حالت خواب عمیق به ترمیم و تصحیح مشکلات خود می پردازد. بعضی مشکلات در حین بیداری نمی توانند حل شوند. بعضی ها که تصادف میکنند، اتوماتیک به حالت کما می روند، زیرا مشکلات آنان فقط در حالت خاموش میتواند ترمیم شود. ترمیم سلولی فقط در خواب عمیق رخ میدهد که مهمانیها و فیلمهای دیروقت شبانه آن را می پراند.
به هرحال تاریکی هم توسط خدای رحمان آفریده شده است. تاریکی شب با تاریکی روحی روانی متفاوت است. حتی تاریکی شبانه هم میتواند ما را با نشانه ها و آیات خدا آشنا کند. این نماز، نیاز ما به خدا در تاریکی را ثابت میکند که در تاریکی شبانه، خطرات مهمتری اعم از مهمانیهای شلوغ شبانه، فیلمها و سریالهای منحرف در انتظار انسان است. مخصوصا حالا که این برنامه ها زیاد شده اند، اهمیت نماز عشاء روز بروز بیشتر میشود. یهودیها زمان نماز مغرب و عشاء را نتوانستند تفکیک کنند و بعد از مدتی هر دو را یکی کردند. اما تفکیک این دو زمان در زمان ما اهمیت بیشتری دارد.
در باورهای مهرپرستی، که یکی از آیینهای باستانی ایرانی بود، مفاهیمی مشابه نماز و وقتشناسی وجود دارد، اما با تفاوتهای بنیادین در ماهیت و هدف. وقتی تفاوتها را بنگریم، بیشتر متوجه مفاهیم نماز خواهیم شد. در آئین مهر پرستی، با طلوع خورشید، عبادت میکردند و آن را نماد پیروزی نور بر تاریکی می دانستند. برخی مراسم اسرارآمیز مهرپرستان در شب برگزار میشد که نماد انتظار برای طلوع نور و نجات بود. این طرز بینش آنان غلط بود. زیرا تاریکی هم مثل روز خواص خودش را داشت و میتوان با عبادت و نماز عشاء آن را طی کرد. اما مهرپرستان، از آنجا که مهر(الهه نور) را یک الهه می دانستند، در نبود خورشید، در تاریکی مطلق فرو می رفتند و بی پناه میشدند. به همین خاطر تاریکی برای آنان دلهره آور بود. آنها شبها دلهره و استرس و اضطراب داشتند و دائم منتظر بودند تا که خورشید صبح برگردد. آنها تسلیم و فروتنی خود را نسبت به خورشید انجام میدادند. اگر چه در قرآن هم، اوقات نمازها براساس موقعیت خورشید و تاریکی تنظیم شده است؛ اما اینها همگی نشانه هستند. تاریکی شب را هم خدا آفریده است. اما مهرپرستان، تاریکی شب را ساخته اهریمن می دانستند که یک اشتباه ایدئولوژیک بوده است. همان خدایی که ظلمات را آفرید، ستاره ها و ماه را هم آفریده است که در تاریکی راهنمای ما شوند.
وَ هُوَ الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِهَا فِی ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ قَدْ فَصَّلْنَا الْآیَاتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ (انعام: 97)
او کسى است که ستارگان را براى شما قرار داد، تا در تاریکیهاى خشکى و دریا، به وسیله آنها راه یابید! ما نشانهها (ى خود) را براى کسانى که مىدانند، (و اهل فکر و اندیشهاند) بیان داشتیم! (97)
تاریکی ای که خدای رحمان از آن صحبت میکند و آن را شرّ به حساب میاورد، تاریکی شبانه نیست و بلکه تاریکی جهالت است. حتی اگر در روشنایی روز، دستورات و اوقات خدای رحمان رعایت نشود، روز هم یک نوع تاریکی خواهد شد. همانطور که خواب نیمروز بعضیها بهتر از بیداری آنهاست. خدای رحمان نه تنها شب را بد یمن نمیداند، بلکه شب کامل کننده روز است. اهمیت شب کمتر از روز نیست.
وَ سَخَّرَ لَکُمُ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ دَائِبَیْنِ وَ سَخَّرَ لَکُمُ اللَّیْلَ وَالنَّهَارَ (ابراهیم: 33)
و خورشید و ماه را- که با برنامه منظّمى در کارند- به تسخیر شما درآورد و شب و روز را (نیز) مسخّر شما ساخت.
خورشید و ماه و شب و روز همگی آفریده های خدای رحمان هستند و هر کدام فایده مخصوص خودشان را دارند. تفکرات مهرپرستی به اشتباه نشانه های خدای رحمان را به اهریمن نسبت میدادند. حتی آنها مورچه ها و بعضی جانوران دیگر را به اهریمن نسبت میدادند و این تفکر غلطی بوده است. البته در طول زمان این تفکرات خرافی بعدا به بعضی از زرتشتیها هم سرایت کرد. مهرپرستان در تاریکی مراسمهای مخصوصی داشتند و این مراسمها نوعی انتظار برای ظهور خورشید بود. در حالی که خدای رحمان، تاریکی را آفریده است و تاریکی هم شرایط مخصوص خود را دارد و میتوان آن را به سلامت طی کرد.
تُولِجُ اللَّیْلَ فِی النَّهَارِ وَ تُولِجُ النَّهَارَ فِی اللَّیْلِ وَ تُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ تُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِّ وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشَاءُ بِغَیْرِ حِسَابٍ (آلعمران: 27)
شب را در روز داخل مىکنى، و روز را در شب و زنده را از مرده بیرون مىآورى، و مرده را زنده و به هر کس بخواهى، بدون حساب، روزى مىبخشى.
فَالِقُ الْإِصْبَاحِ وَ جَعَلَ اللَّیْلَ سَکَنَاً وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ حُسْبَانَاً ذَلِکَ تَقْدِیرُ الْعَزِیزِ الْعَلِیمِ (انعام: 96)
او شکافنده صبح است و شب را مایه آرامش، و خورشید و ماه را وسیله حساب قرار داده است این، اندازهگیرى خداوند تواناى داناست!
یُولِجُ اللَّیْلَ فِی النَّهَارِ وَ یُولِجُ النَّهَارَ فِی اللَّیْلِ وَ هُوَ عَلِیمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ (حدید: 6)
شب را در روز مىکند و روز را در شب و او به آنچه در دل سینهها وجود دارد داناست.
طبق قرآن، تاریکی شب پلید نیست؛ بلکه تاریکی شب فرصتی است برای آرامش و عبادت فرادا و جزو لاینفک چرخه تنظیم و تربیت روان.
دادن استقلال به تاریکی، از تفکرات مهر پرستان بوده است. در حالی که تاریکی حاصل نبود نور روز است. شب و روز حاصل چرخش زمین به دور خود بوده است. آنها آنقدر به برتری نور بر تاریکی اهمیت دادند، که در نهایت عاشق خورشید شدند و خورشید را تجلی ظهور خدا در جهان می دانستند. تمرکز شدید بر یک نشانه مثل نور، باعث میشود که کم کم صفات خدایی به او داده شود و خدای دیگری در کنار خدا ایجاد شود. تمام کسانی که در طول تاریخ الهه گیری کردند، هیچکدام از ابتدا این کار را نکردند، بلکه به مرور این مساله پیش آمد. آنها قدرت خدا را محدود به روز میکردند و دست خدا را تا زمان ظهور خورشید بسته می دانستند. اگر چه این را نمی گفتند ولی از تفکراتشان مشخص بود.
مهرپرستان شب را به مراسمهایی دسته جمعی اختصاص میدادند که همگی نادرست بودند. خدای رحمان در قرآن، عبادت شبانه را بصورت فرادا قرار داده است و این بخاطر خاصیت سکون و آرامش شبانه است که نباید به هم ریخته شود (قُمِ اللَّیْلَ إِلاَّ قَلِیلاً (مزمل: 2)). تمام افعال در مورد عبادت شبانه، بصورت مفرد آمده است.
همان مراسمهای مهرپرستی اکنون هم هست، اما بصورت جدید و شمایل جدید. مهمانیهای شلوغ شبانه که تا نصفه های شب ادامه دار است و فیلمها و سریالهای شبانه که تداوم دارد و خواب و خور را از آنها گرفته است. مردم شب را بدرستی طی نمی کنند و در نتیجه روزشان را هم خراب میکنند. این ادامه راه مهرپرستان است. مهرپرستان مردم را به سمت نور خورشید می خواندند. حال آن که دین واقعی خدا، مردم را از نور و تاریکی، از شب و روز عبور داده و به سمت خدای رب العالمین سوق میدهد. الگوهای غلط همچنان وجود دارند و فقط تغییر شکل میدهند. الگوهای رفتاری غلط باستانی، با تغییر ظاهر، همچنان در جامعه مدرن ادامه دارند.
إِنَّ نَاشِئَةَ اللَّیْلِ هِیَ أَشَدُّ وَطْأً وَ أَقْوَمُ قِیلاً (مزمل: 6)
مسلّماً نماز و عبادت شبانه پابرجاتر و با استقامتتر است! (6)
اما مهرپرستان و سایر گروههای باستانی، عبادت شبانه را به عبادت گروهی تبدیل کردند و آن را به هیجانات جمعی گره زدند. هیجان و شور دسته جمعی شبانه، جای آرامش و سکون و عبادت شبانه را می گیرد و دقیقا هدف نهایی از شب که همان سکون و آرامش است را وارونه میکند. مهمانیهای شبانه، سروکله زدن با سریالهای مختلف و کانالهای فضای مجازی، مُدگرایی تا نصفه های شب، جای سکون و خواب و عبادات شبانه را گرفتهاند. این در واقع شکل مدرن همان مراسمات مهرپرستی است. مهرپرستان به هر طریقی خود را مشغول میکردند زیرا میخواستند از تاریکی شبانه فرار کنند. انسان مدرن هم با سرگرمیهای شبانه؛ نورانی کردن بیش از حد خانه ها، گشت و گذار در صفحات مجازی، نگاه کردن و دنبال کردن داستانها و فیلمها؛ از تاریکی شب فرار می کنند. این چرخه غلط هر دو یکی است. هر دو هدف و سکون شبانه را نشانه رفته اند و میخواهند که آن را هر جوری است، طی کنند. انسانها می ترسند که شبها با خدای خود خلوت کنند و به این طریق چراغ وجدان خویش را خاموش میکنند. شب محل شلوغی و هیجان نیست و بلکه محل سکون و بندگی است. به این طریق این افراد به خورشید اهمیت فراوانی دادند، طوریکه از جاده حنیف یکتاپرستی منحرف شدند. داستان پیامبر ابراهیم، در مورد ستاره ها و ماه و خورشید جالب است و نکات مهمی را در خود دارد. دو نماد ستاره و ماه در شب بودند و خورشید هم در روز بود. این ثابت میکند که خطرات شبانه دو برابر خطر روز هستند. کسی که ستاره و ماه را به عنوان الهه و ربّ بگیرد، قطعا شبها هم دیر میخوابد و مشغول ستاره هاست. ستاره ها و ماه اکنون میتوانند به سلبریتی ها و رهبران و ایدئولوژیهای گوناگون روز تعبیر شوند.
از مهمترین روشهای انحراف دینی را میتوان در این نوع تحریف دانست. تمرکز افراطی بر یک نشانه، بعد از مدتی، آن نشانه، جای خدا را می گیرد. وقتی انسان مدام به یک نشانه مثل خورشید به عنوان منبع خیر و برکت نگاه میکند، ناخودآگاه صفات خدایی به آن میدهد. این همان نکته ای است که پیامبر ابراهیم مطرح کرد و از افتادن در ستاره پرستی و ماه پرستی و خورشید پرستی جلوگیری کرد. وقتی کسی معتقد باشد که خیر تنها در روز وجود دارد و شرّ بر شب حاکم است، ناخودآگاه خدا را در شب غایب یا دست بسته فرض میکند. همانطور که یهودیها در بعضی امورات، خدا را دست بسته می دانستند. نماز عشاء و عبادت شبانه یعنی خدا را در شب هم حاضر و ناظر بدانیم.
جهالت در علوم طبیعی، باعث میشد که مردم پدیدههای طبیعی را به نیروهای ماورایی نسبت بدهند و در نتیجه الهه ای غیر از خدا بگیرند. اما خدای رحمان با دعوت مردم به دقت و نظر در نشانه ها، آنان را تشویق میکند تا از خرافات و اسطوره سازی دور بمانند.
مثلا در مسیحیت، تمرکز افراطی بر شخصیت مسیح و غلو در شخصیت او، به مرور به مرحله ای خطرناک رسید و او را در ردیف خدای رحمان قرار دادند. این همان مسیری است که خدا هشدار داده است و بارها در تاریخ اتفاق افتاده است. یکبار برای خورشید، یک بار برای مسیح و همینجوری ادامه دارد. عشق بیش از حد به یک پیامبر یا یک نشانه مثل خورشید، میتواند به جایگزینی آن با خدای رحمان منجر شود. خدای رحمان قدرت مطلق تمام این پدیده هاست، اما مردم واسطه ها و پیامبران و خورشید را می دیدند و از تفکر حنیف و توحیدی منحرف شدند. حنیف یعنی اینکه نشانه ها را رد کنید و صفاتی که شایسته خداست به آنها ندهید. این بزرگترین آزمایش انسانها روی زمین است.
اگر نمازها را در اوقات مقرر و با شرایط محیطی آن نماز، مثل زیر آفتاب رفتن برای نماز ظهر یا انجام نماز در تاریکی برای نماز عشاء بجا آوریم، تاثیرات خارق العاده ای بر روی بدن و روان ما دارند که در واقعیت بدن سالم هم در روان سالم است. روان ناسالم بعد از مدتی بدن را هم در مشکل می اندازد. آرامش روانی ناشی از نماز که نیاز به گفتن ندارد و این مورد نیازی به دلیل ندارد.
اگر چه ما باید از نشانه پرستی برحذر باشیم و همه چیز را بخدای رحمان نسبت دهیم؛ دین حنیف همین است. مهرپرستان از همان ابتدا مهرپرست نبودند. آنها از یک ایده درست سوء استفاده کرده و از جاده مستقیم منحرف شدند. آنان بعد از مدتی نشانه ها را هدف خود قرار دادند. آنها داخل غارها می رفتند و بعد از مدتی بخاطر شدت سرما بیرون می آمدند و زیر آفتاب می رفتند و از این تغییر محیط لذت می بردند. آنها این لذت را ناشی از نور خورشید می دانستند و آنها بعد از مدتی به نور آفتاب گرایش پیدا کردند و مهر پرست (گرایش به نور) شدند. اینکه دو ساعت داخل غار باشی و هوای سرد به شما بخورد، بعد زیر آفتاب بیایید؛ این خیلی طبیعی است که لذت می برید. اما این لذت را به چه کسی نسبت می دهید؛ آیا به آفتاب یا آفریننده آفتاب؟ همین لذت فزاینده باعث شد که ماهیت نور و خورشید را از جایگاه خویش خارج کنند. در حالی که اگر سرمای داخل غار نمی بود؛ دیگر این نوع لذت هم برایشان قابل دریافت نبود. در اینجا اهمیت سرما کمتر از اهمیت نور نیست. اگر قرار بر الهه گیری باشد، باید تمام اینها را الهه قرار داد و مثل وحدت وجودی ها، با تمام کائنات قرارداد الهگی ببندید. این است که یکتاپرستی تنها راه سالم زندگی کردن است.
خدای رحمان با قراردادن نماز ها در زمانهای مختلف، میخواهند ما را از نظر بدنی و روانی کمک کنند تا که پیشرفت معنوی را با لذتهای بدنی پیش ببرند. به هر حال ما از خاک آفریده شده ایم و این مزیت ما نسبت به شیاطین است. خاک میتواند سکوی پرتاب معنویت برای ما باشد؛ اما میتواند سکوی سقوط ما هم باشد.
سکوت و تاریکی در نماز عشاء، ضربان قلب را کاهش میدهد و فشار خون را به حالت طبیعی برمیگرداند که این امر برای سلامت قلب بسیار حیاتی است. بدن ما در طول روز بارهای الکتریکی زیادی جمع میکند. تماس پیشانی ما با زمین در سجده باعث تخلیه این بارهای اضافی شده و به آرامش ما کمک میکند. سجده به معنای تسلیم مطلق شدن است. پس در تسلیم مطلق خدا بودن، تخلیه بارهای روانی و کالبدی صورت می گیرد. این مساله نکته مهمی را برای ما آشکار میسازند. بعضی ها برای تخلیه روانی خود، به مدیتیشن و قرص و روشهای غلط دیگر روی می آورند. در حالی که سجده (تسلیم مطلق و بی چون و چرای خدا شدن) بهترین و تنها روش تخلیه روانی است.
نظم زمانی موجود در نمازهای پنج گانه، نکته مهمی است که پزشکی مدرن از آن بی بهره است و تابحال به خاصیتهای مهم آن پی نبرده اند. نماز صبح بدن ما را آگاه و فعال میکند. بعد نماز ظهر بدن را با دمای ظهر هم دما میکند و این خودش یک نوع ضدعفونی است. نماز عصر دمای بدن ما را تخلیه میکند و استرس را از بین می برد و نماز غروب هم بدن ما را برای دست کشیدن از فعالیت آماده میکند و نماز عشاء هم بدن را برای خواب و ترمیم آماده میکند.
اعوذ بالله من الشیطن الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
جادوی شیاطین (قسمت 208)
رشد معنوی (12)
نماز و سبک زندگی (7)
خدای رحمان، در درمان بیماری ایوب به ایوب دستور میدهد که به پایه های بدنی خود برگردد. پایه های بدنی از جهتی به معنای سیستم ایمنی بدن هم است. اما از جهتی دیگر یعنی برگردیم به غذاهای پایه ای و ساده. یهودیها یک جشنی دارند که در آن، نان فطیر میخورند به یاد روزهایی که از دست فرعون فراری بودند و فرصت زیادی برای خمیر درست کردن نداشتند. خدای رحمان در قرآن آن روزها را ایام الله می نامد. روزهایی که مردم بخاطر خدا، سادگی را انتخاب کرده بودند.
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنَا مُوسَی بِآیَاتِنَا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَکَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّورِ وَ ذَکِّرْهُمْ بِأَیَّامِ اللهِ إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِکُلِّ صَبَّارٍ شَکُورٍ (ابراهیم: 5)
ما موسى را با آیات خود فرستادیم (و دستور دادیم:) قومت را از ظلمات به نور بیرون آر! و «ایّام اللَّه» را به آنان یاد آور! در این، نشانههایى است براى هر صبر کننده شکرگزار! (5)
روزهایی که خدا از ما میخواهد در آن روزها به حالت ساده (نه بخور بخور و مجالس پر زرق و برق) برگردیم، همان ایام الله است. یعنی روزهایی که ما از دست طغیان و زیاده روی ها نجات پیدا کرده ایم. بعضی از مردم روز تولد، روز پدر، روز مادر، روز دختر و روز پسر و هزاران روز دیگر اختراع کرده اند که در آن روزها بخور بخور میکنند و هیچکدام فایده ای ندارند و بی اهمیت و بی معنایند. خدا روزهایی از ما میخواهد که در آن روزها ساده و بی آلایش باشیم و این همان ایام الله است.
بعضی مواقع بهتر است که غذاهای ساده بخوریم، مثل یک نان با ماست، یا نان با سبزی و یا هر غذای ساده دیگری؛ که نشانه سادگی و برگشت به غذاهای ساده و پایه ای است. اتفاقا بر حسب آیه قرآن در مورد درمان بیماری ایوب، کسی که بیمار میشود، بهتر است که به غذاهای ساده برگردد. خلوص و سادگی در تغذیه در درمان بیماری هم موثر است. به یاد روزهایی که مردم سالها با این غذاهای ساده زندگی می کردند. اینها بهترین تمرین برای برگشت به سادگی و پایه و نظام رحمانی است که در واقع یک نوع تمرین برای رشد معنوی هم هست. این یک نوع شکرگزاری در عمل است. شکرگزاری در قول ساده است، اما در عمل سخت است. به یاد میاوریم که کی هستیم و قبلا کی بودیم و از کجا آمده ایم. بعضی ها می گویند که ما افراد ساده ای هستیم. اما اینها فقط یک گفتار است و هر کسی میتواند اینچنین ادعایی بکند. وقتی بخواهیم به سادگی برگردیم، باید با بدن خویش و در عمل به سادگی و اصل خویش برگردیم تا تاثیر گزار باشد. بگذارید که این سادگی از یک عمل به قول تبدیل شود. عملی که به قول تبدیل شود، مهمتر از قولی است که به عمل تبدیل میشود. زیرا تبدیل عمل به قول؛ یعنی قول از ته دل و از وجود انسان بر می خیزد. این همان پیام سوره العصر است:
پندار ساده ß کردار ساده ß گفتار ساده ß گفتار صبر
در این سوره، عمل پیش از قول آمده است و تاکید زیادی بر تولید گفتار بعد از کردار دارد. این طرز بینش، تاثیر فوق العاده خوب و موثری در ما دارد. تولید گفتار بعد از کردار، یک رشد معنوی عملی است. این روش نهایت سادگی و اطمینان است. روشی ساده برای تولید معنویت. این سادگی ها همگی صبر ما را تقویت میکنند. همه این فرآیندها برای این است که صبر را در خود تقویت کنیم. اصلا یکی از راههای رشد معنوی؛ همین سادگی است. در زمانهای بحران، زمانهای رفاه، زمانهای بیماری، زمانهای نماز، زمانهای روزه، زمانهای عبادت و ... انسان باید به سادگی بازگردد. حتی در مکانهایی که ممکن است فریب بخورید و تحت تاثیر قرار گیرید، بهتر است که به سادگی و اصول پایه ای خود برگردید، تا در امان باشید و فریب نخورید. سادگی یک خط مرزی امن است که از تلاطم های روزگار و خطرناک بدور است. خدای رحمان زنان را از تبرج بر حذر می دارد و آنان را به سادگی دعوت میکند، تا که از خطرات دور نگه داشته شوند. در آخر دوره ها و یا آخر الزمان باید این خط سادگی را به عنوان پایگاه و سنگر انتخاب کرد تا اذیت نشوید. این سادگی ها بهترین روش درمان هستند. وقتی وارد بعضی محافل می شوی، تو را مجبورت میکنند که وارد پیچیدگیهای زیادی شوید: این را باید بپوشی، این را باید بخوری، اینطوری وارد شو، از این حرفها نزن، اینطوری حرف بزن، اینطوری حرف نزن، اینطوری غذا نخور، اینطوری غذا بخور و ... همه این پیچیدگیها، افراط و تفریط و حساسیتهایی در آنها نهفته است و آزادی آدمی را می گیرد. اما بعضی مواقع ساده باید بود تا که این بیماریها و حساسیتها و استرسها درمان شود. یکی از فواید قیام برای نماز، این است که با انجام طهارت باید امکانات یدکی و پیچیده را کنار بگذاریم و به پایه های خویش برگردیم. مسح پا همان برگشت به پایه های بدنی و اصل خویش است و شستن دست هم یعنی دست شستن و کنار گذاشتن یدکها و پیچیدگی هاست. بنابراین معانی جدیدی از روش وضو برای ما روشن می گردد.
وضو:
|
شستن صورت |
قطع کردن توجهات، کنار گذاشتن نگاهها - کنار گذاشتن بینشهای پیچیده کنار گذاشتن خیالات – کنار گذاشتن بینشهای ذهنی و پنهان کنار گذاشتن جلب توجه - کنار گذاشتن افاده و خود برتربینی |
|
شستن دستها |
دست برداشتن از امکانات و تعلقات دست شستن از امکانات یدکی - کنار گذاشتن پیچیدگیها کنار گذاشتن تملقات و تعارفات - کنار گذاشتن وسایل کنار گذاشتن رختخواب - کنار گذاشتن آرایشات و آلایشات کنار گذاشتن امکاناتی که زمانی نداشتی |
|
مسح سر |
برگشت به قواعد ذهنی پایه - برگشت به اصول ساده زندگی برگشت به روابط ساده و بی آلایش - برگشت به تفکرات ساده و خالصانه |
|
مسح پا |
برگشت به پایه های بدنی - برگشت به سادگی برگشت به بی آلایشی - برگشت به روشهای درمان ساده و پایه ای برگشت به وضعیتی که این امکانات را نداشتی |
در دنیایی که هر چیزی را پولی کرده اند و نیازها پیچیده شده اند، بعضی مواقع برگشتن به سادگی عین درمان است و هزینه های ما را خیلی کم میکند. در وقت نماز نمیخواهد نشان دهیم که چقدر پیشرفتهایم، چقدر پیچیده ایم، چه افکار فلسفی مختلفی بلدیم. با مسح سر، باید این افکار را به حالت ساده بر گردانیم و همه این پیچیدگیها را باید رها کنیم. سادگی به معنای فرار و عزلت نیست، بلکه در همان محیط به سادگی برگردیم. بعضی ها فکر میکنند که نماز یعنی پاگذاشتن به دنیا و محیطی دیگر. بعضی ها دین را در قالب فلسفه های پیچیده مطرح میکنند که اکثر مواقع در این پیچیدگی ره را گم میکنند و اصل مساله را فراموش میکنند.
همانطور که در قسمت قبلی گفته شد، نماز یک نهی کننده است. پس نتیجه می گیریم که با غسل دو عضو و مسح دو عضو، میخواهد ما را از چیزهایی که در طول شبانه روز به آن عادت می کنیم و مشغولمان میکند، دور کند. همانطور که در جدول بالا بیان شد، غسل و مسح هم مانند نماز خاصیت نهی کنندگی دارند.
پس در طول روز، ما توجهاتمان به چیزهای زیادی جلب میشود، به همین خاطر است که باید صورت و وجه خود را بشوییم. در طول روز به امکانات ثانویه و تعلقات وابسته می شویم و به آن تکیه می کنیم و به همین خاطر است که دست و ید خود را می شوییم. در طول روز ذهنمان به جاهای مختلف می رود، خیالپردازی، آمال، آرزوها، فلسفه ها و بینشهای مختلف؛ اما در مسح سر، یعنی باید به پایه های ذهنی و قواعد ساده در بدن و روان خویش برگردیم.
قیام:
وقتی قیام می کنیم، یعنی می خواهیم به این روالهای پیچیده یک "نه" بزرگ بگوئیم و علیه آن قیام کنیم. اصلا قیام معنایش همین است. اگر قیام برخلاف روال روزانه نباشد، دیگر قیام نیست و بلکه همراهی کردن با وضعیت جاری است. وقتی قیام می کنیم و روی پای خود می ایستیم، یعنی قصد داریم به توانایی های اولیه خود بر گردیم. قیام اختراع یک وضع جدید نیست و بلکه برگشت به وضعیتی است که قبلا صاف و ساده در آن بودیم.
بعضی ها می گویند که وزنمان زیاد است و زانوهایمان درد میکند و نمی توانیم در نماز قیام کنیم و همینجوری نشسته نماز می خوانیم. این خودش مشکل بزرگی است. زیرا فرد براساس توانایی های پایه ای خود غذا نمی خورد و زیاده روی کرده است. پس این یک مانع بزرگ برای قیام کردن است. او باید این عادت خود را درست کند و تلاش خود را در این مورد بکار گیرد تا بتواند کمتر بخورد و در نتیجه بتواند روی پای خود قیام کند و به توانایی های پایه ای خود برگردد. این نوع تلاش کردن بسیار با ارزش است و فرصت بسیار خوبی است تا این مشکل را حل کند. آدمی باید برای قیام کردن تلاش کند و اگر مانعی در این راه هست، باید حلش کند وسعی خود را بکند تا که آن را بردارد. وقتی وزنش زیاد است و نمی تواند قیام کند، باید وزنش را کم کند و این برای سلامتیش هم خوب است. این همان برگشتن به توانایی های پایه ای است. پس مهیا کردن شرایط برای قیام و رکوع و سجود خودش یک نوع طهارت است. البته خدا از هر کسی به اندازه توانایی اش انتظار دارد، با این شرط که فرد عملا نهایت تلاش خود را کرده باشد.
رکوع:
وقتی در حالت رکوع هستیم، یعنی در مقابل خدای رحمان خشوع داشته باشیم و دلمان نرم شود. شقاوت را از خود دور کنیم. در رکوع روی پاهای خود می ایستیم؛ یعنی در عین خاشع بودن باید روی پاهای خود بایستیم. در رکوع روی پای خود ایستادن یعنی متکی به پایه های بدنی خود باشیم، از هر نظر. در درمان بیماری از پایه های بدنی خویش بهره می بریم و مثل ایوب از پا خود را درمان می کنیم. ما در رکوع روی پای خود می ایستیم و دستهای خود را روی پاهای خود می گذاریم. تا قبل از نماز به امکانات و یدکها و متعلقات خود وابسته بودیم ولی این حرکت (تکیه دادن دست روی پا) یعنی امکانات و متعلقات مان را به توانایی های پایه ای خود وابسته می کنیم. این یعنی تسلیم شدن دستها. یعنی اینکه هر چقدر که از امکانات و وسایل بیشتری برخوردار باشیم، در نهایت باید به پایههای اصلی خود بازگردیم. تا قبل از نماز، ما معمولا به امکانات، وسایل، دستگاهها، و متعلقات وابسته هستیم؛ به گوشیمان، به کامپیوتر، به ماشین، به پول، به موقعیت اجتماعی، به تخصصمان، به دانشمان، به دانسته های خود و ... طوریکه این ها را جزء وجودی و شخصیت خود بحساب می آوریم. ما در رکوع دستهایمان را روی پاهایمان میگذاریم، یعنی به پایه های اصلی وجودمان بازگردیم؛ به پایه هایی که خدادادی به ما داده شده است، نه به چیزهایی که خودمان بدست آورده ایم. رکوع به آن معناست که چیزهایی که خدا به ما داده است بسیار با ارزشتر از چیزهایی است که خودمان بدست آورده ایم. انسانها هر چقدر هم که ثروتمند باشند، یک انگشت قطع شده خود را هم نمی توانند برگردانند. کسی که دلش به امکانات و پیشرفتهای بشری خوش باشد، خیلی بیچاره است.
در رکوع هم سطح دیگران می شویم، زیرا دستهایمان را به پایه های بدنی خود تکیه می دهیم. این طرز نگاه، فاصله های طبقاتی، نیازهای طبقاتی، نژادپرستی را از بین می برد. رکوع یعنی اینکه خودمان را هم سطح دیگران کنیم. در رکوع همه دستها و یدکها و امکانات خود را فراموش می کنند و هم سطح دیگران می شوند. این بزرگترین فایده رکوع است. در کل تمام اجزاء نماز، یک نوع یادآوری است. خدای رحمان، رکوع را به زمانهای بعد از نماز هم تعمیم میدهند و آن را برای بعضی مواقع دیگر هم توصیه می فرمایند.
وَ أَقِیمُوا الصَّلوَةَ وَ آتُوا الْزَّکَوةَ وَارْکَعُوا مَعَ الرَّاکِعِینَ (بقره: 43)
و نماز را بپا دارید، و زکات را بپردازید، و همراه رکوع کنندگان رکوع کنید.
یکبار به یک مسجدی رفتم نماز بخوانم، دیدم که بچه ها را از صف اول بیرون میکنند و به صفهای پشتی هدایت میکنند. یا در بعضی جمعها، افراد ثروتمند و سیاسی و مذهبی را به صف اول می فرستند و این همان رکوع نکردن است. در رکوع همگی هم سطحند، چه کوچک، چه بزرگ، چه ثروتمند، چه فقیر؛ چه باسواد، چه بی سواد، چه مقام بلند پایه و چه یک آدم ساده. در رکوع آدمی به مرحله ای رسیده است که انگار هیچی ندارد و باید دست از این امتیازات بشوید و به پیش فرض و دفالت خود برگردد.
وَ إِذَا قِیلَ لَهُمُ ارْکَعُوا لاَ یَرْکَعُونَ (مرسلات: 48)
و هنگامى که به آنها گفته شود رکوع کنید، رکوع نمىکنند! (48)
رکوع یعنی روی پایه های بدنی خود باید بایستیم و به پایه های بدنی خویش متکی شویم و از طریق پایه های بدنی خویش، به درمان بیماری اقدام کنیم. وقتی از پا خودت را گرم کنی، یواش یواش و به آهستگی تمام بدن گرم میشود و همراه با صبر گرما به تمام بدن منتقل میشود و اما اگر گرمت بود، پا را سرد کنید که گرما به آهستگی از بدن خارج میشود. به این طریق یک ماساژ اصولی و پایهای برای تمام بدن به وجود میآید که همه گرفتگیها و اسپاسمهای عضلانی را از بین میبرد. بعضیها وقتی که سردشان است، از سر خودشان را گرم میکنند که اشتباه است. در واقع در درمان بیماری یا هر چیز دیگری باید به پایههای بدن خود توجه کنید و از آنجا شروع کرد. این نکته مهمی را برای ما بیان میدارند که درمان براساس پایه های بدنی مثل درمان ایوب، خودش یک نوع رکوع کردن است. در رکوع دستها به پا تکیه میکنند و با هم همنوا می شوند.
سجده:
وقتی به سجده می رویم، تمام اعضای چهارگانه ما (صورت و دست و سر و پا) با زمین تماس می یابند و به این طریق یعنی هر چهار عضو را کنار می گذاریم. سجده نهایت تسلیم است. یعنی در سجده، حتی توانایی های اولیه را هم تسلیم خدا می کنیم و دل از توانایی های اولیه هم می کنیم و این نهایت تسلیم شدن است. شیطان سجده نکرد و تسلیم خدا نشد و برتری توانایی اولیه خود نسبت به آدم را مطرح کرد و گفت که من از آتش خلق شده ام و آدم از خاک، پس من از او بالاترم.
همانطور که در درمان بیماری ایوب بیان شد، برای درمان بیماری به توانایی های اولیه تکیه می کردیم. اما در سجده همین امکان را هم نادیده می گیریم و به خدای تنها تسلیم میشویم. سجده برای درمان بیماریهایی است که هیچ روش حلی ندارند و حتی توانایی های پایه ای بدنمان هم نمیتواند حلش کند و فقط سجده و تسلیم مطلق شدن به خدا میتواند حلش کند. تسلیم مطلق خدا شدن یعنی نباید تسلیم مطلق کسی دیگر شوید. ایدئولوژیهایی که پیروی مطلق از بزرگان مذهبی خود را تبلیغ میکنند، در واقع پیروان خود را از سجده به خدای بزرگ منع میکنند. پیامبر ابراهیم تسلیم مطلق خدای رحمان شد و در نتیجه از آتش نجات یافت. انسان نمی تواند بوسیله توانایی های اولیه خود، از آتش نجات یابد. فقط سجده به خدای رحمان، درمان این مورد است.
وَ مِنْ آیَاتِهِ اللَّیْلُ وَالنَّهَارُ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ لاَ تَسْجُدُوا لِلشَّمْسِ وَ لاَ لِلْقَمَرِ وَاسْجُدُوا لِاللهِ الَّذِی خَلَقَهُنَّ إِنْ کُنْتُمْ إِیَّاهُ تَعْبُدُونَ (فصلت: 37)
و از نشانههاى او، شب و روز و خورشید و ماه است براى خورشید و ماه سجده نکنید، براى خدایى که آفریننده آنهاست سجده کنید اگر مىخواهید او را بپرستید! (37)
همانطور که در قسمت قبل گفته شد، مردم دستورات خدا را در قالب امر می بینند. آنها سجده کردن را در قالب امر می بینند. حال آن که سجده کردن شما را از خیلی کارهای دیگر نهی میکند و از خیلی خطرات دیگر دور نگه میدارد. وقتی به آنها گفته شود که برای خدای رحمان سجده کنید، آنها این سجده را در قالب یک امر می بینند و در نتیجه نسبت به آن نفرت پیدا میکنند. این خاصیت انسان است که دستورات خدا را یک تکلیف و سختی تصور میکند و به همین خاطر نسبت به آن تنفر پیدا میکند. در حالی که دستورات عبادی همگی یک نهی هستند و ربطی به تکلیف ندارند. دستورات عبادی مشق و تکلیف نیستند، بلکه ما را از خطرات قطعی و خطرناک دور نگه میدارند.
وَ إِذَا قِیلَ لَهُمُ
اسْجُدُوا لِلرَّحْمَنِ قَالُوا وَ مَا الرَّحْمَنُ أَنَسْجُدُ لِمَا
تَأْمُرُنَا وَ زَادَهُمْ نُفُورَاً (فرقان: 60)
و هنگامى که به آنان گفته شود: «براى خداوند رحمان سجده کنید!» مىگویند: «رحمان چیست؟! (ما اصلًا رحمان را نمىشناسیم!) آیا براى چیزى سجده کنیم که تو به ما دستور مىدهى؟!» (این سخن را مىگویند) و بر نفرتشان افزوده مىشود!
اجرا کردن دستورات خدای رحمان، به سود خود ماست و یک تکلیف نیست. من خودم قبلا، نماز و روزه را یک تکلیف می دانستم و شاید در مقالات قبلی آنها را تکلیف نامیده باشم. اما حالا متوجه شدم که اینها یک تکلیف نیستند. بطوریکه در روز قضاوت حتی از کسی سوال نمیشود که چرا نماز نخوانده اید و یا چقدر نماز خوانده اید. نماز و سایر اعمال عبادی، یک نهی کننده و نفی کننده و وسیله هستند. فرض کنید شما به جلسه مهمی می روید، کسی از ما سوال نمی کند که چطوری به جلسه رفتید، بلکه مهم نتیجه است که شما به جلسه رفته اید. بنابراین در روز قضاوت، نتیجه نماز خواندن شما مهم است و آنجا زمان رو کردن نتایج معنویتهای کسب شده است و کسی از شما سوال نمی کند که نماز خوانده اید یا نه؟
فَیَوْمَئِذٍ لاَ یُسْأَلُ عَنْ ذَنْبِهِ إِنْسٌ وَ لاَ جَانٌّ (الرحمن: 39)
در آن روز هیچ کس از انس و جنّ از گناهش سؤال نمىشود.
وقتی از توانایی های اولیه خود هم دل بکنیم، یعنی از خاک آفریده شده ایم و در نهایت با خاک یکسان می شویم. در سجده، ما بطور عملی و بدنی تسلیم خدا می شویم. بعضی ها فکر میکنند که از نظر ذهنی تسلیم خدایند و همین کافی است. اما این تسلیم شدن وقتی مفید است که بتواند بدنتان را هم وادار به سجده کند. یعنی سجده برای خدا باید با بدن و ذهن و تمام وجود انجام شود. معمولا آدمها وقتی به گریه می افتند که به حالت سجده بیفتند. در حالی که اکنون مردم با آهنگها و فیلمها گریه می کنند و برای غیر خدا سجده میکنند.
در سجده پیشانی و سر خود را روی زمین می گذاریم، یعنی توانایی اولیه ذهنی خود را هم تسلیم پروردگار و دستورات او می کنیم. سجده در معنای واقعی خود نشان میدهد که انسان در برابر خدا، هیچ قدرت و اقتدار یا افتخاری ندارد. تفاوت خالق و مخلوق در همین سجده کردن است. بعضی ها می گویند که ما با خدا مثل یک دوست سخن می گوئیم. اما این اشتباه است و نشان از این دارد که افراد برای خدا سجده نمی کنند. وقتی سجده می کنیم، یعنی تمام وجود، ارتباطات، بدن و روان خود را مطلقا و بدون هیچگونه تعارفی تسلیم آن خالق یکتا می کنیم. تعارف، تکبر، خود بزرگ بینی در مقابل خدا بی معنی است. ما یک موجود ناچیز و کوچک در مقابل خدا هستیم. در سجده همه انسانها در یک سطح قرار می گیرند و همه تسلیم خدایند. در سجده همه انسانها فارغ از نژاد، جنسیت، کشور، زبان و ... همگی در یک سطح قرار می گیرند. اصلا مشخصه افرادی که در پناه خدا قرار می گیرند و تحت امنیت او قرار می گیرند، همین سجده کردن است.
إِنَّ الَّذِینَ عِنْدَ رَبِّکَ لاَ یَسْتَکْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِهِ وَ یُسَبِّحُونَهُ وَ لَهُ یَسْجُدُونَ (اعراف: 206) آنها که (در مقام قرب) نزد پروردگار تو هستند، (هیچ گاه) از عبادتش تکبر نمىورزند، و او را تسبیح مىگویند، و برایش سجده مىکنند. (206)
در سجده، فرد به خدا تکیه میکند و به هیچ قدرت و ابرقدرت و نماد و انسان و ایدئولوژیی تکیه نمی کند. تمام دستورات خدا، اعم از نماز، روزه و زکات قطع کننده امورات دنیایی هستند. وقتی در تجارت، کار، فضای مجازی، فیلم، آهنگ و ... غرق می شویم؛ قیام کردن برای نماز، قیام علیه اینها هم هست. این قیام قطع کننده ارتباط و وابستگی به این امور است. نماز آنقدر اهمیت دارد که بدون آن نمیتوان از این امورات نجات یافت. نماز همه ما را از این نوع غرق شدگی ها نجات میدهد. وقتی این معانی و مفاهیم را اجرا کنید، خودبخود همه چیز درست میشود. یک ضرب المثلی هست که میگوید اگر خدا را در جای واقعی زندگی خویش قرار دهید همه موارد دیگر در جای مناسب خود قرار میگیرند.
آرزوهای ساده:
زمانی که انسان به پایه های بدنی و روانی خویش برگردد، یعنی مروری بر آرزوهای گذشته خویش بکند، تا ببیند که آیا برآورده شده است. انسانها آرزوهای ساده خودشان را از یاد می برند و فکر میکنند که به هیچی نرسیده اند. زمانی آرزوی داشتن یک دوچرخه داشته ای. حالا دوچرخه دارید ولی سوارش هم نمی شوید و در فکر ماشین لوکس هستید. وقتی انسان خود را فراموش کند، یعنی آرزوهای قبلی خود را فراموش کرده است. انسان فراموش کار است. صاف و سادگی یعنی اینکه متوجه باشید که خیلی از چیزها که قبلا آرزویش را داشته اید، بدست آورده اید و دارید ولی کوچک می شماریدش. خدا مهربان است. اما زیاده خواهی انسان باعث میشود که فکر کند به هیچی نرسیده است.
بسم الله الرحمن الرحیم:
وقتی در نماز میگوئیم بسم الله الرحمن الرحیم ، معنای خاصی در آن نهفته است. در مقابل دیوها و آثاری که آنها در جامعه پدید آوردهاند فقط یک راه وجود دارد و آن هم بسم الله الرحمن الرحیم است. این جمله صرفاً یک قول نیست بلکه یک سبک زندگی است. به کارگیری روشهای رحمانی جهت شامل شدن در رحیمیت خدا. وقتی میگوییم الرحمن ، یعنی طبق روش و سبک رحمانی باید طی طریق کنیم و از روشهای او استفاده کنیم، در آن صورت میتوان به طور اطمینان و قطعی شامل رحیمیت خدای عالمیان شد و در بهشت وارد شد.
سَلاَمٌ قَوْلاً مِنْ رَبٍّ رَحِیمٍ (یس: 58) بر آنها سلام (و درود الهى) است این سخنى است از سوى پروردگارى مهربان! (58)
نُزُلاً مِنْ غَفُورٍ رَحِیمٍ (فصلت: 32) اینها وسیله پذیرایى از سوى خداوند غفور و رحیم است
همانطور که آیه می فرماید، رحیم در قسمت نهایی است. خدای رحمان به ما روش می آموزد تا مشمول رحیمیت خدا قرار گیریم و آمرزیده شویم. بدون رعایت روشهای نظام رحمانی کسی مشمول این رحمت خاصه قرار نمی گیرد. به همین خاطر است که صفت الرحمن قبل از الرحیم قرار گرفته است. بسم الله الرحمن الرحیم یک اعلامیه جهانی از طرف خداست و فقط از همین راه هم میتوان از این منجلاب خارج شد. طبق نظام رحمانی جلو بروید و از امکانات فراوان نظام رحمانی برای پیشبرد امورات زندگی خود استفاده کنید، خود به خود همه چیز به درستی پیش خواهد رفت و در نتیجه مشمول بخشش جهانی و نهایی خدا که همان رحیمیت خداست قرار میگیرید و وارد بهشت خواهید شد.
اما در مدیتیشن و یوگا، خبری از قیام و رکوع و سجده نیست. بلکه افراد میخواهند که چشم سوم خود را فعال کنند و به نیروها و اطلاعات مخفی دست پیدا کنند و همانجا هم دست از غرور و فریب و پنهان کاری بر نمی دارند. تنها روش رشد معنوی، همین سجده و رکوع و قیام و طهارت و سایر عبادات است و یوگا و مدیتیشن ضد اینها عمل میکنند.
اعوذ بالله من الشیطن الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
جادوی شیاطین (قسمت 207)
رشد معنوی (11)
فساد
در ادامه سرگذشت قوم شعیب، در جای دیگری شعیب میگوید که ای مردم من می ترسم که همان بلای قوم نوح و هود و لوط سر شما هم بیاید. از آنجا که شیرازه پیام شعیب، مربوط به فساد در میزان و مکیال بود، آیا این ثابت نمی کند که فساد در میزان و مکیال و اندازه ها تمام گناهان دیگر را هم با خود می آورد؟ این نوع فساد، ریشه سایر گناهان دیگر هم هست و در واقع مادر بسیاری از مفاسد دیگر است. فساد اقتصادی نشاندهنده یک بیماری روانی است که همان بیماری قوم لوط و قوم هود و قوم فرعون و ... است، فقط شکل ظاهری آن متفاوت است.
آیه 11:89
وَیَٰقَوْمِ لَا یَجْرِمَنَّکُمْ شِقَاقِىٓ أَن یُصِیبَکُم مِّثْلُ مَآ أَصَابَ قَوْمَ نُوحٍ أَوْ قَوْمَ هُودٍ أَوْ قَوْمَ صَٰلِحٍۚ وَمَا قَوْمُ لُوطٍ مِّنکُم بِبَعِیدٍ
وای قوم من! دشمنی (و مخالفت) با من سبب نشود که به شما (نیز، عذابی) برسد، همانند آنچه که به قوم نوح یا قوم هود، یا قوم صالح رسید، و قوم لوط از شما چندان دور نیست.
در پایان آیه می فرماید:
وَمَا قَوْمُ لُوطٍ مِّنکُم بِبَعِیدٍ = و قوم لوط از شما چندان دور نیست.
یعنی اگر بر همین روال باشید، سرنوشت و حتی وضعیت قوم لوط هم در انتظار شما خواهد بود. تمام گناهان نتیجه انکار خدا هستند. مردم جایگاه واقعی خدا را نمی دانند. انکار جایگاه واقعی خدا، مادر تمامی گناهان است. طریقه تبدیل ماهیتی گناه قوم شعیب به سایر گناهان به این طریق است که فساد اقتصادی، باعث سخت شدن شرایط ازدواج میشود و در نتیجه جوانان به روشهای جایگزین مثل همجنس گرائی تمایل پیدا میکنند و یا اینکه انسانها به مرکزهای ثروت گرایش می یابند. گناه دزدی، قتل و حتی غیبت نتایج یکسانی به بار می آورند که همان فساد است. به همین خاطر شعیب به قوم خود می گوید که من از عاقبت شما میترسم و میترسم که همان بلای قوم نوح و هود و صالح و لوط بر سر شما بیاید. در واقع هر گناهی حتی گرانفروشی، اگر به مرحله فساد برسد، میتواند به هم جنس گرائی هم تبدیل شود.
گناهان، چه کوچک و چه بزرگ، چه پنهان، چه آشکار، چه اقتصادی، چه اجتماعی، چه فردی، چه اجتماعی، همگی اگر تکرار و تداوم یابند، به فساد در جامعه تبدیل میشوند. پس نقطه تلاقی تمام این گناهان، فساد است که همگی در آن جمع میشود. وقتی گناهان به ایستگاه فساد رسیدند، آن موقع میتوانند جایگاه عوض کنند.
تغییر در میران و مکیال ß بعد از تکرار و همه گیری ß فساد
گناهان جنسی ß بعد از تکرار و همه گیری ß فساد
دزدی ß بعد از تکرار و همه گیری ß فساد
قتل ß بعد از تکرار و همه گیری ß فساد
غیبت ß بعد از تکرار و همه گیری ß فساد
و ...
اگر چه میتوان گفت که عمق این گناهان هر کدام متفاوت است؛ اما نتیجه یکسان است. اما وقتی به مرحله فساد برسند، مردم بقیه را هم مرتکب میشوند، زیرا همگی یکسانند و نتایج یکسانی را به بار می آورند. همگی این گناهان، یک ریشه مشترک دارند و آن هم رد کردن خط قرمزی است که خدا تعیین فرموده است. وقتی کسی خط قرمزی را رد کرد، بقیه را هم رد میکند. آب که از سر گذشت، چه یک وجب، چه ده وجب.
کسی که خط قرمزی را رد کند، عملا در درون خود به این نتیجه میرسد که بله من هر کاری میتوانم بکنم و در نتیجه در نهان و نهاد خود به یک بی قانونی و لا ابالیگری درونی میرسد و او از این نوع آزادی درونی خوشش می آید و احساس کبر و غرور میکند. این نوع آزادی (لا ابالیگری درونی = طغیان درونی) در نهایت به حیطه های دیگر هم کشیده میشود و هر چیزی را آزمایش میکند و لذت را در هر چیزی جستجو میکند. بنابراین در جامعه ای که خط قرمزهایی رد شود، فضا برای رد کردن خط قرمزهای دیگر مهیا میشود. همه این گناهان یک نوع طغیان و اسراف هستند. بنابراین لا ابالیگری درونی، مادر کبر و غرور و دیوانگی و هیجانات کاذب و توهمات و خیالپردازیها و خیلی از گناهان دیگر می باشد.
فساد یک بیماری مسری است. وقتی جرمی به مرحله فساد برسد، براحتی میتواند به دیگر گناهان هم تبدیل شود. گران فروشی و کم فروشی در نهایت منجر به ایجاد فساد میشوند. کارهای فحشاء هم منجر به فساد میشوند. هر دو در نتیجه مشترکند. اما وقتی بر مرحله فساد برسند، از آنجا که نتایج هر دو یکی است و مسری است، میتواند براحتی مسیر معکوس را طی کرده و به همدیگر تبدیل شوند. کسی که گرانفروشی و کم فروشی میکند، وقتی به مرحله فساد برسد، میتواند از این محوطه فساد وارد دروازه گناهان دیگر مثل فحشاء هم بشود.
انگور که بگندد، به مشروب الکلی تبدیل میشود. خرما هم بگندد باز به مشروب الکلی تبدیل میشود. انجیر هم بگندد باز به مشروب الکلی تبدیل میشود. اینها همگی نتایج مشابهی دارند، در حالی که این سه نوع، میوه های متفاوتی هستند. گناهان مختلف وقتی مثل این سه میوه بگندند و گندش درآید، آن موقع همگی به فساد تبدیل میشوند و یکسان میشوند. فرد فاسد دیگر فرقی بین این سه نمی گذارد و اگر قبلا با یک گناه به نتیجه دلخواه رسیده است، مرتکب گناه دیگر هم میشود، زیرا نتیجه برایش مهم است.
گناهان وقتی به مرحله فساد برسند، مسری میشوند و به افراد دیگر هم سرایت میکنند و اما هر کسی به یک طریقی گناه مخصوص خود را انتخاب میکند. بعضی ها میگویند که ما به کسی ظلم نکرده ایم و دزدی هم نکرده ایم؛ پس وارد بهشت می شویم. اما این برداشت غلط است. زیرا در محیط فاسد، گاهی ظلم ها و دزدی ها در میان کارهای دیگر پنهان میشود و فرد بدون آن که بداند گناهان دیگری را مرتکب میشود. مثلا کسی که اسراف میکند، دارد یک سیستم و کیل و میزان را به هم میزند و آن را از حالت طبیعی خارج میکند و این خودش یک نوع ظلم است. اما با این تفاوت که ظلم آن ابتدا خیلی آشکار نیست.
در مرحله فساد، قبح و زشتی گناه شکسته میشود و به یک امر عادی تبدیل میشود. وقتی فساد در جامعهای رواج یابد، در سبک زندگی مردم قرار می گیرد و بمرور انجام گناهان عادی سازی می شود. اینجاست که فساد آشکار میشود و عادی سازی میشود. فساد یک نوع گناه نیست و بلکه نتیجه تمام گناهان است. به همین خاطر خدای رحمان می فرمایند که فساد پدیده ای است که ظاهر میشود. آخر الزمان هم پدیده ای است که ظاهر میشود و ظهور پیدا میکند. زیرا آخر الزمان هم نتیجه و عملکرد انسانهای آن دوره است و آدمیان نتیجه ایدئولوژیهای خود را در آخر الزمان می بینند.
ظَهَرَ الْفَسَادُ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا کَسَبَتْ أَیْدِی النَّاسِ لِیُذِیقَهُمْ بَعْضَ الَّذِی عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُونَ (روم: 41)
فساد، در خشکى و دریا بخاطر کارهایى که مردم انجام دادهاند آشکار شده است خدا مىخواهد نتیجه بعضى از اعمالشان را به آنان بچشاند، شاید (بسوى حق) بازگردند! (41)
گاهی در یک جامعه، آنقدر فساد عادی میشود که حتی یکی از الزامات زندگی میشود و کسی اگر در آن شرکت نکند، تحویل گرفته نمیشود. وقتی گناهی به مرحله فساد برسد، دیگر قبح آن می شکند و جامعه و حتی خانواده و هیچ مانعی سر راه گسترش آن نیست. در جامعه ای که یک سری سنتها و آداب غلط وجود دارد، بعد از مدتی عادات و رسومات غلط برجسته تر میشوند و در نهایت همه گیر و فراگیر میشوند. این خاصیت و ماهیت، روشهای غلط و شیطانی است که مثل زالو در هر جایی نفوذ میکنند و قدرت سرایتشان خیلی زیاد است و به زور در تمام شئونات نفوذ میکنند. جامعه ای که این نوع عادات غلط در آن همه گیر شود، یعنی آن جامعه بیمار است و قطعا خشک و تر آسیب می بینند. به همین خاطر آیه می فرماید که ظَهَرَ الْفَسَادُ فِی الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا کَسَبَتْ أَیْدِی النَّاسِ فساد در خشکی و بحر ظاهر میشود. یعنی فساد یک نوع آتش است که به خشک و تر رحم نمی کند و همه جا را آلوده می کند. آخر الزمان و آخر دوره ها چنین زمانی است که حتی افراد مومن هم از آثار فساد در امان نیستند. معنویتی که در مقالات جادوی شیاطین که تماما از آیات قرآنی است، ارائه میشود، روشی امن برای طی کردن این خطرات است. خشکی و تر در این آیه نشان از این دارد که فساد مسری است. وقتی در خشکی فساد بوجود آید، خودبخود به سایر جاها هم سرایت می کند و آنجاها را هم تحت تاثیر قرار میدهد. سرایت فساد از خشکی به دریا و بر عکس، نشان از آلوده شدن جریانهای طبیعی است. یعنی طبیعت هم متضرر میشود و دریاچه ها و دریاها و جنگلها هم نابود میشوند. تمام اینها بخاطر دستاورد خود انسانهاست و نه اینکه خدا آن را برای عذاب ایجاد کند. این نوع فساد حاصل و دستاورد خود انسانهاست. طبیعت یک سیستم زنده و هماهنگ است و فساد انسانها میتواند این زنده بودن را از طبیعت بگیرد و آن را بیمار کند. وقتی گناهان به سطح فساد برسند، سیستم کلی زندگی ما انسانها از آب تا خشکی، از انسان تا حیوان، از جنگل تا دریا ، از پیر تا جوان، حتی کشور همسایه همگی در معرض این فساد قرار میگیرند. وقتی دریا فاسد شود، زمینها همگی بایر میشوند و وقتی خشکی آسیب ببیند، بارشها نامنظم و سیلابی میشوند و به خشکی ها آسیب میزنند. وقتی تر و خشک با هم بسوزند، یعنی سیستم یکپارچه زندگی انسانها مختل و قفل میشود. زمین کار خودش را انجام میدهد و به قول قرآن، زمین ادعایی ندارد و در مقابل دستورات خدای رحمان خاشع و متواضع است.
وَ مِنْ آیَاتِهِ أَنَّکَ تَرَی الْأَرْضَ خَاشِعَةً فَإِذَا أَنْزَلْنَا عَلَیْهَا الْمَاءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ إِنَّ الَّذِی أَحْیَاهَا لَمُـحْیِی الْمَوْتَی إِنَّهُ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ (فصلت: 39)
و از آیات او این است که زمین را خشک (و بىجان) مىبینى، امّا هنگامى که آب (باران) بر آن مىفرستیم به جنبش درمىآید و نموّ مىکند همان کسى که آن را زنده کرد، مردگان را نیز زنده مىکند او بر هر چیز تواناست! (39)
زمین خشوع دارد و برای خدمت به انسانها نرم و خاشع است. زمین مثل گهواره ای است که انسان را در خود جای داده است. خدا خودش می فرماید که آب مایه حیات است، اما زمانی که فساد گسترش یابد، همین آب سیلابی میشود و مضّر میشود. چنین جامعه ای باید به سمت خدای رحمان برگردد و همگی باید به سوی اصول و قوانین درست برگردند و توبه واقعی یعنی برگردی و روش درست را بکار گیرید. برای نجات از بعضی فسادها، باید بطور دسته جمعی همه برگردند، یعنی بطوردسته جمعی همگی توبه کنند؛ نه اینکه عده خاصی فقط رعایت کنند (تُوبُوا إِلَی اللهِ جَمِیعَاً = همگى بسوى خدا بازگردید).
وَ قُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَ یَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لاَ یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلاَّ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْیَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَی جُیُوبِهِنَّ وَ لاَ یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلاَّ لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِی إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِی أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَکَتْ أَیْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِینَ غَیْرِ أُولِی الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِینَ لَمْ یَظْهَرُوا عَلَی عَوْرَاتِ النِّسَاءِ وَ لاَ یَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِیُعْلَمَ مَا یُخْفِینَ مِنْ زِینَتِهِنَّ وَ تُوبُوا إِلَی اللهِ جَمِیعَاً أَیُّهَ الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ (نور: 31)
و به آنان با ایمان بگو چشمهاى خود را (از نگاه هوسآلود) فروگیرند، و دامان خویش را حفظ کنند و زینت خود را- جز آن مقدار که نمایان است- آشکار ننمایند و (اطراف) روسرىهاى خود را بر سینه خود افکنند (تا گردن و سینه با آن پوشانده شود)، و زینت خود را آشکار نسازند مگر براى شوهرانشان، یا پدرانشان، یا پدر شوهرانشان، یا پسرانشان، یا پسران همسرانشان، یا برادرانشان، یا پسران برادرانشان، یا پسران خواهرانشان، یا زنان همکیششان، یا بردگانشان [کنیزانشان]، یا افراد سفیه که تمایلى به زن ندارند، یا کودکانى که از امور جنسى مربوط به زنان آگاه نیستند و هنگام راه رفتن پاهاى خود را به زمین نزنند تا زینت پنهانیشان دانسته شود (و صداى خلخال که برپا دارند به گوش رسد). و همگى بسوى خدا بازگردید اى مؤمنان، تا رستگار شوید! (31)
اگر توجه کنید، برای از بین بردن بعضی گناهان و آثار آن، برگشت و همت جمعی لازم است و گرنه نمی توان از اثرات آن نجات پیدا کرد. اگر توجه کرده باشید، خیلی از اخلاقهای زشت ، خیلی زود در جامعه تکثیر میشوند. متلک پرانی، دخالت بیجا، حرف بیجا، رجزخوانی همگی یک نوع خودشیرینی میمونی هستند که از اخلاق میمونی ناشی شده اند. کسانی که مثل خوک زندگی میکنند، طرز تغذیه شان خیلی زود در بین دیگران تکثیر میشود. به این طریق تکثیر پذیری اخلاقی یک رفتار میمونی است و تکثیرپذیری جسمی هم یک نوع رفتار خوکی است. به این طریق سرعت تکثیر اخلاقهای رذیله، زیاد است و همین خودش باعث همه گیری آن میشود.
انسانها گاهی گناهانشان را تغییر کاربری میدهند. یکبار در لذات جنسی و یکبار دیگر در پرخوری و ولخرجی و هر بار در زمینه ای از آن بهره می برند.
انرژی اضافی به آتش تبدیل میشود. پرخوری در غذا و دیدن کلیپهای گوناگون، انرژی و اهداف اضافی در ما بوجود میاورند و همین انرژی اضافی باعث جریان آتش شیطانی در وجود ما میشود.
امروزه نگاه کردن بی رویه کلیپها و تصاویر، انسان را آشفته و حیران میکند. این ورودیهای روانی زیاد اگر کنترل نشوند، باعث ایجاد هیجانات کاذب، اضطراب و بیقراری میشوند. این حالت، آرامش انسان را از بین برده و این همان آتشی است که به جای نور، شک و تاریکی در درون انسان تولید میکند. اما اینها همگی راه حل دارد. با مدیریت تغذیه و نظارت دقیق بر آنچه وارد بدن و ذهن و چشمانمان میشود، میتوانیم تعادل را به وجود خود برگردانیم و از ایجاد نار و آتش در بدن خویش جلوگیری کنیم. این همان رعایت کردن اندازه و میزان و مکیال است که شعیب قوم خود را به آن هشدار داد.
انسانها از خاک خلق شدهاند، اما این خاک بصورت خاک ساده نیست، بلکه بصورت گوشت و استخوان و خون است. شیاطین هم از آتش خلق شده اند، اما جنس آتششان مثل آتشی نیست که ما می بینیم؛ بلکه یک نوع دیگر است ولی به هر حال آنها هم از جنس ماده هستند. آتشی که شیاطین از آن درست شده اند، از جنس آتشی است که دود ندارد و برای ما دیده نمیشود و حس نمیشود. ما با حواس پنجگانه خود آن را نمی فهمیم.
آتش برای شیطان مثل خون است برای انسان. همانطور که جریان خون در رگهای انسان، باعث زنده بودن ماست؛ وجود نار و یا آتش مخصوص هم باعث زنده بودن شیاطین است. هر گونه خون اضافی باعث بر هم زدن سیستم بدنی ما میشود و این مورد برای شیاطین هم صدق میکند. ما از خاک درست شده ایم، پس خون ما هم از خاک درست شده است. شیاطین هم برای زنده ماندن به خون ناری نیاز دارند. این خون ناری از جنس همان آتشی است که از آن آفریده شده اند. همانطور که خون هم از جنس خاکی است که بقیه بدن ما از آن درست شده است. اما معنویتهای غلط در وجود ما میتواند این نار و خون ناری را تولید کند. همانطور که در قرآن می فرماید که خوردن مال یتیمان و کتمان آیات خدا، مثل خوردن آتش است. اینها آتشی هستند از جنس آتش شیاطین. آتش خشم، آتش حسادت، آتش شهوت نشان از نیرویی ناپاک است که در وجود انسان رخنه میکند و در بدن انسان جریان می یابد و البته در نه لایه جسم ما. بلکه در لایه ناری انسان.
إِنَّ الَّذِینَ یَکْتُمُونَ مَا أَنْزَلَ اللهُ مِنَ الْکِتَابِ وَ یَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَنَاً قَلِیلاً أُولَئِکَ مَا یَأْکُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ إِلاَّ النَّارَ وَ لاَ یُکَلِّمُهُمُ اللهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ لاَ یُزَکِّیهِمْ وَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ (بقره: 174)
کسانى که کتمان مىکنند آنچه را خدا از کتاب نازل کرده، و آن را به بهاى کمى مىفروشند، آنها جز آتش چیزى نمىخورند (و هدایا و اموالى که از این رهگذر به دست مىآورند، در حقیقت آتش سوزانى است.) و خداوند، روز قیامت، با آنها سخن نمىگوید و آنان را پاکیزه نمىکند و براى آنها عذاب دردناکى است. (174)
إِنَّ الَّذِینَ یَأْکُلُونَ أَمْوَالَ الْیَتَامَی ظُلْمَاً إِنَّمَا یَأْکُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ نَارَاً وَ سَیَصْلَوْنَ سَعِیرَاً (نساء: 10)
کسانى که اموال یتیمان را به ظلم و ستم مىخورند، (در حقیقت،) تنها آتش مىخورند و بزودى در شعلههاى آتش (دوزخ) مىسوزند.
آتشی که شیاطین از آن درست شده اند، از جنس این آتشی نیست که ما می بینیمش(مثل آتش دود دار و یا مغناطیس داخل سیم برق)؛ بلکه این آتش، از طریق اعمال ناپاک، خواستههای بی پایان و سوءاستفاده از دیگران انرژی می گیرد و خوراکش این است. این آتش در واقع برای ما انسانها قابل مهار نیست و بلکه فقط انسان را محصور میکند. حتی کسانی که خواسته اند جن ها را احضار کنند و آنان را به خدمت بگیرند، در واقع خودشان را در اختیار آنان گذاشته اند و گرفتار شده اند.
پس خون ناری که ما از آن صحبت می کنیم؛ نه تنها نیروی حیات برای شیاطین، بلکه نیروی حیات است برای هر موجودی که میخواهد مثل شیطان زندگی کند. هر کسی که سبک زندگیش حسادت، خشم و یا هر گناه دیگری باشد، به نوعی خون ناری تولید میکند که به مصرف خود و زالوهایی مثل شیاطین می رسد. شیطان میخواهد نار خودش را به نار وجودی انسانها اضافه کند. به همین خاطر شیطان عاشق از بین بردن پاکی و معصومیت انسانهاست، زیرا به این طریق محوطه و گستره نارشان را گسترش میدهند. کلا شیاطین خونخوارند و معنویتهای فیک انسانها از طرقی به خون برای آنها تبدیل میشود. به این طریق روز به روز، شیاطین دیوانه تر میشوند. معنویتهای غلط به نار شیطانی تبدیل میشوند.
به این طریق، انرژی و نعماتی که خدا برای ما گذاشته است، با مصرف غلط و بی رویه، انرژی های اضافی در بدن ما تولید میکنند و این انرژی اضافی در لایه ناری ما، نار و آتش تولید میکند. علاوه بر آن این نارهای اضافی به گرمای اضافی تبدیل میشوند و گرمی زیاد آدمی را وارد غیبت، تهمت، چشم چرانی و سایر گناهان می اندازد.
گرمی و نار اضافی تنبلی می آورد و تحرک را از آدمی می گیرد. حتی وقتی خانه یا جای انسان خیلی گرم باشد، آدمی دوست ندارد که از جای خودش بلند شود. یک فیلمی بود به اسم هایدی که یک بچه فلج در آن بود. تا وقتی که او در خانه پدریش در جای گرم و نرم بود، همچنان فلج ماند. اما همینکه به کوهستان رفت و هوا و سرمای کوهستان به او خورد، از جای خودش بلند شد و بطرز معجزه آسایی خوب شد. انسان تا وقتی که تنبل است و تحرک ندارد، یعنی از پایه های بدنی خویش استفاده نمی کند و بلکه همه اش از امکانات و گرمی ها استفاده میکند. اما برای شفا یافتن، باید از پایه های بدنی خود (مثل ایوب) بهره برید که شفا در آن است.
یک فرد که ثروت و مقام و یا قدرت دارد، اگر آن را در راه درست به کار بگیرد، برای خود نور میآفریند. اما اگر آن را برای حسادت، تحقیر دیگران، و سوء استفاده به کار گیرد؛ آن قدرت و مقام و ثروت، نه به نور، بلکه به یک آتش و نار تبدیل میشود. مثل کسی که روی یتیم قدرت دارد و اموال او را می خورد. این فرد از انرژی و اختیار و فرصت و قدرتی که خدا در اختیارش گذاشته است، سوءاستفاده میکند. همین سوء استفاده به یک آتش در بدن او تولید میشود. این آتش یک آتش اضافی است که به لایه ناری او اضافه میشود و این آتش باعث جذب شیاطین هم خواهد شد و به این طریق فرد در دسترس شیاطین هم قرار خواهد گرفت. این که خدای رحمان، حق یتیم خوردن را به عنوان خوردن آتش تشبیه کرده است؛ دلیل آن این است که کسی که حق یتیم را میخورد، دانسته و آگاهانه از انرژی و قدرتش سوء استفاده میکند و در نتیجه این انرژی و نیروی اضافی به آتشی برای او تبدیل میشود.
فردی که قدرت دارد، ثروت دارد، مقام دارد، اسلحه دارد، فرصت دارد، اما از آن برای ضعیف کشی و ضعیف خوری و حق خوری استفاده میکند؛ این اختیارات و امکانات که در اختیار او قرار گرفته است، در تولید آتش استفاده میشود و این آتش به لایه ناری او می چسبد و نکته مهم این است که این آتش از جنس آتش شیاطین است.
وقتی خدا می فرماید که مبذرین و زیاده روی کنندگان برادران شیطان هستند، یعنی نارهایی مثل نار شیاطین برای خود و شیاطین جمع میکنند. نار اضافی در نظام رحمانی جایگاهی ندارد، مثل چربی شکم که جایگاهی در اعضاء داخلی بدن ندارد و در نتیجه در پایین شکم جمع میشود و اضافی و دست و پاگیر و مزاحم است. بدست آوردن پول از راه غلط، یک نار اضافی است و همگی این اضافه ها زمینه ظهور گناهانی مثل خودپسندی، تکبر، غرور و ... میشود. نار و گرمی تا حد مشخصی برای ادامه زندگی لازم هستند ولی نار که زیاد شد، آدمی را می سوزاند و ضرر میزند.
یتیم در قرآن فقط به معنای کسی نیست که والدین ندارد. بلکه هر گونه ضعف، بیدفاعی، بیپناهی، بی اطلاعی، کم هوشی، ناتوانی، بی خبری یک نوع یتیمی است. کسی که رانت خبری دارد، میتواند براحتی دیگران را فریب داده و اموالشان را از چنگشان خارج کند. این فرد در واقع مال یتیم را خورده است. زیرا کسی که رانت خبری دارد، و دیگران ندارند؛ پس در اینجا دیگران در این زمینه برای او یتیم به حساب می آیند. برده کسی است که اینچنین مورد سوء استفاده قرار می گیرد. برده داری مدرن به این شیوه بوجود آمده است.
این آتش ناری حتی می تواند نسلهای بعدی را هم تحت تاثیر قرار دهد. به این طریق این نوع آتش، ذریه شیطان هم نامیده میشود. ذریه شیطان در میان انسانها هم مطرح است. البته نه به آن معناست که انسان از والدین و نطفه شیطان زاده شده اند؛ بلکه به آن معناست که آتش ناری از جنسی که در بالا توضیح داده شد، در وجود آنان جاری است. ناسازگاری خونی هم ممکن است پیش آید و ممکن است افرادی دیوانه به دنیا بیایند.
بنابراین هر گونه قدرت، توانایی، مقام، ثروت و سایر انرژی ها و امکانات که در اختیار انسان قرار می گیرد، میتواند در تولید نار قرار گیرد و در خود و نسل آینده هم تاثیر گزار است. آتش ناری که در روان انسان افتاد، دیگر آدمی آرام و قرار ندارد و سیستم عصبیش به هم می ریزد و این تقریبا درد تمام مردم دنیاست و تمام مشکلات روانی از همین موضوع ناشی میشوند.
این آتشهای ناری از ابعاد دیگر هم مورد توجه هستند. دیدن محتواهای مستهجن و استایلهای غلط زندگی در فضای مجازی، ذهن آدمی را پر از اهداف و امیال و حسهای حسادت و کاذب میکند و این انرژی اضافی به ناری در وجود انسان تبدیل میشود که باعث اضطراب، نا امیدی و خشم و حسرت میشود. اینها همان آتشی هستند که به جای گرم کردن زندگی انسان، وجود او را شیطانی می کند. بعضی از روان شناسان متوجه این موضوع شده اند و آنان راهکارهایی برای تخلیه این آتش و نار اضافی ارائه داده اند. آنان بجای اینکه از سرچشمه آن را کنترل کنند و نگذارند که این آتش تولید شود، راهکارهایی برای تخلیه آن صادر کرده اند. از جمله مدیریت شهوت، تخلیه از طریق فعالیتهای مازاد و سرگرمی، مشغول بودن به هر چیز دیگری تا فکر انسان از استفاده از این نار اضافی منصرف شود. این روشها را تراپی می نامند و البته اینها مشکلات را پایه ای حل نمی کند، بلکه آن را می پوشانند و خود را فریب میدهند.
اما روشهای خدا، انسان را واقعا شفا میدهد. در اینجا متوجه می شویم که روشهای تراپی برخلاف شفا عمل میکنند. اگر چه اینها شاید مشکل را موقتی حل کنند؛ اما آدمی تا چه حدی میتواند این فعالیتها را ادامه دهد و شاید روزی بیمار شد و فرصتش را نداشت؛ آنوقت این افکار اضافی را چکار کند؟
پس بهترین راهکار همان تقویت معنویت و معنوی زندگی کردن است تا که اصلا این نارهای اضافی تولید نشوند و این مشکلات برای آدمی پیش نیاید. نماز و صبر مهمترین ابزار برای از بین بردن نارهای اضافی است. نماز مثل کابل ارت عمل میکند و در تایمهای مشخصی، آدمی را از استفاده از این نوع نار، متوقف میکند. این نوع نار شیطانی ، اگر مدت زمان خاصی استفاده نشود (صبر)، خودبخود تخلیه میشوند. به همین خاطر است که صبر و نماز در از بین بردن این نوع آتش، نقش اساسی دارند.
بعضی ها هم با روشهای دیگر مثل فنگ شوئی و مدیتیشن میخواهند آن را مدیریت کنند. این نار و آتشهای اضافی گاهی آدمی را به چیزهای بی اساس مشغول میکند. مثلا مردم وقت اضافی دارند و انرژی اضافی دارند و در نتیجه می روند سراغ فنگ شوئی، تا به این طریق نار اضافی را از درون خود بیرون کنند. یکی بود که پول زیاد داشت، هر سال کاشی و سرامیک خانه اش را عوض میکرد و خرجهای الکی و اضافی میکرد. نار شیطان انسانها را به اسراف و زیاده روی هم متمایل میکند. به این طریق افراد فریب میخورند و فکر میکنند که تخلیه شده اند. در حالی که اگر نار اضافی را بکارگیرید، تقویت میشود و دوباره با قدرت بیشتر بر میگردد. فنگ شوئی روش تخلیه نیست و بلکه فقط یک فریب است.
یکی از اهداف طهارت، دور کردن و خاموش کردن این نوع آتشهاست که در لایه ناری انسان جاری میشود. جنونیت (آتش ناری) و انسانیت (منطق ناقص انسانی) دو نوع معنویت فیک و غلط هستند(مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ) که جهان امروزی با آن درگیر است. خدای رحمان هیچکدام از این دو را قبول ندارد. زیرا انسانیت در مقابل جنونیت کم می آورد و بالاخره روزی تسلیم میشود و یا فریب میخورد. تنها راه نجات، پیروی از راهنماییها و هدایتهای رب العالمین است.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ ﴿١﴾ مَلِکِ النَّاس ِ﴿٢﴾ إلَهِ النَّاسِ ﴿٣﴾ مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ ﴿٤﴾ الَّذِی یُوَسْوِسُ فِی صُدُورِ النَّاسِ ﴿٥﴾ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ ﴿٦﴾
بنام خدای رحمتگر مهربان
بگو پناه مى برم به پروردگار مردم
پادشاه مردم
معبود مردم
از شر وسوسهگر نهانى
آن کس که در سینه هاى مردم وسوسه مىکند
چه از جن (جنونیت) و [چه از] انس (انسانیت)
اعوذ بالله من الشیطن الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
جادوی شیاطین (قسمت 206)
رشد معنوی (10)
بَقِیَّةُ ٱللَّه (بخش 2)
نماز نهی میکند
خدای رحمان می فرماید که نماز آدمی را از منکرات نهی میکند(إِنَّ الصَّلَوةَ تَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنکَرِ). اما قوم شعیب به شعیب میگویند که ای شعیب آیا نمازت تو را امر میکند که ما هر آنچه خواستیم در اموال خود انجام ندهیم (أَصَلَاتُکَ تَأْمُرُکَ أَن نَّتْرُکَ مَا یَعْبُدُ آبَاؤُنَا أَوْ أَن نَّفْعَلَ فِی أَمْوَالِنَا مَا نَشَاءُ).
قَالُوا یَا شُعَیْبُ أَصَلاتُکَ تَأْمُرُکَ أَنْ نَتْرُکَ مَا یَعْبُدُ آبَاؤُنَا أَوْ أَنْ نَفْعَلَ فِی أَمْوَالِنَا مَا نَشَاءُ إِنَّکَ لَأَنْتَ الْحَلِیمُ الرَّشِیدُ (هود: 87)
گفتند: اى شعیب! آیا نمازت به تو دستور مىدهد که آنچه را پدرانمان مىپرستیدند، ترک کنیم یا آنچه را مىخواهیم در اموالمان انجام ندهیم؟! تو که مرد بردبار و فهمیدهاى هستى!
این آیه دو دیدگاه متفاوت در مورد نماز است:
1- دیدگاهی که نماز را بازدارنده میداند و ما را از فحشاء و منکر باز میدارد.
2- دیدگاهی دیگر که نماز را امر کننده میداند، مانند قوم شعیب.
اما خدا نماز را به عنوان یک نهی کننده معرفی می کند و نه یک امرکننده. اما مخالفان این نهی را به شکل امر می بینند. اگر چه حتی دیدگاه دومی هم در قسمت نتیجه نهائی، درست است. چون نمازی که انسان را از فحشاء و منکر نهی کند، طبیعتا انسان را به سمت ترک ظلم در اموال و عقاید هم سوق میدهد. اما طرز نگاه به نماز مهم است. این دو طرز دیدگاه، جهان بینی و دنیایی متفاوت از موافقان و مخالفان را نشان میدهد.
مثل قانون راهنمایی و رانندگی که میگوید سبقت غیر مجاز در پیچ ممنوع است. این قانون، یک نوع نهی است. راننده از به خطر انداختن جان خود و دیگران باز داشته شده است و از این خطر نهی شده است. اما خود راننده متخلف ممکن است که آن را به شکل یک امر ببیند که او را در سرعت و رانندگی محدود میکند. اگر چه هر دو درست است ولی طرز نگاه دومی، عدم توجه به فلسفه اصلی قانون است. وقتی قانون میگوید : سبقت غیرمجاز ممنوع است، هدف اصلی حفظ جان خود و دیگران است. اما راننده متخلف این را به عنوان یک امر در مقابل اراده خود می بیند که او را در رانندگی محدود میکند. راننده ای که فلسفه قانون را متوجه نمیشود، فکر میکند که این قانون او را امر کرده است؛ حال آنکه این قانون او را از افتادن در خطر جانی، دور میکند.
این دو دیدگاه در مورد کسانی که نماز نمی خوانند هم صدق میکند. مثلا گاهی به بچه ات می گویی نماز بخوان؛ این طرز گفتار یک امر است و نماز را یک نوع تکلیف میداند. در حالی که شما به عنوان والدین، باید نماز را یک نوع ضرورت و محافظت و سپر دفاعی بدانید. این دو نوع دیدگاه خیلی متفاوت است. بعضی از مسلمانان سنتی، مثل مخالفان شعیب به نماز نگاه میکنند و آن را یک نوع تکلیف میدانند که این دیدگاه گرچه با اصل نماز منافاتی ندارد ولی اصل معنویت نماز را مشخص نمی کند. پس دو دیدگاه در مورد دستورات خدای رحمان وجود دارد:
1- دیدگاه محافظتی و بازدارنده از خطر
2- دیدگاه تکلیفی و امر کننده
اینکه خیلی از مردم نماز نمی خوانند، به این خاطر است که این دو مفهوم برای آنها روشن نشده است. آنها از دیدگاه دوم نماز را به عنوان یک تکلیف دینی می بینند و این دیدگاه دقیقا مثل بینش مخالفان شعیب است. قوم شعیب نمیفهمیدند که نماز آنها را از ظلم و سقوط اخلاقی نجات میدهد و این معنویت و فلسفه قانون است، آنها فقط میدیدند که نماز آنها را امر میکند و ظاهری بدون معنویت از نماز را می دیدند. اینها ثابت میکند که چگونه عدم درک معنویت میتواند یک نعمت و ابزار اصولی و ضروری را در ظاهر به یک تکلیف و محدودیت خسته کننده تبدیل کند. وقتی آدمی معنویت پشت نهی از گناهان را نداند، خودبخود به آن گرایش پیدا میکند و حتی ممکن است که لذت گناه را بیش از لذت حلال آن بداند. بعضی از افراد به ظاهر مذهبی، از آنجا که نمی دانند چرا خدا اعمال زناشویی را محدود کرده است؛ به فکر برداشته شدن این محدودیتها در بهشت هستند. به این طریق آنها درک واقعی از اوامر و منهیات ندارند و در نتیجه آنها همچنان دلشان پیش آن روشهای غلط است و امیدوارند که این محدودیتهای دنیایی در بهشت برداشته شود. آنها نمی دانند که چیزی که در این دنیا حرام است، در بهشت هم حرام است و این یک محدودیت معنوی است و هیچوقت برداشته نخواهد شد. حتی آنها به کسانی که به این روشهای غلط تن میدهند، با حسرت نگاه میکنند؛ در حالی که باید با افسوس نگاه میکردند.
وقتی نماز فقط از دریچه لغات و کلمات تکلیف و واجب و حرام و مباح و مستحب، دیده شود و بُعد معنویت و بازدارندگی در آن نادیده گرفته شود؛ نتیجه این میشود که افراد آن را انجام نمیدهند زیرا فکر میکنند که این امر و تکلیف است. آنها نماز را یک نیاز ضروری نمیدانند و بلکه آن را یک تکلیف شاقّ می بینند.
زمانی که در جوامع اسلامی، دیدگاه تکلیف محور، جای دیدگاه معنویت محور را گرفت، دیگر معانی و مفاهیم از بین رفتند و نماز صرفا برای ثواب بجا آورده شد و در این حالت خاصیت نهی کنندگی خود را از دست میدهد و فقط یک تکلیف است. گاهی میبینیم کسی که به نماز اول وقت هم اهمیت میدهد، اما در معاملات خود دروغ هم میگوید. این نشان میدهد که نماز او فقط یک تکلیف است و نهی کننده نیست. این سبک و دیدگاه همان دیدگاه قوم شعیب است. او نماز را برای ثواب میخواند و نه بخاطر درک یک معنویت. نماز یک سبک زندگی است و نه صرفا یک تکلیف.
متاسفانه در فقه اسلامی رایج، هر مساله ای را به ثواب ربط میدهند و مثلا میگویند که اینقدر نماز بخوانید، این ثوابها را می گیرید و این دیدگاه، شبیه دیدگاه قوم شعیب است. در این حالت نماز، صرفا یک دستورالعمل خشک است که باید اجرا شود تا ثوابش را ببرید. وقتی این نگاه تکلیفی و بدون معنویت در جامعه رواج یابد، جامعه ظاهری پیدا میکند که شاید آمار کسانی که نماز میخوانند، در آن بالا باشد، اما آمار فساد، دروغ و خیانت در آن زیاد است. زیرا نماز دیگر آن نقش بازدارندگی و محافظتی را ندارد، بلکه فقط یک سری تکالیف و واجبات است که برای کسب ثواب انجام میشود. به این طریق در ظاهر نماز انجام میشود ولی افراد آن نتیجه لازم از نماز را نمی گیرند و بعد از مدتی به این نتیجه می رسند که نماز آنقدرها هم مهم نیست که میگویند و بنابراین نماز را ترک میکنند. و گرنه کسی که اهمیت بازدارندگی نماز را بفهمد، غیر ممکن است که آن را ترک کند. کسی که بداند رفتن بچه به پشت بام خطرناک است، همیشه او را از رفتن به پشت بام نهی میکند و واقعا هم آن را اجرا میکند، زیرا عمق خطر را متوجه شده است.
ما باید نماز را به یک معنا تبدیل کنیم. نماز وقتی معنا دارد که تغییر ایجاد کند. اگر نمازی نتوانست انسان را از منکرات نهی کند و حالت بازدارندگی نداشت، عملا به یک امر و تکلیف بیاثر تبدیل شده است، حتی اگر به بهترین شکل و با تمام واجبات خوانده شود. بنابراین صرف انجام تکالیف دینی کار ما را درست نمی کند، بلکه چگونگی نگاه به آن و دیدگاه نسبت به آن هم خیلی مهم است.
این ثابت میکند که صرف انجام یک کار، ارزش مطلق ندارد، بلکه کیفیت و طرز نگاه است که آن را به ثمر میرساند. کسی که فقط به فکر تکلیف و ثواب و مستحب و مباح است، شبیه یک ربات است که منتظر است تا به او امر کنند و هیچ هدف و مقصدی ندارد. اما کسی که دیدگاه معنوی نسبت به دستورات خدا دارد، شبیه کسی است که کار را انجام میدهد، نه فقط برای امر، بلکه برای اینکه از خطری جلوگیری کند و خود را نجات دهد.
نفس انسان اماره و امر کننده است. برای مقابله با این خاصیت، باید دیدگاهمان را نسبت به نماز، از امر و تکلیف و واجب و مستحب تغییر دهیم و آن را یک معنویت بازدارنده بدانیم. زیرا در مقابل امر کنندگی نفس ، فقط نماز بازدارنده میتواند کارساز باشد. با امر نمیتوان یک امر را کنترل کرد؛ بلکه با نهی میتوان یک امر را کنترل کرد. نفس اماره با امر کنترل نمیشود، بلکه با نهی کنترل میشود. نفس اماره خودش امر کننده است و نمیتوان با روش خودش، با خودش برخورد کرد. کسی که خشمگین است، را نمیتوان با خشم کنترل کرد بلکه باید او را به آرامش دعوت کرد. بنابراین، نهی کردن به نفس اماره، یک مخالفت است، نه یک همراهی. خود ما به خودمان میگوئیم نه. این طرز بینش قدرتش چندین برابر امر کردن است. نفس اماره خودش امر میکند و نیاز به روشی متفاوت دارد برای دست کشیدن از این همه امر کردنها.
وقتی در نماز، سوره فاتحه را می خوانیم و میگوئیم الحمدلله یعنی ستایش فقط برای خداست. همین عبارت در معنای واقعی خودش ما را از ستایش کسانی غیر از خدا نهی میکند. وقتی می گوئیم الرحمن الرحیم یعنی فقط خدا میتواند به ما رحم کند و دل در کسانی دیگر نبندیم. یا وقتی می گوئیم مالک یوم الدین، یعنی فقط خدا صاحب و مالک روز دین است. پس طبق دین او عمل کنیم (دین = سبک زندگی) تا مورد قبول واقع شود و همین ما را از روشها و سبکهای دیگر نهی میکند. یا وقتی میگوئیم ایاک نعبد وایاک نستعین، یعنی فقط او را عبادت کنیم و فقط از او کمک بخواهیم. همه اینها ما را از روشهای دیگر نهی میکنند. حتی وقتی میگوئیم الله اکبر، یعنی خدا از بقیه بزرگتر است و همین خودش دیگران را از بزرگی در کنار خدا نفی و نهی میکند. همانطور که می بینیم، خود کلمات نماز، نهی و نفی را در نهاد خود دارند. و هر کلمه و جمله ای از نماز، ما را از موارد امر کننده خارج از نماز، نهی میکنند و ما را از افتادن در چاله ها و خطرات باز می دارند. در واقع نماز سپر دفاعی و بازدارنده در مقابل امر کننده های دیگر است. به همین خاطر است که خدا در مورد نماز می فرماید نماز نهی میکند و نه امر. نماز سبک ایستادن در مقابل امرکننده های دیگر غیر از خداست.
|
|
خاصیت نهی کنندگی آیه |
|
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ |
هر چیزی را با نام او شروع کنیم و از شروع کردن با نام دیگران دوری کنیم |
|
الْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ |
ستایش برای فقط خداست و دیگران را ستایش نکنیم |
|
الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ |
فقط خدا میتواند به ما رحم کند و دل در کسانی دیگر نبندیم |
|
مَالِکِ یَوْمِ الدِّینِ |
طبق دین و سبک زندگی مالک آن روز عمل کنیم و از سبکهای دیگر دوری و پرهیز کنیم |
|
إِیَّاکَ نَعْبُدُ وإِیَّاکَ نَسْتَعِینُ |
فقط خدا را عبادت کنیم و فقط از او کمک بخواهیم. پس عبادت و کمک خواستن از غیر او ممنوع است. |
|
اهدِنَا الصِّرَاطَ المُستَقِیمَ |
ما را (از راههای کج و معوج) به راه راست هدایت کن |
|
صِرَاطَ الَّذِینَ أَنعَمتَ عَلَیهِمْ غَیرِ المَغضُوبِ عَلَیهِمْ وَلاَ الضَّالِّینَ |
راه نعمت داده شدگان و نه راه گمراهان و غضب شدگان |
همانطور که می بینید، کلماتی که در نماز می گوئیم، همگی دال بر یک نهی هستند که میخواهند ما را به یک حالت بازدارندگی قوی و ایمن برسانند. کسی که با این دید نماز بخواند، مشکلی در نماز نخواهد داشت و از نماز خسته نمیشود، زیرا نماز او هدفمند است و خاصیت بازدارندگی دارد. خدای رحمان چیزی میداند که ما نمی دانیم. آن قادر متعال برای نماز خاصیت بازدارندگی را مهم میدانند و روی آن تاکید دارند.
اتْلُ مَا أُوحِیَ إِلَیْکَ مِنَ الْکِتَابِ وَ أَقِمِ الصَّلاَةَ إِنَّ الصَّلاَةَ تَنْهَی عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْکَرِ وَ لَذِکْرُ اللهِ أَکْبَرُ وَاللهُ یَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ (عنکبوت: 45)
آنچه را از کتاب (آسمانى) به تو وحى شده تلاوت کن، و نماز را برپا دار، که نماز (انسان را) از زشتیها و گناه بازمىدارد، و یاد خدا بزرگتر است و خداوند مىداند شما چه کارهایى انجام مىدهید! (45)
ما نباید نماز را فقط به عنوان یک فریضه یا وظیفه خارجی ببینیم، بلکه باید آن را به عنوان یک مکانیسم دفاعی معنوی درک کنیم. در این دنیای بی بنیاد، وضع جوری شده است که نهی از امر مهمتر است. همیشه دفاع از حمله مهمتر است. کشورهایی که دفاع خود را قوی میکنند، موفق ترند تا کشورهایی که حمله خود را قوی میکنند. بیشتر کسانی که در طول تاریخ جنگ را باختند، روی حالت دفاعی و بازدارندگی خود کار نکرده بودند و فقط روی حمله و یورش کار کرده بودند.
بیشتر چیزهایی که خدا آفریده است، حلال است و فقط یک سری چیزها نهی شده است. بنابراین برای درک منهیات، یک معنویت لازم و ضروری است. ما در بیشتر اوقات در طول روز، آزادیم و نماز فقط چند دقیقه بیشتر وقت نمی گیرد. پس فلسفه مهمی پشت آن است. فلسفه درک منهیات مهمتر از فلسفه درک دیگر چیزهاست. اگر فرض کنیم ، هر نماز سه دقیقه وقت می برد؛ آن وقت به نسبت شبانه روز میشود یک 480 اُم. یعنی 480 برابر بیشتر از وقت یک نماز، ما آزادیم. اما چرا این وقت سه دقیقه ای آنقدر مهم است. همین خودش فلسفه عمیقی را می طلبد.
شیطان یک موجود امر کننده است. شیطان فرمان میدهد و سیستم او بر این اساس می چرخد. خاصیت نهی کنندگی نماز برای مقابله با چنین امر کننده حیله گری است.
إِنَّمَا یَأْمُرُکُمْ بِالسُّوءِ وَالْفَحْشَاءِ وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَی اللهِ مَا لاَ تَعْلَمُونَ (بقره: 169)
او شما را فقط به بدیها و کار زشت فرمان مىدهد (و نیز دستور مىدهد) آنچه را که نمىدانید، به خدا نسبت دهید
همانطور که در اول بحث بیان شد، قوم شعیب به شعیب میگویند که ای شعیب آیا نمازت تو را وادار به این حرفها می کند؟ اما شعیب دید عمیقتری نسبت به نماز داشت. دیدگاه قوم او نسبت به نماز بسیار سطحی بود، طوریکه نماز را در قالب فقط یک امر می دیدند. همین دید قوم شعیب نسبت به نماز، ما را به معنا و مفهوم و معنویات پشت پرده نماز راهنمایی میکند. نماز موارد زیر را در ما تقویت میکند:
1- توانایی "نه" گفتن به تمام پیوستگی ها و مشغولیتها. این نه گفتن همان غلبه بر نفس است. نفس اماره است و امر میکند و فقط "نه" میتواند او را متوقف کند. امر کردن به نفس بی معناست، فقط باید او را نهی کنید.
2- یادآوری و بررسی هدف اصلی زندگی که در سوره حمد مشخص شده است. یعنی اینکه اهداف زندگی اینهایی است که در سوره حمد مشخص شده است. چیزهای دیگر را به هدف اصلی زندگی تبدیل نکنید. بنابراین این هم یک نوع بازدارندگی است. اهداف اصلی در کلمات نماز مشخص شده اند و دنبال اهداف اضافی و بی خودی نروید.
3- نماز، احساساتی که در آن افتاده ایم را قطع میکند و مانع انفجار احساسات میشود. احساسات اگر از مقدار معقولش بیشتر شود، ممکن است هر لحظه منفجر شود.
4- مدیریت انرژی ها و کالری هایی که ما در طول روز دریافت می کنیم و ما را از بکارگیری نادرست این کالری ها و انرژی ها باز می دارد.
5- نماز وسیله ای برای حفظ "در نظم رحمانی بودن" است. این فقط زمانی میسر است که از روشها و سبکهای غلط دوری کنیم و به آنها نه بگوییم.
6- نماز نه تنها فروشنده و تهیه کننده و ارائه کننده را از کارهای خطرناک اقتصادی و اجتماعی دور نگه میدارد. بلکه مصرف کننده را از خریدهای غیر ضروری هم منع میکند. به همین خاطر قوم شعیب، اهمیت نماز را در امور اقتصادی تا حدی در ظاهر متوجه شده بودند.
7- نماز مثل مدیتیشن نیست. نماز ما را از روشهای غیر رحمانی دور میکند. اما مدیتیشن چنین خاصیتی ندارد و یک موضوع مسخره و بی خاصیت است و در عوض افراد را به روشهای غیررحمانی می کشاند.
8- مشکلات اقتصادی از پیوستگی روانی مداوم پیش میایند. زیرا مردم در این پیوستگی ها در آمال و آرزوها فرو می روند و از دسترس خارج میشوند. نماز این پیوستگی را قطع میکند. به این طریق نماز خاصیت نهی کنندگی و قطع کنندگی دارد.
9- انگار از نگاه بیننده و از بُعد تماشاگر، تاثیر نماز قابل دیدن است. به همین خاطر، قوم شعیب به شعیب گفتند که آیا نمازت اینها را به تو امر میکند؟ آنها چیزهایی متوجه شده بودند ولی اصل معنویت را درک نکرده بودند. آنها فقط حرکات نماز شعیب را نمی دیدند و بلکه اثرات سلسله وار و نتیجه آن را هم می دیدند. شاید این اختلاف ظاهری شعیب با قوش بود. به این طریق آنها ضد نماز شدند و نسبت به نماز جبهه گیری کردند. اگر کسی نماز را به عنوان یک امرکننده بفهمد، نسبت به آن جبهه گیری و مخالفت میکند. انسانها نسبت به کسی که به آنها امر کند، حساسند و رگ غیرتشان بیرون میزند. اما اگر نماز را یک نهی کننده معرفی کنیم، بطوریکه فلسفه و معنویت پشت آن را هم توضیح دهیم؛ آن وقت در مقابل نماز جبهه گیری نخواهد شد. حتی در این دوره و زمانه، حس وحال جامعه طوری شده است که کسی که نماز بخواند، او را فردی ریاکار و امر کننده می بینند. در حالی که فرد، نماز را بخاطر بازدارندگی و محافظت از خود بجا می آورد و به دیگران کاری ندارد.
10- نماز، اوقات روز ما را به پنج نقطه تقسیم میکند که هر کدام از این نقاط، خواص مخصوص خود را دارند و باید در این پنج نقطه طهارت پیدا کنیم. نماز تغذیه های جسمی و روانی را هم منظم میکند و از پیوستگی آنها جلوگیری میکند. این نقاط باعث میشوند که فرد مواظب طهارت خود باشد. نماز تمرکز، دست کشیدن، نه گفتن، ترک کردن، لفت دادن، دل کندن را به ما یاد میدهد. بزرگترین دلیل اعتیاد، عدم توانایی نه گفتن است.
11- نمازگزار دیدگاهش نسبت به مشکلات عوض میشود؛ او میداند که خدا حامی اوست و وقتی فکر میکند که خودش را به نظام رحمانی سپرده است، خیالش راحت است و خود را در مقابل خطرات بیمه شده میداند.
12- نماز تحرک و قیام را به ما یاد میدهد که هر از چند گاهی باید تحرک داشته باشیم و از بی تحرکی جلوگیری میکند. از آنجا که نماز نهی کننده است؛ این ثابت میکند که جلوگیری از بی تحرکی مهمترین ورزش برای سلامتی است. کسی که نماز بجا آورد، حتی به ورزشهای آنچنانی هم نیاز ندارد. جلوگیری از بی تحرکی از خود تحرک مهمتر است. این نکته، مفهوم ورزش برای سلامتی را برای ما باز تعریف میکند. بعضی ها روزی دو سه ساعت مشغول ورزش میشوند که از نظر من لازم نیست و وقت تلف کردن است. جلوگیری از بی تحرکی و سستی و تنبلی از خود ورزش کردن خیلی مهمتر است.
13- بنابراین، نماز یک سبک زندگی است که انسان را در تمام طول شبانهروز، حتی در زمانهای غیر نماز، تحت تأثیر قرار میدهد و او را از راه و روشها و سبکهای غلط باز میدارد.
مخالفان شعیب، او را ضعیف میدانستند چون سلاح نداشت، ثروتمند نبود و پشتوانه سیاسی هم نداشت؛ اما این نگاه آنها ناشی از جهل نسبت به قدرت واقعی و پشتیبانی غیبی بود.
قَالُوا یَا شُعَیْبُ مَا نَفْقَهُ کَثِیرَاً مِمَّا تَقُولُ وَ إِنَّا لَنَرَاکَ فِینَا ضَعِیفَاً وَ لَوْلاَ رَهْطُکَ لَرَجَمْنَاکَ وَ مَا أَنْتَ عَلَیْنَا بِعَزِیزٍ (هود: 91)
گفتند: «اى شعیب! بسیارى از آنچه را مىگویى، ما نمىفهمیم! و ما تو را در میان خود، ضعیف مىیابیم و اگر (بخاطر) قبیله کوچکت نبود، تو را سنگسار مىکردیم و تو در برابر ما قدرتى ندارى!» (91)
ابر قدرت اصلی خداست که کسی را یارای مخالفت با تصمیمات او نیست. بعضی کشورها و کاربدستان، خودشان را ابرقدرت و امر کننده میدانند، اما نزد خدا و در نظام رحمانی هیچی بحساب نمی آیند.
اعوذ بالله من الشیطن الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
جادوی شیاطین (قسمت 205)
رشد معنوی (9)
بَقِیَّةُ ٱللَّه (بخش 1)
بَقِیَّةُ ٱللَّهِ خَیْرٌ لَّکُمْ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَۚ وَمَآ أَنَا۠ عَلَیْکُم بِحَفِیظٍ
قرآن، کتابی منسجم و محکم و مفصل است. هر پیامی را بیان کند، از جوانب مختلف آن را تبیین میکند تا هیچگونه شبهه ای نماند. بیایید معنای کلمه ای مهم را در قرآن بررسی کنیم که در زمان ما تبیین آن اهمیت پیدا کرده است. در قسمت 42 جادوی شیاطین بیان شد که وقوع زلزله ها روی زمین، نتیجه غیر قابل اجتناب کردار خود مردم است. زلزله هایی که در مریخ و ماه اتفاق می افتند، بمدت یک ساعت و حتی بیشتر ادامه پیدا میکنند. حال آنکه زلزله های زمین، کمتر از یک دقیقه ادامه پیدا میکنند. این نتیجه جالبی را به ما میدهد:
ما تابحال فکر می کردیم که خدا زلزله می فرستد تا مردم را نابود کند. اما حالا متوجه می شویم که خدا زلزله ها را کنترل میکند تا زمین نابود نشود. خدا نمی گذارد زلزله زمین بیش از یکی دو دقیقه طول بکشد. این یک دقیقه هم به این خاطر است که مردم نتیجه اعمال خود را ببینند و بدانند که با خود و زمین چکار کرده اند.
وقتی مقیاسها و اندازه ها و میزانها به هم بریزد، نتیجه ای جز ایجاد زلزله نخواهد بود. وقتی مردم اندازه ها و اوزان را تغییر دهند و آن را از حالت طبیعی خارج سازند، زمین هم از حالت طبیعی خارج میشود و میزانش را از دست میدهد.
توجه شود که زلزله ها، فقط زمین لرزه نیستند، بلکه زلزله های اقتصادی، نظامی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی هم هستند که زلزله در مورد اینها هم پیش میاید.
آیاتی که در مورد قوم شعیب آمده است، نشان میدهند که قوم شعیب پیمانه ها را نگه نمی داشتند. به همین خاطر شعیب به آنها می گوید که أَوْفُوا الْکَیْلَ وَلَا تَکُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِینَ یعنی پیمانه و کَیل را نگهدارید و از خسارت دهندگان و خسارت زنندگان نباشید. براساس پیام سوره العصر، اگر کسی جزو خسارت زنندگان باشد، قادر به اخذ چرخه نیک پندار نیک، کردار نیک، گفتار نیک، گفتار صبر نخواهد بود.
أَوْفُوا الْکَیْلَ وَلَا تَکُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِینَ ﴿۱۸۱﴾
پیمانه را تمام دهید و از کمفروشان مباشید (۱۸۱)
در ادامه می فرماید که با ترازوی درست بسنجید. سنجش با ترازو دو نکته را در بر دارد. 1- ترازو باید درست باشد 2- ترازو باید مستقیم باشد
وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِیمِ ﴿۱۸۲﴾
و با ترازوى درست بسنجید (۱۸۲)
اینکه بانک وام میدهد و میگوید وام مثلا ده درصد ولی در حین بازپس گیری، طور دیگری آن را محاسبه میکند. این یعنی بطور صاف و ساده و مستقیم نمی گوید و یک عدد میگویند که فقط خودشان تفسیر این عدد را می دانند. این یعنی کَیل و اندازه غیر مستقیم. همین پیمانه و کَیل غیرمستقیم، بتدریج تورم زیادی در جامعه تولید میکند. هر جا تورم بود، قطعا میزانها و اندازه ها در آنجا به هم خورده است.
اما پیمانه نگه داشتن در مورد هر چیز دیگری هم میتواند مطرح باشد. پیمانه نگهداشتن میتواند در مورد تغذیه، درمان، آموزش و همه حیطه های دیگر هم باشد. در قسمت داستان طالوت گفته شد که مردم باید در تغذیه و درمان پیمانه نگهدارند که اگر نگه ندارند، به خود و همدیگر خسارت وارد میکنند.
در ادامه می فرماید که وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْیَاءَهُمْ یعنی از ارزش اموال و اشیاء مردم نکاهید. مخاطب این آیه مردم و کاربدستان هستند. که به آنها هشدار میدهد که با اخذ سیاستهای غلط، از ارزش اموال آنان کم نکنید که نتیجه بلافصل آن ایجاد فساد در جامعه است (وَلَا تَعْثَوْا فِی الْأَرْضِ مُفْسِدِینَ ).
وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْیَاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِی الْأَرْضِ مُفْسِدِینَ ﴿۱۸۳﴾
و از ارزش اموال مردم مکاهید و در زمین سر به فساد بر مدارید (۱۸۳)
نمونه کم کردن ارزش اموال مردم؛ بعضی کارهای بانکی است. بانکها از مردم پول می گیرند و به آنها مقداری سود می پردازند. اما خودشان با همین پولها، مُلک و طلا می خرند. هیچ بانکی در بانک دیگری سرمایه گذاری نمی کند؛ زیرا خودش میداند که چه خبر است. بعد از مدتی، سپرده گذار، پولش بی ارزش میشود ولی بانک به چندین برابر آن دست یافته است و قدرتش بیشتر و بیشتر میشود و روز به روز فربه تر میشود. بانکها نمونه واضح پرخوری اقتصادی هستند. پرخوری اقتصادی، یک سیستم اقتصادی مریض ایجاد میکند.
این چند آیه که در مورد قوم شعیب بیان شده است، مهمترین نکات و نقاط سقوط اقتصادی را برای ما بیان میدارند. زلزله همیشه تکانش زمین نیست. بلکه گاهی زلزله های اقتصادی و سیاسی هم مطرح است که البته اینها هم در نهایت به همدیگر تبدیل میشوند.
یک جایی خواندم که بعضی ها چربی طبیعی شیر را میگیرند و آن را با یک نوع چربی بیارزشتر جایگزین میکنند و به این طریق شیر را تغییر ماهیت میدهند. اینها همگی ناقص کردن میزان و مکیال است.
یا برای اینکه بیشتر بفروشد؛ دروغ میگوید، قسم میخورد و میگوید خودم در خانه از این استفاده میکنم یا با سبد و بی سبد می فروشد و بالای سبد محصولات خوبی می ریزد ولی بقیه از یک نوع دیگرند. یا اینکه ابتدا قیمت را بالا میبرد و بعد با تخفیفهای فریبنده آن را دوباره به قیمت اصلی برمیگرداند و منت هم میگذارد. از این نمونه کلکها زیادند و نیازی به ذکر همه نیست.
مردم بعضی داروها را میخورند که لاغر شوند. آنها بجای اینکه زیاده خوری نکنند، میخواهند قرصش را بخورند. واقعا خندهدار است که برای لاغر شدن باید دوباره خورد. چیزی که با خوردن لاغرتان کند، یعنی سم است. در جامعه ما کِرِمهای ضد چروک و ضد عرق یا کالاهای مشابه تبلیغ میشود که همگی مضرند. این نوع تبلیغات، آرایش را برای مردان تبلیغ میکنند و به این طریق معیارهای زن و مرد را جابجا میکنند و کَیل و اندازه را در این موارد به هم می ریزند. اینها هم بر هم زدن اندازه و کَیل است. وقتی جای زن و مرد را عوض کنند، یعنی کَیل و اندازه و معیارهای زن ومرد را میخواهند دستکاری کنند.
قیمتها را به واسطه حربه هایی ثابت نگه میدارند؛ مثلا ظرف و شکل آن را تغییر میدهند، ولی قیمت همان است. کیفیت مواد را تغییر میدهند ولی قیمت همان است. به این میگویند ثابت نگه داشتن قیمتها به هر روش و هر قیمتی. وقتی کیفیت پایین آورده شود، یعنی کیل و اندازه پایین آورده شده است. کیل و میزان مربوط به کیفیت هم هست.
بعضی کلینیکها میخواهند زیبایی مراجعین را تضمین کنند که عملا غیر ممکن است و در این راه پولهای زیادی به هدر میرود. از این نمونه ها زیاد است و میتوان هزاران مثال زد.
خرج کردن پول در موارد بیهوده و اضافی به انرژی اضافی تبدیل میشود. انرژی اضافی به خشم، عصبانیت و صفات شیطانی دیگر تبدیل میشود. این وعده خداست که مبذرین برادران شیاطین هستند. مبذرین کسانی هستند که انرژی اضافی دارند و آن را برای تولید صفات کاذب در خود، مصرف میکنند.
زمانی که کیل و اندازه ها و میزان به هم بخورد، خیلی از اندازه های دیگر هم به هم میخورد و روی آنها هم تاثیرگزار است. نتیجه نهایی به هم زدن میزان، این است که مدرسهها طبقاتی شدهاند. بیمارستانها هم طبقاتی شده اند و قسمت وی آی پی دارند و صراحتا به بیماران، این قسمتهای گرانتر را پیشنهاد میدهند. بانکها تورم زا شده اند و اینها همگی مشتری های مخصوص خود را دارند.
زلزلهها نتایج ایدئولوژیهای مختلف هستند. زلزله ها نتایج سبکهای مختلف زندگی هستند.
آنچه که خدا برای ما باقی بگذارد، همان بهتر است. این همان جمله مشهور شعیب است که به قومش اعلام کرد. شعیب گفت که آنچه که خدا برای شما باقی می گذارد، همان بهتر است.
آیه 11:86
بَقِیَّةُ ٱللَّهِ خَیْرٌ لَّکُمْ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَۚ وَمَآ أَنَا۠ عَلَیْکُم بِحَفِیظٍ
اگر ایمان داشته باشید، باقی گذاشته خدا برای شما بهتر است، و من بر شما نگهبان نیستم.
عبارت بَقِیَّةُ ٱللَّهِ در این آیه، معنای مهمی در آن نهفته است. این عبارت مهم به آن معناست که هر آنچه که خدا برای آدمی باقی بگذارد، همان بهتر است و خیر و منفعت در همان است. برای فهم معنای این عبارت، چندین مثال بررسی میشود:
افراد با گران فروشی درآمد خودشان را میزان میکنند و سعی میکنند آن را در سطح ثابتی نگه دارند. مثلا یک قصاب روزی چندین لاشه گوشت میفروخت، اما بعدا فروش او به نصف تقلیل می یابد. او برای جبران درآمد خودش، قیمت گوشت را اضافه میکند. این یعنی افراد به آن چیزی که نصیبشان میشود راضی نیستند؛ در نتیجه بیرویه گران میکنند و قیمتها را به صورت شناور بالا میبرند. تعیین قیمت با این روش ، قیمتها را متلاطم میکند. عرضه و تقاضا براحتی دستکاری میشود و کسی که پول داشته باشد، براحتی میتواند آن را دستکاری کند و همه چیز را بازیچه دست خود کند و به این ترتیب در آن جامعه، پول پول میاورد و ثروتمند روزبروز ثروتمندتر میشود. این روش درستی برای تعیین قیمتها نیست. با پول و قدرت نظامی، براحتی میتوان عرضه و تقاضا را دستکاری کرد و در نتیجه قیمتها را بالا و پایین کرد. همانطور که خیلی از قدرتهای اقتصادی از همین روش به عنوان اهرم فشار استفاده میکنند. این همان چیزی است که شعیب قوم خود را به آن هشدار داد.
بَقِیَّةُ ٱللَّهِ اسم یک فرد نیست و بلکه یک معنویت است. معنویتی است براساس:
خیر و برکت در همانی است که خدا باقی میگذارد.
خیر و برکت در همانی است که خدا تعیین میکند.
خیر و برکت در بکارگیری روشهای رحمانی است.
خیر و برکت در همانی است که نصیب و قسمت شما میشود.
افراد باید هزینه ها و برنامه ریزی های زندگی خویش را براساس آنچه که نصیب و قسمتشان میشود، قرار دهند و نه اینکه در اشیاء و قیمتها دستکاری کنند تا که هزینه های زندگی آنها در یک سطح ثابت باقی بماند. انسان مجاز است که تلاش خود را بکند ولی تلاش او نباید منجر به ضرر رساندن به دیگران شود. آدمیان برای تغییر نکردن درآمدشان و ثابت ماندن آن، حاضرند که کل جامعه ضرر کند و این یک نوع خودخواهی و در کلیت خودزنی هم هست.
بقیه از ریشه بقا است، یعنی ثابت ماندن چیزی به حالت اولیه خود و دستکاری نکردن آن. مخالف بقا هم فنا است. بَقِیَّةُ ٱللَّه آن چیزی است که خدا میخواهد اینجوری باشد و همانجوری بماند و دستکاری نشود. حاصل بَقِیَّةُ ٱللَّه اگر چه کم است، اما بهتر از زیاد آن است. این رابطه را فقط مومنان درک میکنند. بیشتر مردم دنیا مخالف این رابطه عمل میکنند. از نظر اکثریت مردم، درآمد بیشتر، بهتر از درآمد کمتر است. اما پیام مهم بَقِیَّةُ ٱللَّه می گوید که همیشه اینطوری نیست. زیرا طریقه بدست آوردن آن هم مهم است.
مثلا ارزش غذایی پنج نان بی سبوس کمتر از یک نان سبوسدار است. آنچه که خدا توصیه فرموده است، نان سبوسدار است ولی بشر آن را دستکاری میکند. وقتی نان دستکاری شود، بیماریهای فراوانی سراغ آدمی میاید و در کل به ضررش تمام میشود.
آدم بهتر است که زندگیش را براساس درآمدش تنظیم کند و نه اینکه درآمدش را براساس زندگیش تنظیم کند. زیرا در آن صورت مجبور میشود که گران فروشی و کم فروشی و یا روشهای دیگر بکار گیرد تا که میزان درآمدش را در حد ثابتی نگه دارد. نباید به هر روشی میزان در آمد را ثابت نگه داشت. اگر افراد یک جامعه همگی بخواهند به هر روشی درآمدشان را ثابت نگه دارند، آن جامعه به بن بست اقتصادی خواهد رسید و همگی متضرر میشوند و این آتشی است که به جان همه می افتد و زندگی همه را تحت تاثیر قرار خواهد داد و تورم افسار گسیخته میشود. دو روش برای کسب درآمد وجود دارد:
1- اینکه فرد سبک زندگیش را براساس درآمدش تنظیم کند، یعنی فرد باید هزینه های زندگی خود را به میزان درآمد حلالی که دارد، محدود کند.
2- اما اینکه فرد درآمدش را براساس سبک زندگی تعیین شده تنظیم کند، یعنی فرد ابتدا سطح زندگی خود را تعیین میکند. مثلا خانهی لوکس، ماشین گرانقیمت و ... بعد به هر طریقی سعی میکند درآمدش را به آن سطح برساند، که اکثرا به بدهی، فشار مالی و فشار عصبی و ظلم به دیگران منجر میشود.
بسیاری از افراد به دلیل مقایسه خود با دیگران، روش دوم را انتخاب میکنند که باعث ایجاد استرس و اضطراب در خود و مشکلات عدیده مالی میشود. در جامعه طوری شده است که افراد خانواده در این مورد با هم هماهنگ نیستند و روش دومی را به سرپرست خانواده اجبار میکنند که عملا شریک جرمند و در آن آتش به پاشده سهیم هستند.
وقتی کسی تلاش میکند درآمدش را با سبک زندگیش هماهنگ کند، از روشهای درست و طبیعی خارج میشود. فشار برای تامین هزینههای سنگین یک زندگی لوکس، فرد را به سمت ربا و روشهای غلط دیگر می برد. ظلم کردن به دیگران از همین علت ناشی میشود. کارفرما حقوق کارگران و کارمندانش را به موقع و به اندازه کافی پرداخت نمی کند، زیرا سبک زندگی شخصی او در اولویت است. این یک روش سمی و خطرناک است که امنیت یک جامعه را به خطر می اندازد. بنابراین تنظیم زندگی متناسب با درآمد، راهکاری برای حفظ بنیاد خانواده و اجتماع است. به همین خاطر شعیب به قومش میگوید که بَقِیَّةُ ٱللَّه خَیْرٌ لَّکُمْ ؛ یعنی آنچه که خدا برای شما باقی می گذارد، روی همان سرمایه گذاری و برنامه ریزی کنید. عمل به این آیه، بهترین جبهه گیری و معنویت جهت مقابله با مصرف گرائی، اسراف و خون خواری است. کسی که زندگیش را بر اساس توقعات و چشم و همچشمی تنظیم میکند، دقیقا برخلاف این آیه عمل میکند. آدمی بجای تبعیت از رویاهای لوکس و دست نیافتنی، به همان چیزی که نصیبش میشود، قناعت کند که نیاز واقعی و برکت و رویا و لذت واقعی او در همان است.
بَقِیَّةُ ٱللَّه خَیْرٌ لَّکُمْ ، یعنی هر آنچه که به دست میآید را در راه خدا نگهداری کنیم و به فرمایش خدا اعتماد کنیم که خیر و برکت در همان است. یعنی همان معنویت بهتری دارد و خیلی بهتر است. بَقِیَّةُ ٱللَّه خَیْرٌ لَّکُمْ یعنی بهتر است، بیشتر است، زیادتر است، پایدارتر است، برکت بیشتری دارد. شاید در ظاهر اینطوری نباشد. بَقِیَّةُ ٱللَّه یک معنویت است که دقیقا بر اساس معنویت عالم بالاتر بنیاد نهاده شده است و از سطح علمی انسان فراتر است. بعضی روابط را باید از دید عالم بالاتر بنگریم و روابط جاهلانه انسانها را کنار بگذاریم. باید به حرف خدا اطمینان کنیم. هر گونه کَیل و اندازه و میزانی که فاقد معنویت باشد، مورد تایید خدا نیست. زیاد بودن، همیشه نشانه خوبی نیست. یک فن با کیفیت از هزار فن بی کیفیت بهتر است. اکثر افرادی که در مسابقات ورزشی برنده میشوند، همه فنها را بلد نیستند، بلکه یک فن را خیلی خوب بلدند. یک فن خوب برای صرفه جوئی و کنترل زیاده روی و کنترل اسراف در زندگی، بهتر از درآمد چندین برابر است.
خدای رحمان طرز هزینه کرد را مهمتر از درآمد میداند. اگر هزینه ها غیرمنطقی باشند، هیچ درآمدی جوابگو نیست. هزینه های غیرمنطقی افراد را وادار میکنند که مثل قوم شعیب از هر روشی برای کسب درآمد استفاده کنند. گاهی این سوال پیش میاید که چرا بعضی ثروتمندان احساس خوشبختی نمی کنند و استرس دارند، زیرا آنها سبک زندگی لوکسی را بر گزیده اند و مجبورند که درآمدشان را با این نوع سبک زندگی تطبیق دهند و از آنجا که رویاهای انسان انتها ندارد، درآمدشان جوابگوی آنان نیست.
مردم باید بدانند که چیزهایی را که مصرف میکنند، از کجا آمده است. گاهی یک شهر بزرگ آنقدر آب مصرف میکند که از مناطق دیگر برایش آب می برند. اما اهالی آن شهر متوجه نیستند که آب جای دیگری را دارند مصرف میکنند و باید در مصرف آن صرفه جوئی کنند و در مصرف آن تقوا پیشه کنند. که اگر اسراف کنند، یعنی میزان و ترازوی خود و دیگران را به هم ریخته اند.
شعیب به قومش توصیه میکند که اشیاء را ناقص نکنند و اندازه نگهدارند. مکیال مربوط به شکل و حجم است و میزان مربوط به وزن است. آیات مربوط به قوم شعیب را با دقت بخوانیم که چقدر زیبا مشکلات فعلی جامعه ما را بیان میکنند.
آیه 11:84
وَإِلَىٰ مَدْیَنَ أَخَاهُمْ شُعَیْبًاۚ قَالَ یَٰقَوْمِ ٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ مَا لَکُم مِّنْ إِلَٰهٍ غَیْرُهُۥۖ وَلَا تَنقُصُوا۟ ٱلْمِکْیَالَ وَٱلْمِیزَانَۚ إِنِّىٓ أَرَىٰکُم بِخَیْرٍ وَإِنِّىٓ أَخَافُ عَلَیْکُمْ عَذَابَ یَوْمٍ مُّحِیطٍ
و به سوی (قوم) مدین برادرشان شعیب را (فرستادیم). گفت: «ای قوم من! الله را بپرستید، که معبودی جز او برای شما نیست، و پیمانه و میزان را کم نکنید، من شما را در نعمت میبینم، و من بر شما از عذاب روز فراگیر میترسم.
آیه 11:85
وَیَٰقَوْمِ أَوْفُوا۟ ٱلْمِکْیَالَ وَٱلْمِیزَانَ بِٱلْقِسْطِۖ وَلَا تَبْخَسُوا۟ ٱلنَّاسَ أَشْیَآءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا۟ فِى ٱلْأَرْضِ مُفْسِدِینَ
و ای قوم من! پیمانه و میزان را با عدالت، تمام (و کامل) دهید، و اشیاء مردم را کم ندهید، و در زمین به فساد (و تباهی) نکوشید.
آیه 11:86
بَقِیَّتُ ٱللَّهِ خَیْرٌ لَّکُمْ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَۚ وَمَآ أَنَا۠ عَلَیْکُم بِحَفِیظٍ
اگر ایمان داشته باشید، باقی گذاشته الله (از مال حلال) برای شما بهتر است، و من بر شما نگهبان نیستم».
آیه 11:87
قَالُوا۟ یَٰشُعَیْبُ أَصَلَوٰتُکَ تَأْمُرُکَ أَن نَّتْرُکَ مَا یَعْبُدُ ءَابَآؤُنَآ أَوْ أَن نَّفْعَلَ فِىٓ أَمْوَٰلِنَا مَا نَشَٰٓؤُا۟ۖ إِنَّکَ لَأَنتَ ٱلْحَلِیمُ ٱلرَّشِیدُ
گفتند: «ای شعیب! آیا نمازت به تو فرمان میدهد که آنچه را که نیاکانمان میپرستیدند، رها کنیم، یا آنچه را میخواهیم در اموالمان انجام دهیم؟! بیگمان تو (مردی) بردبار عاقلی هستی!».
آیه 11:88
قَالَ یَٰقَوْمِ أَرَءَیْتُمْ إِن کُنتُ عَلَىٰ بَیِّنَةٍ مِّن رَّبِّى وَرَزَقَنِى مِنْهُ رِزْقًا حَسَنًاۚ وَمَآ أُرِیدُ أَنْ أُخَالِفَکُمْ إِلَىٰ مَآ أَنْهَىٰکُمْ عَنْهُۚ إِنْ أُرِیدُ إِلَّا ٱلْإِصْلَٰحَ مَا ٱسْتَطَعْتُۚ وَمَا تَوْفِیقِىٓ إِلَّا بِٱللَّهِۚ عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ وَإِلَیْهِ أُنِیبُ
(شعیب) گفت: «ای قوم من! به من خبر دهید؛ اگر من دلیل (و حجت) آشکاری از پروردگارم داشته باشم، و از سوی خود رزق نیکوی به من عطا کرده باشد، (آیا نباید از او اطاعت کنم؟!)و من نمیخواهم با شما مخالفت کنم، دربارۀ چیزی که شما را از آن نهی میکنم، (و خود مرتکب شوم) من جز اصلاح؛ - تا آنجا که توانای دارم- نمیخواهم، و توفیق من جز به (فضل) الله نیست، بر او توکل کردم، و به سوی او باز میگردم.
آیه 11:89
وَیَٰقَوْمِ لَا یَجْرِمَنَّکُمْ شِقَاقِىٓ أَن یُصِیبَکُم مِّثْلُ مَآ أَصَابَ قَوْمَ نُوحٍ أَوْ قَوْمَ هُودٍ أَوْ قَوْمَ صَٰلِحٍۚ وَمَا قَوْمُ لُوطٍ مِّنکُم بِبَعِیدٍ
وای قوم من! دشمنی (و مخالفت) با من سبب نشود که به شما (نیز، عذابی) برسد، همانند آنچه که به قوم نوح یا قوم هود، یا قوم صالح رسید، و قوم لوط از شما چندان دور نیست.
آیه 11:90
وَٱسْتَغْفِرُوا۟ رَبَّکُمْ ثُمَّ تُوبُوٓا۟ إِلَیْهِۚ إِنَّ رَبِّى رَحِیمٌ وَدُودٌ
و از پروردگارتان آمرزش بطلبید، سپس به سوی او باز گردید (و توبه کنید) همانا پروردگارم مهربان دوستدار است».
آیه 11:91
قَالُوا۟ یَٰشُعَیْبُ مَا نَفْقَهُ کَثِیرًا مِّمَّا تَقُولُ وَإِنَّا لَنَرَىٰکَ فِینَا ضَعِیفًاۖ وَلَوْلَا رَهْطُکَ لَرَجَمْنَٰکَۖ وَمَآ أَنتَ عَلَیْنَا بِعَزِیزٍ
گفتند: «ای شعیب! بسیاری از آنچه را که میگویی، نمیفهمیم، و به درستی که ما تو را در میان خود ناتوان میبینیم، و اگر (احترام) قبیلهات نبود؛ مسلماً تو را سنگسار میکردیم، و تو نزد ما گرانقدر نیستی»
عبارت بَقِیَّةُ ٱللَّه این پیام مهم را به ما می رساند که اگر در جامعهای فساد گسترش یابد، عذاب نازل میشود، و دلیل اصلی آن این است که افراد صالح جامعه سکوت کردهاند و در این مورد هشدار کافی نداده اند. نیکوکاران فعال در یک جامعه لازمند. کسانی که خطرات زیستی و تغذیه و معاملات را گوشزد میکنند و این همان پیام آیه است که اگر رعایت شود، خودبخود خیر و برکت در آن جامعه گسترش می یابد و بیماری و قحطی از آن جامعه دور میشود.
چیزی که سود کم ولی پایدار داشته باشد، خیلی بهتر است تا اینکه ناپایدار باشد و سود زیادی داشته باشد. زنده بودن یک جامعه بر این اساس بنا شده است. روشهای اقتصادی مضر، گرچه در ظاهر شاید درآمد زیادی برای یک قشر خاص داشته باشند، ولی در کلیت یک نوع خودزنی هستند و سرانجام خوبی نخواهد داشت.
خدای رحمان کار خودش را درست و بموقع انجام میدهد. انسان در بهترین موقعیت تاریخی خودش خلق شده است (لَقَدْ خَلَقْنَا ٱلْإِنسَٰنَ فِىٓ أَحْسَنِ تَقْوِیمٍ). در طول تاریخ دایناسورها نماندند ولی مورچهها ماندند؛ زیرا انسان با وجود دایناسورها نمیتوانست روی زمین زندگی کند؛ اما مورچه ها برای بقای زمین لازمند.
شعیب به قومش میگوید که ای مردم اگر اندازه نگه ندارید، سرنوشت قوم نوح و هود و صالح (وَیَٰقَوْمِ لَا یَجْرِمَنَّکُمْ شِقَاقِىٓ أَن یُصِیبَکُم مِّثْلُ مَآ أَصَابَ قَوْمَ نُوحٍ أَوْ قَوْمَ هُودٍ أَوْ قَوْمَ صَٰلِحٍۚ وَمَا قَوْمُ لُوطٍ مِّنکُم بِبَعِیدٍ) و همچنین سرنوشت قوم لوط در انتظار شماست و ممکن است بلاهایی مثل اینها سرتان بیاید.
یعنی اندازه نگه نداشتن پیمانه ها و به هم زدن میزان، ممکن است مردم را دچار گناهان دیگر هم بکند و مثلا آنان را مثل قوم لوط کند و آنان را به سمت همجنسگرائی و همجنسبازی بکشاند. یا اینکه مثل قوم صالح شوند و حتی نشانه ها و آیات خدا را هم ذبح کنند. به این طریق هر گناهی که انسان مرتکب شود و همچنان آن را ادامه دهد، و بر آن اصرار ورزد؛ باعث باز شدن درگاه گناهان دیگری برای او میشود و به این طریق به سمت گناهان دیگری کشانده میشود. این نکته که شعیب می گوید، خیلی مهم است که اقتصاد مصرفی و بر هم زدن اندازه ها و میزانها، تمام مشکلات زمان پیامبران گذشته را با خود می آورد. یعنی فساد اقتصادی میتواند جامعه را هم جنسگرا هم بکند. به این طریق فساد اقتصادی و بر هم زدن میزان و اندازه ها، میتواند یک ملت را دچار تمام گناهان گستره تاریخ از جمله قوم نوح، قوم لوط، قوم شعیب، قوم صالح، قوم فرعون و تمام اقوام گذشته کند.
دلیل این خاصیت این است که صفات شرّ و گناهان همگی از یک گناه اصلی ناشی میشوند. کل صفات بد، همه اش یکی هستند و البته ما انسانها جدا می بینیمش؛ زیرا خدای رحمان در زندگی دنیوی، برای ما جداسازی کرده اند تا ما انسانها بهتر ماهیت این گناهان را درک کنیم. خشم، عصبانیت، کینه همه اش یکی هستند ولی جدا شده اند تا که بتوانیم آن را درک کنیم.
در قسمت درمان بیماری بخشهای شجره ملعونه، ثابت شد که سبوس و سایر مواد مفید را از گندم نباید جدا کرد، که اگر جدا شود، باعث فسادها و مشکلات زنجیره ای متعددی خواهد شد. هر آنچه که نظام رحمانی برای ما باقی میگذارد، آن را دستکاری نکنید و مردم را دچار بیماریهای مختلف نکنید که مردم روز بروز به داروهای شیمیایی وابسته تر میشوند و بعد از مدتی، یک ملت بیمار خواهیم داشت.
پیامی که در آیه بَقِیَّةُ ٱللَّه پنهان است، را در قسمتهای مختلف جادوی شیاطین در درمان بیماری و تغذیه و سایر قسمتها مورد بررسی قرار دادیم. همانطور که در قسمت قبلی زلزله بیان کردم، پیامی که در این آیه نهفته شده است، یکبار بوسیله شعیب بیان شده است و حالا وظیفه بیان آن برعهده من است و این حرف از خودم نیست. جهت اطمینان، از نظر ریاضی هم ثابت میشود.
مقدار ابجد بَقِیَّةُ ٱللَّه 183 است و مقدار ابجد اسم من (اسعد حسینی) 273 است. این دو عدد را با هم جمع میکنیم.
273+ 183 = 456 = 19* 24
این عبارت ضریب نوزده است و به آن معناست که معنای واقعی عبارت بَقِیَّةُ ٱللَّه را من تعیین میکنم. بَقِیَّةُ ٱللَّه یک معنویت است و اسم یک فرد نیست. زمانی شعیب آن را تعیین کرد و حالا من معنای بروز آن را تعیین میکنم. در قسمت 42، روابطی ریاضی در این مورد مطرح شد. در این قسمت ارتباط این روابط با بَقِیَّةُ ٱللَّه مطرح میشود.
اگر مقدار ابجد کل آیه (بَقِیّه ٱللَّهِ خَیْرٌ لَّکُمْ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَۚ وَمَآ أَنَا۠ عَلَیْکُم بِحَفِیظٍ ) را هم در نظر بگیریم؛ عدد 3109 بدست میاید. که اگر با ابجد اسم من جمع کنیم، باز ضریب نوزده است.
3109+273 = 3382 = 19* 178
همچنین اگر مقدار ابجد عبارات
(بَقِیَّةُ ٱللَّه (183) + الایکه(67) + مدین(104) + اسعد حسینی(273))
را با هم جمع کنیم، باز عدد حاصل ضریب نوزده است. الایکه و مدین شهرها و یا اقوامی بودند که شعیب این پیام را به آنها داد.
183+ 67 + 104 + 273 = 627 = 19 * 33
همچنین اگر در این رابطه بجای الایکه، تهران را قرار دهیم؛ مقدار ابجد عبارات (بَقِیَّةُ ٱللَّه (183) + تهران(656) + مدین(104) + اسعد حسینی(273)) را با هم جمع کنیم، باز عدد حاصل ضریب نوزده است.
183+ 656 + 104 + 273 = 1216 = 19 * 64
در این پیام شهر تهران جای گرفته است، زیرا تهران شامل اقوام مختلفی است که نماینده یک منطقه و یک کشور است و اهمیت خاصی در این روابط دارد. اینها بازی ریاضی نیستند و پیامی واقعی هستند که به اذن خدا از بطن آیات قرآنی بیرون کشیده میشوند. انسانها خودشان برای خودشان خطر و عذاب درست میکنند و این هشدارها به این خاطر است که این رویه خطر آفرین را ترک کنند.
اعوذ بالله من الشیطن الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
جادوی شیاطین (قسمت 204)
رشد معنوی (8)
نماز و سبک زندگی (6)
آیه 52:16
ٱصْلَوْهَا فَٱصْبِرُوٓا۟ أَوْ لَا تَصْبِرُوا۟ سَوَآءٌ عَلَیْکُمْۖ إِنَّمَا تُجْزَوْنَ مَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ
به آن در آیید (و بسوزید) پس صبر کنید یا صبر نکنید، برای شما یکسان است، تنها (به کیفر) آنچه انجام میدادید جزا داده میشوید!».
اگر زندگی انسان به مرحله ای برسد که صبر کردن و صبر نکردن در آن بی فایده باشد، یعنی یک جهنم درست شده است. همانطور که در آیه بالایی فرموده است که صبر کردن و صبر نکردن برای جهنمی ها بی فایده است و در جهنم صبر کردن و صبر نکردن، یکسان است.
صبر کردن و صبر نکردن فقط در زمانی یکسانند که صبر کردن به معنای تسلیم به ناچاری، بی ارادگی در مقابل مشکلات باشد، و صبر نکردن هم به معنای مقاومت بی فایده و دست و پا زدن در برابر مشکلی است که خارج از اراده و توان او باشد. در این حالت، نتیجه صبر نکردن و صبر کردن یکسان است.
فرض کنید شما داخل یک غار می روید. اما یهویی قسمتی از درب ورودی غار خراب میشود و درب غار روی شما بسته میشود؛ طوریکه نمیتوانید از آن بیرون بیایید. در این موقعیت، دو واکنش ممکن است از طرف شما رخ دهد.
1- اینکه صبر کنید؛ شما میایستید، میخوابید، میخواهید زمان بگذرد، یا منتظر کمک بمانید. اما شما به تدریج خسته و نا امید میشوید. هیچ کمکی نمیآید، و شما همچنان در آنجا میمانید.
2- روش دوم این است که صبر نکنید و شروع به دادزدن کنید. اما کسی برای کمک نمی آید و سعی شما فقط باعث میشود که بیشتر خسته شوید.
در این موقعیت، صبر کردن و عدم صبر هر دو بینتیجه هستند. چون محل اصلی تغییر، خارج از دسترس شما بود و امکان تغییر از شما گرفته شده است. جهنم چنین جایی است. وقتی خدای رحمان می فرماید که ٱصْلَوْهَا فَٱصْبِرُوٓا۟ أَوْ لَا تَصْبِرُوا۟ سَوَآءٌ عَلَیْکُمْۖ یعنی به جایی وصلش کنید که صبر کردن و صبر نکردن یکسان باشد. یعنی راه رفت و برگشت وجود ندارد و همه چیز قفل شده است. فعل ٱصْلَوْهَا از ریشه «صلی» گرفته شده و به معنای گذراندن، عبور کردن، طی کردن یک مسیر است.
یکی در ترافیک گیر کرده است. مدام بوق می زند و داد میزند؛ در نهایت بعد از نیم ساعت به مقصد میرسد. اگر هم داد نزند، بعد از 31 دقیقه به مقصد میرسد. نتیجه تقریبا یکسان است و تصمیم و تلاش او بی فایده است. بسیاری از مردم در خیلی از موقعیتها تلاش و کوشش بی ثمر و بی فایده میکنند. مثلا در صف سی نفری هستند؛ کلک میزنند که یک نفر جلوتر بروند. در حالی که برای یک نفر، زمان ایستادن در صف تفاوت چندانی ندارد. اینجور تلاشها، بی فایده و مضرند، زیرا وضعیت روحی روانی خود فرد و جامعه را به سمت شرایط جهنمی سوق میدهد و حس شادابی و همدلی و پاکی و صداقت را از سر و روی جامعه می گیرد.
اهل جهنم قدرت تغییر سرنوشت خود را در آن لحظه ندارند. واکنشهای احساسی (صبر یا بیصبری) هیچ تاثیری در وضعیت آنان نخواهد داشت. البته تفاوت مهم این است که در دنیا، صبر کردن حداقل به حفظ آرامش درونی و سلامت روان کمک میکند، اما در آیه سوره طور که بیان شد، حتی این آرامش درونی هم وجود ندارد و عذاب فراگیر است.
خدای رحمان برای زندگی دنیوی ما فرموده است که از صبر و نماز کمک بگیرید. اما در جهنم صبر و نماز بی فایده است. ما در این دنیا می توانیم بوسیله نماز و صبر مشکلات پیش رو را حل کنیم. اما در جهنم، مشکلات با اینها حل نخواهند شد. البته در زندگی دنیوی هم، بعضی مواقع کار به جایی می کشد که دیگر صبر و نماز بی فایده است و این یعنی حالت جهنمی بوجود آمده است.
خدای رحمان از زیبایی صحبت کرده است و جالب است که هر بار آن را همراه با صبرذکر فرموده است (صبرا جمیلا ، صبر جمیل). وقتی صبر در جهنم کارساز نیست، یعنی در جهنم زیبایی وجود ندارد و بلکه همگی زشتند. رفتارها، چهره ها، گفتارها و تمام ابعاد دیگر همگی زشتند و حس سنگین و ناخوشایندی بر جهنم حکم فرماست. هیتلر میلیونها نفر را کشت ولی تاوان آن را در این دنیا نداد و بلکه به زندگی جهنمی آن دنیا فرستاده شد که همین زندگی جهنمی تاوان تمام کشتارها و ظلمهای او خواهد بود.
نماز در دنیای کنونی، ما را از فحشا و منکر باز می دارند. اما در جهنم نماز نیست و پس در جهنم فحشا و منکر زیاد است و محیط کثیفی است. اصلا جهنم را با زندان مقایسه نکنید. زندان از جهنم خیلی بهتر است. زندان برای این است که افراد تربیت شوند و دست از کارهای زشت خود بکشند و متنبه شوند. اما جهنم برای کسانی است که تربیت نمیشوند وخدا رهایشان کرده است. جهنمیان از درگاه خدا رانده شده اند و برای همیشه به حال خود واگذار میشوند.
آیه 23:108
قَالَ ٱخْسَـُٔوا۟ فِیهَا وَلَا تُکَلِّمُونِ
(الله) میفرماید: «در آن گم شوید و با من سخن مگویید.
آیه اول مقاله خیلی جالب، شرایط جهنمی شدن را در همین دنیا برای ما تعیین میکنند. اگر کسی به مرحله ای رسید که صبر و عدم صبر در زندگیش فرقی نداشت، یعنی به شرایط جهنم نزدیک شده است.
اگر شرایطی را در زندگی دنیوی خود بوجود آورده باشیم که در آن هیچ واکنش و تلاشی نتواند مشکل ما را تغییر دهد، یعنی وارد وضعیتی شدهایم که قرآن آن را به عنوان "وصل شدن به جهنم" معرفی میفرمایند. وقتی در جایی صبر و عدم صبر یکسان باشد، یعنی نا امیدی مطلق در آن حکم فرماست. نا امیدی یکی از بزرگترین عواملی است که انسان را از رحمت خدا دور میکند. چه تلاش کنید و چه تلاش نکنید، شرایط برای شما یکسان است.
آیه 39:53
قُلْ یَٰعِبَادِىَ ٱلَّذِینَ أَسْرَفُوا۟ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا۟ مِن رَّحْمَةِ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ یَغْفِرُ ٱلذُّنُوبَ جَمِیعًاۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلْغَفُورُ ٱلرَّحِیمُ
بگو: «ای بندگان من که بر خود اسراف (و ستم) کردهاید! از رحمت الله نا امید نشوید، همانا الله همۀ گناهان را میبخشد، یقیناً او بسیار آمرزندۀ مهربان است.
این ما را یاد ایدئولوژیهای شبیه کمونیسم می اندازد که بعد از مدتی شرایطی جهنمی برای مردم درست میکردند. جامعه ای که تلاش و کوشش بیشتر در وضعیت آنان تاثیری نداشت. در جامعه ای که پول فقط با پول بدست می آید و در اختیار عده خاصی بود، یعنی تخصص و تلاش انسانها بی فایده است، یعنی شرایط جهنمی در آن جامعه اتفاق افتاده است.
خدای رحمان انسان را مختار آفریده است. وقتی انسان در دنیا به مرحلهای برسد که احساس کند ابزاری برای تغییر سرنوشت خود ندارد، یعنی اختیارش را از دست داده و به یک ربات و ماشین تبدیل شده است که فقط یک سری مزه ها را می چشد.
جهنم فقط عذاب نیست، بلکه حالت نا امیدی و ربات گونگی در آن برقرار است. اگر در زندگی دنیوی به موقعیتی رسیدیم که؛
چه خوب رفتار کنیم چه بد،
چه تلاش کنیم و چه تلاش نکنیم،
چه صبر کنیم چه عصبانی شویم،
چه صبور باشیم و چه صبور نباشیم،
چه پندار نیک باشد و چه پندار شرّ،
چه کار خوب انجام دهیم و چه کار بد،
چه گفتار خوب بگوییم و چه گفتار بد،
چه رعایت کنیم و چه رعایت نکنیم،
بودن و نبودن ما فرق نداشته باشد،
چه احترام بگذاریم، چه احترام نگذاریم،
چه محترمانه با ما رفتار کنند و چه غیر محترمانه،
چه آنها را انذار دهید و چه انذار ندهید،
چه حرف خوب بزنید و چه حرف خوب نزنید،
چه حرف بزنید و چه حرف نزنید،
چه اعتراض کنید و چه اعتراض نکنید،
چه رای دهید و چه رای ندهید،
چه خوبی کنید و چه خوبی نکنید،
و ...
اگر به حالتی رسیدیم که هر دوی این حالات یکسان شد؛ یعنی در یک جهنم دنیوی به سر می بریم و در نهایت بعد از مرگ همان حالت را در یک مکان جدید با شدت تصاعدی بیشتر ادامه می دهیم. در چنین جامعه ای، چرخه نیک در جریان نیست و یک جامعه بدون معنویت است.
در این حالت آدمی به یک ربات تبدیل میشود که هیچ اختیار واقعی از خود ندارد. وقتی آدمی یا یک جامعه این انتخابهای دو گانه برایش فرقی نداشته باشد، یعنی اختیار و انتخابش را از دست داده است و به یک موجود ربات مانند تبدیل شده است و این همان مرگ معنوی است. شیطان انسان را اینطوری میخواهد؛ یعنی انسانی که خودش نتواند بین دوتایی ها یکی را انتخاب کند. در زندگی جهنمی دنیوی، دوتایی ها قبلا انتخاب شده است.
اما نماز میتواند این درد بی تفاوتی و مرگ معنوی را حل کند. وقتی برای نماز قیام می کنیم، یعنی ادعا می کنیم که ما دارای اختیار هستیم و این آیتمهای دوتایی برای ما فرق دارند و یکسان نیستند. به این طریق با قیام خود، از ورود به حالت ربات گونگی خارج می شویم. از آنجا که ما با اختیار خود نماز بجا می آوریم، یعنی از یک انتخاب اجباری فرار می کنیم و رو به خالق خویش می بریم. به این طریق معنویت خود را زنده می کنیم و از مرگ آن نجات پیدا می کنیم. نماز قیامی است برای تفکیک دوتایی هایی که در زندگی وجود دارند و ما میخواهیم بین این دوتایی ها و باینری ها فرق قائل شویم. نماز بین خوب و بد، بین خیرو شرّ تفاوت قائل میشود. نماز به خوبی ها امر میکند و از بدی ها نهی میکند. نماز سیستم باینری را به هم میزند.
آیه 29:45
ٱتْلُ مَآ أُوحِىَ إِلَیْکَ مِنَ ٱلْکِتَٰبِ وَأَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَۖ إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ تَنْهَىٰ عَنِ ٱلْفَحْشَآءِ وَٱلْمُنکَرِۗ وَلَذِکْرُ ٱللَّهِ أَکْبَرُۗ وَٱللَّهُ یَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ
(ای پیامبر!) آنچه را از (این) کتاب بر تو وحی شده است تلاوت کن، و نماز را بر پا دار، یقیناً نماز (انسان را) از زشتیها و منکر باز میدارد، و البته یاد الله بزرگتر است، و الله آنچه را انجام میدهید؛ میداند.
در نماز، ما با خالق خویش صحبت می کنیم و در نتیجه تنها نیستیم و وقتی انسان بداند که خالق هستی او را میبیند و صدای او را میشنود، دیگر احساس نمیکند که یک موجود رباتگونه در یک سیستم بیرحم است که صبر و عدم صبر در آن تفاوت نداشته باشد و به این طریق احساس لذت و آزادی می کنیم. نماز دوباره ما را به حالتی می رساند که خدا با ماست (ان الله مع الصابرین). نماز انسان را به یک موجودی تبدیل میکند که بصورت جمعی دعا میکند و بصورت جمعی روزی هفده بار می گوید:
آیه 1:5
إِیَّاکَ نَعْبُدُ وَإِیَّاکَ نَسْتَعِینُ
تنها تو را میپرستیم؛ و تنها از تو یاری میجوییم.
آیه 1:6
ٱهْدِنَا ٱلصِّرَٰطَ ٱلْمُسْتَقِیمَ
ما را به راه راست هدایت کن.
اینجوری آدمی از تنهایی در میاید و به جمع مومنان می پیوندد. وقتی آدمی به صورت جمعی دعا میکند و از خدا میخواهد که دسته جمعی همه را به راه راست هدایت کند، یعنی این فرد ربات نیست و به فکر هدایت سایرین هم هست و حسهای شفقت و دلسوزی و رحم در او هست.
انسان نباید به ربات تبدیل شود. اینها علامات آخر الزمان است. آشپزهای مرد، با سایز کار میکنند و مثلا مقدار نمک غذا را بر اساس اندازه غذا در نظر می گیرند و زیاد به چشیدن آن نیاز ندارند. مثلا میگویند که این غذا چون حجمش اینه، پس این مقدار گرم نمک میخواهد. اما آشپزهای زن غذا را می چشند و براساس مزه غذا، نمک می ریزند. به نوعی آشپزی برای زنان، یک نوع معنویت و حس درمانی خوب هم است. اما مردان صرفا به عنوان یک کار به آن نگاه میکنند. به این طریق ثابت میشود که آشپزی برای زنان نسبت به مردان خوبتر و لذت بخش تر و معنوی تر است و معنویت آنان را قوی تر میکند.
انسانها وقتی به ربات تبدیل شوند، باید چندین کلیپ ببینند تا بخندند و یا گریه کنند و یک حس خوب به خود بدهند. در حالی که آدم معنوی حتی در حرفه اش، حس خوبی به خود میدهد. مردم به مرحله ای از سبک زندگی می رسند که دیگر نمی توانند راه درست را انتخاب کنند و این همان مایوس شدن از خداست. یک معتاد، یک ربات است زیرا هر از چند گاهی به تزریق یک سری مواد نیاز دارد و اگر نزند، هیچ کاری نمی تواند بکند. بنابراین یک معتاد در اختیار یک سیستم افیونی قرار می گیرد و ربات این سیستم میشود.
انسانها شقی شده اند. احساساتشان براحتی بدون کلیپها تحریک نمیشود. باید در یک کنسرت شرکت کنند تا مقداری گریه و خنده بدست آورند. در حالی که یک انسان معنوی سالم باید با دیدن صحنه های ساده مثل تلاش مورچه برای جمع آوری دانه، خوشحال شود و کنجکاو شود. اما انسانها نسبت به این مسائل بی تفاوت شده اند، انگار از یک جای دیگری فرمان می گیرند و فرمانبردار کسی دیگر شده اند. آنها برای تزریق احساسات به خود باید هزینه کنند و اینها نوعی اسراف است.
یکی از نشانه های جهنمی شدن، شقی بودن و سنگدل شدن است. گروههایی مثل داعش و امثالهم که ایدئولوژی خود را بر سنگدلی بنا کرده اند، قطعا گروههایی جهنمی هستند که یکی از نشانه های جهنمی بودن، سنگدل شدن و ربات گونگی شدن است. آنها برای کشتن انسانها از رهبران خود امر می گیرند و اختیارشان دست خودشان نیست.
بدون نماز و صبر، انسان به ربات تبدیل میشود؛ زیرا اختیارش را از دست میدهد. نماز و صبر یک زندگی معنوی ایجاد میکنند که تفاوت ربات و انسان در همین است. بدون نماز، انسان دیگر حتی کنترل زندگی خود را در دست ندارد، زیرا تبدیل به موجودی میشود که جامعه، رسانه، هوسها و عادتها، او را می چرخانند. بدون در نظر گرفتن واقعیتها و حقیقت، با یک تبلیغ بازرگانی تحت تاثیر قرار می گیرد و می خرد. انسان ربات نما، با آن که واقعیت را میداند، ولی باز فریب میخورد. فریب آرایشهای کاذب و دروغین و ثروت را میخورد. وقتی بدانی و فریب بخوری؛ یعنی در مرحله دانستن مختاری ولی در مرحله عمل رباتی. اما نماز یک قیام عملی است تا در مرحله عمل ما را از ربات گونگی نجات دهد.
وقتی صبر نباشد، انسان به یک دستگاه که ورودی وخروجی اش یکسان است تبدیل میشود. یعنی هر آنچه تویش بریزید، فورا بیرون میدهد. بنابراین چنین انسانی وقتی عصبانی شود، فورا شروع به توهین میکند و خود را تخلیه میکند. تخلیه هم مشکلی را از او حل نمی کند. به این طریق عدم نماز و عدم صبر، عملا آدمی را به یک انسان بدون اختیار و رباتیک تبدیل میکند.
خدای رحمان فرموده است که از صبر و نماز کمک بگیرید، زیرا هر کدام از این دو لازم و ملزوم همدیگر هستند. وقتی شما صبر به خرج می دهید و مثلا خشم خود را کنترل می کنید، دارید یک کار معنوی انجام میدهید و برای پایداری روی این معنویت، نیاز به ارتباط با منبع همه معناها یعنی خدا دارید. بدون نماز، صبر به نا امیدی تبدیل میشود. صبر و نماز مثل دو بال یک پرنده اند که بدون بکارگیری در کنار هم، کار انسان سخت میشود.
چرا خدا در قرآن فرموده است که با صابرین است (إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ) ؛ اما برای نماز اینچنین عبارتی نفرموده است؟
زیرا نمازگزار بی صبر، نمازش نماز نیست. اما صابر کسی است که در شرایط سخت هم نمازش را بجا می آورد و پیوستگی های روانی را در خود از بین می برد.
اعوذ بالله من الشیطن الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
جادوی شیاطین (قسمت 203)
رشد معنوی (7)
نماز و سبک زندگی (5)
مدیتیشن و یوگا ضد نماز هستند
معمولا وقتی از مدیتیشن صحبت میشود، مردم فکر میکنند که مدیتشین یک نوع عبادت است و یوگا هم چیزی مثل نماز است. غافل از آنکه مدیتیشن و یوگا دقیقا مخالف عبادت و نماز هستند. همانطور که از معانی کلمه مدیتیشن (خودپویی، درون کاوی، ذهن آگاهی، مراقبه، میانبر ، واسطه گردانی و واسطه گرائی و ...) پیداست، یعنی در معنویت رحمانی دخالت کردن و برای بدست آوردن معنویت، میانبر زدن. اسم این میانبر و واسطه را مدیتیشن می نامند. مدیتیشن یک نوع روش میانبر برای رسیدن به یک معنویت خاص و یا یک حالت روانی خاص است.
مثلا معنویت رحمانی در مقابل بیماریها، درمان از طریق پایه بدنی را پیشنهاد میدهد. درمان از پایه همیشه زمانبر است و صبر می طلبد. ایوب برای درمان، روش از پایه را انتخاب کرد و به همین خاطر به صفت صبر مشهور شد.
اما مدیتیشن میگوید که یک روش کوتاه دارد و آن هم این است که فلان قرص را بخورید تا همان حالت به ظاهر خوب را پیدا کنید. در مدیتیشن، رسیدن به هدف با هر وسیله و با هر روشی مطرح است. اما در روش رحمانی؛ این مساله معتبر نیست و بلکه رشد معنوی مهم است.
شیطان در مقابل مفهوم عبادت، مدیتیشن را مطرح کرد؛ تا چیزی برای مقابله داشته باشد. در سلوکهای شیطانی، معانی و مفاهیم منحرف میشوند. نماز به خلوت و سکوت تبدیل میشود، روزه به ریاضت تغییر معنا میدهد، زکات به افراط و تفریط تبدیل میشود، حج به سفر ثروتمندان تبدیل میشود. این نوع سلوکها آشتی بین خیر و شر هستند. هر کدام از مفاهیم عبادی را به حالت افراط و تفرط ببرید، مفاهیم دیگری تولید میشوند که ضد مفهوم اصلی میشوند.
مفاهیمی مثل عشق و مدیتیشن معمولا، آشتی با شرّ را در خود دارند. مثلا وقتی یکی در پروفایل خود می گوید : عاشق همه انسانها باش؛ این جمله عشق را تبلیغ میکند. در ظاهر دوستی را مطرح میکند ولی به نوعی آشتی بین خیر و شر هم هست.
صلح درونی که در عرفان مطرح میشود، یعنی صلح با نفس اماره. دعانویس با نیروهای شرّ آشتی میکند و از آنها کمک میخواهد. اینها همگی از کلمات دوستی، صلح، کمک سوء استفاده میکنند. جهنم هم آشتی با نار است. انسانها از همین دنیای فانی برای تحمل آتش جهنم، تلاش میکنند تا به آن عادت کنند.
آیه 2:175
أُو۟لَٰٓئِکَ ٱلَّذِینَ ٱشْتَرَوُا۟ ٱلضَّلَٰلَةَ بِٱلْهُدَىٰ وَٱلْعَذَابَ بِٱلْمَغْفِرَةِۚ فَمَآ أَصْبَرَهُمْ عَلَى ٱلنَّارِ
اینان کسانی هستند که گمراهی را به (بهای) هدایت و عذاب را به (بهای) آمرزش خریدند، پس بر آتش (دوزخ) چه شکیبا هستند!
استفاده از مفاهیم شرّ، وحدت با موسسین این معانی است. همانطور که تن دادن به رسومات غلط و جاهلیت یعنی آشتی با موسسین این رسومات غلط و جاهلیت. اما بعضی مواقع هم انسانها تن به این وحدت ها میدهند. نوچهها با لات بزرگ صلح میکنند، فقط به این خاطر که از گزند او در امان باشند. جهنم هم حالت کشندگی دارد که همه مثل نوچه تسلیم اویند.
یوگا و مدیتیشن، میخواهند که در سیستم و نظام رحمانی دخالت کنند و در این سیستم میانبر بزنند. مثلا هورمونهای بدن انسان، توسط خود بدن ما تولید میشوند و میزان آن را خود بدن ما میداند، به چه مقدار و چطوری تولید کند. یوگا دخالت در میزان و چگونگی ترشح این هورمونهاست. به این طریق در ظاهر شاید یوگا خوشی هایی با خود بیاورد، اما مثل مخدر است که مقدار نامیزان و نامتعادلی از آن را تولید میکند. شادی بی خود و الکی، غم بی خود و الکی و نابهنگام، گریه های نابهنگام، خنده های بی وقت و ... همگی ناشی از دخالت در همین هورمونهاست. دخالت در این هورمونها ، توهم زایی میکنند. خنده خوب است ، اما خنده زیاد و بی جا یک نوع توهم است. ظاهرا هر دو اسمش خنده است، ولی دومی چون نامتعادل است، حتی میتواند یهو به گریه تبدیل شود. عبادت واقعی میخواهند ما را از خنده نوع دوم بازدارند. اما مدیتیشن خنده نوع دوم را در لیست خود دارد.
آدمی اگر حتی در طریق تنفس و ضربان قلب خود دخالت کند، ممکن است آن را خراب کند و قلب خود را دچار مشکل کند. که موارد زیادی در میان یوگا کاران پیش آمده است. کافی است که معنویتی که خدا آن را به ما معرفی کرده است را اجرا کنیم، همه چیز خودش تنظیم میشود. این همان توکل به خدای رحمان است. و اوست که من را می خنداد و می گریاند و اوست که من را طعام میدهد و سیراب می کند. اوست که عطش مرا می گیرد. اوست که می میراند و زنده میکند و اوست که ... اینها جملات طلایی پیامبر ابراهیم است که ثابت میکند که ما این موارد را باید دست خدا بسپاریم و بوسیله مدیتیشن و راههای میانبر در چگونگی آن دخالت نکنیم.
اگر انسان در این جزئیات، دخالت کند، نتایج غیر قابل پذیرشی می گیرد و تنظیمات خودش را خراب میکند. کسی که مشروب می خورد، در ظاهر میخواهد میزان هورمون شادی خود را بالا ببرد ولی همیشه در نود درصد موارد کارها خراب میشود. چیزی که ضررش از فایده اش بیشتر است، نباید استفاده شود. یوگا و مدیتیشن ضررشان از فایده شان بیشتر است. همانطور که ضرر مشروب الکلی از فایده اش بیشتر است. مردم فایده بسیار کم مدیتیشن و یوگا را مطرح میکنند که در مقابل ضررات آن، چیزی بحساب نمی آید.
مدیتیشن فرصتها را میسوزاند. زیرا هرگونه مشکل و بیماری در مسائل روزمره را می توانیم به روشهای طبیعی و رحمانی حل کنیم و اینها فرصتهایی هستند که خدا در اختیار ما قرار میدهد تا با روشهای طبیعی آن را حل کنیم. اما مدیتیشن روشهای میانبر ارائه میدهد و این فرصتها را از ما میگیرد.
مثلا ما کمبود و ویتامین دی سی داریم که اگر از داروخانه برای حل مشکل استفاده کنید، حل نخواهد شد زیرا ویتامین دی سه موجود در بازار فقط یک نوع از انواع ویتامین دی سه هست. اما وقتی زیر آفتاب بروید بدن ما خودش آنچه را که لازم دارد میگیرد. اگر شما باشید، کدام روش را پیشنهاد میدهید؟ خوردن قرص یا زیر خورشید رفتن؟ زیر آفتاب رفتن، نیاز به وقت دارد، پوست ممکن است کمی سیاه شود. اما قرص راحت تر است. کسی که قرص را انتخاب میکند، یعنی مدیتیشن کرده است، یک روش حل میانبر برای یک مشکل انتخاب کرده است. این روش میانبر ما را از طبیعت رحمانی دور میکند و انسان را مصنوعی بار می آورد و علاوه بر آن پایه های بدنی ما را ضعیف می کند و جریانی برخلاف نظام رحمانی به ما قالب میکند. وقتی برای یک مشکل، روش حل طبیعی و رحمانی وجود دارد، دیگر نباید روشهای مدیتیشن و میانبر استفاده شود.
یا کسانی که در بدنسازی انواع پروتئینهای آماده مصرف میکنند، مشکلشان بیشتر خواهد شد. زیرا انواع پروتئینهای مختلف موجود است، یکی دو تا نیست و هیچ کدام از اینها نیاز بدنی مصرف کننده را حل نمیکنند و فقط در بدن انباشته میشوند. اما اگر پروتئین طبیعی بخورید و اسراف هم نشود؛ بدن خودش میداند که چکار کند. بدن خودش آن چیزی را می گیرد که باید بگیرد.
قرص آهن در تمام دنیا تقریبا همش یکیست. اما آهنی که در مواد غذایی وجود دارد، هر کدام با دیگری متفاوت است و عقل سالم میگوید که اخذ آهن از راه طبیعی خیلی سالمتر است. افراد در مدیتیشن عمیق میشوند و طبق فرمولهای ناقص خود عمل میکنند و در نتیجه به آنچه که میخواهند نمیرسند.
کسانی که مدیتیشن میکنند، در پایین ترین سطح فرکانسی به آرامش میرسند؛ در حالی که در نظام رحمانی باید در گیرودار کار روزانه به آرامش برسید. مدیتیشن آدمی را ضعیفتر میکند در حالی که میبایست قویتر میکرد. مثلا میگویند محیط باید نور نداشته باشد، هیچ صدایی نداشته باشد، آهنگ مخصوصی باید پخش شود و شرایط بخصوص دیگری که حساسیت آنها را بالا میبرد. آنها به درجات پایین فرکانسی عادت میکنند و خود به خود در آلفا فرو میروند و به این طریق به نظام فرکانسیی عادت میکنند که در نظام رحمانی به ندرت یافت میشود و در نتیجه به مشکل بر میخورند و با نظام رحمانی خصومت پیدا میکنند و بیشتر شرایط برای آنان نایاب میشود. پایینترین درجه فرکانس همیشه در دسترس نیست و بعضی مواقع نیافتنی است. مثل معتادی که اگر اعصابش خرد شود، باید دوباره خود را خمار کند. ممکن است در آن لحظه در دسترسش نباشد. زیرا ایجاد خماری شرایط و مواد مخصوص خود را لازم دارد.
مدیتیشن یک نوع میانبر است که ظاهرا زود به نتیجه میرسد ولی به احتمال قوی مشکل از یک جای دیگری سر در میآورد. کسانی که مدیتیشن میکنند با کوچکترین درگیری و نزاع ممکن است که خود را دچار سکته قلبی کنند و تنظیماتشان را از دست دهند.
خدای رحمان فرصتهای زیادی طبق نظام رحمانی در اختیار ما قرار داده است؛ مثل روزه، وضو، نماز، زکات، پندار،کردار، گفتار نیک. اما روشهای اختراعی میخواهند که ما اینها را ول کنیم و راههای میانبر را برویم.
فرصتهای زیادی به انسان داده شده است. زمستان تمام میشود، بهار میآید، بهار تمام میشود، تابستان میآید، تابستان تمام میشود، پاییز میآید و همینجوری شرایط را برای ما عوض میکند تا که از این فرصتها استفاده کنیم و معنویت به دست آوریم و رشد یابیم.
یوگا سعی دارد که یک چشم دیگر یا یک زبان دیگر یا یک گوش دیگر به آدمی بدهد. چشم اضافی به چشم سوم تبدیل میشود و زبان اضافی به زبان دو پهلو و شعر تبدیل میشود و همچنین گوش اضافی به وسیلهای برای سماع و استماع از اجنه و حرف شنوی از آنان تبدیل میشود.
در سیستم خدا هیچگونه کلک و میان بری وجود ندارد. خدای رحمان دو چشم و دو لب و یک زبان به ما داده است و تغییر در اینها، تغییر در خلقت خداست.
آیه 90:8
أَلَمْ نَجْعَل لَّهُۥ عَیْنَیْنِ آیا برای او دو چشم قرار ندادیم،
آیه 90:9
وَلِسَانًا وَشَفَتَیْنِ و یک زبان و دو لب؟
قرآن میفرماید که جهنمیان در دنیا فرصت سوزی کردند و خود را با روشهای غلط مشغول کردند ولی حالا تقاضای برگشت به دنیا را دارند تا جبران کنند؛ ولی این فقط یک حرف بی پایه است و حتی همین حالا آنها را برگردانیم، دوباره همینها را بصورت بدتر مرتکب میشوند.
مدیتیشن آدمها را خیال پرداز بار میآورد، تیپ میزند خیال میکند که همه به او توجه میکنند در حالی که همسر دارد؛ اما او برای یک موجود خیالی تلاش میکند . ممکن است که وجود خارجی هم نداشته باشد. تلاش او برای مورد توجه واقع شدن یک نوع مدیتیشن است که به نتیجه نمیرسد. این روش غلطی برای رسیدن به آرامش است.
انسان میخواهد بدون در نظر گرفتن خدا، به آنچه که میخواهد برسد و میخواهد برخلاف نظام رحمانی شنا کند. تمام آنچه در آسمانها و زمین است، تمام جانداران تسلیم خدا هستند و بر اساس فرمولی که خدا تعیین کرده است زندگی میکنند. انسان میخواهد چنین روالی را بشکند.
آیه 22:18
أَلَمْ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ یَسْجُدُ لَهُۥ مَن فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَن فِى ٱلْأَرْضِ وَٱلشَّمْسُ وَٱلْقَمَرُ وَٱلنُّجُومُ وَٱلْجِبَالُ وَٱلشَّجَرُ وَٱلدَّوَآبُّ وَکَثِیرٌ مِّنَ ٱلنَّاسِۖ وَکَثِیرٌ حَقَّ عَلَیْهِ ٱلْعَذَابُۗ وَمَن یُهِنِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن مُّکْرِمٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ یَفْعَلُ مَا یَشَآءُ۩
آیا ندیدی که هر کس در آسمانها و هر کس که در زمین است، و خورشید و ماه و ستارگان و کوهها و درختان و جنبندگان و بسیاری از مردم برای الله سجده میکنند، و بسیارند که (فرمان) عذاب بر آنان تحقق یافته است، و هر که را الله خوار سازد، پس کسی او را گرامی نخواهد داشت، بیگمان الله هر چه را بخواهد، میکند.
بعضیها بجای اینکه به سمت شرایط رحمانی بروند، سعی دارند شرایط رحمانی را به سوی خود بکشانند و آن را طبق شرایط مورد علاقه خود در بیاورند. کلا مدیتیشن چنین روالی را میخواهد رواج دهد. هدف از رحمانیت، این است که مورد رحمت و مغفرت خدای رحمان قرار گیریم. بسم الله الرحمن الرحیم چنین فرمولی است. اما وقتی طبق نظام رحمانی عمل نکنیم، یعنی الرحمان را در نظر نگرفته ایم و طبیعی است که مورد مغفرت الرحیم هم قرار نخواهیم گرفت. در عبارت بسم الله الرحمن الرحیم، کلمه الرحمن قبل از الرحیم آمده است و این یعنی برای اینکه شامل رحیمیت خدا شویم، باید طبق نظام الرحمن عمل کنیم و هیچ روش میانبری در این مسیر وجود ندارد. مدیتیشن میخواهد این فرآیند بسم الله الرحمن الرحیم را بشکند و آن را ناقص کند و یا آن را دور بزند.
خدای رحمان به ایوب فرمود که پایت را بر زمین بکوب، یعنی پایههای بدنی خویش را با زمین ونظام رحمانی هم دما کنید. آدمی وقتی پایش را برای اولین بار در آب سرد فرو میبرد، ابتدا میترسد؛ ولی کم کم ترسش میریزد و عادت میکند (همراه با هر سختی، آسانیی است). خدا میخواهد ما به چنین شرایط رحمانی عادت کنیم. اما مدیتیشن افراد را بوسیله همان سختی و ترس اولیه، از نظام رحمانی دور میکند و آنها را جذب روشهای خود میکند. به این طریق بشر میخواهد هر آنچه که راههای پروردگار را طی میکند از بین ببرد.
در نظام رحمانی معما حل می شود. هر چقدر که طبق شرایط رحمانی عمل کنید، معماها سادهتر میشوند و راحتتر حل میشوند و به یقین میرسید. اما در مدیتیشن و روشهای میانبر، معماها پوشانده میشوند و همچنان حل نشده باقی میمانند. علاوه بر آن معماهای جدیدی ایجاد میشوند که قابل حل نیستند و در نتیجه شما را نسبت به نظام رحمانی بدگمان هم میکنند.
وقتی خدای رحمان شرایط بهشتی را برای ما توضیح میدهند، یعنی میخواهند ما را دنبال چنین شرایطی بفرستند؛ اما وقتی شرایط جهنم را برای ما توضیح میدهند؛ یعنی میخواهند ما را از آن دور نگه دارند.
همانطور که قبلا گفته شد، انسان اگر به روشهای غلط یقین پیدا کند، وارد جهنم خواهد شد و این ثابت میکند که اگر به روشی عادت کنیم، بعد از مدتی به آن ایمان هم میآوریم. تکرار روشهای غلط باعث میشود که شما به آن روش ایمان آورید و نسبت به آن یقین پیدا کنید و در آن صورت پندار شما کاملا تغییر خواهد کرد و شایستگی جهنم را پیدا خواهید کرد.
در جهنم وضعیت طوری است که وقتی مشکلات به پوسته میرسد، آن وقت متوجه موضوع میشوند. در جوامع دنیایی هم جلوی مشکلات را نمیگیرند و تلاشی برای حل آن هم نمیکنند؛ تا به بن بست بخورد و به پوسته جامعه برسد.
بدن ما طوری طراحی شده است که در مقابل مشکلات و ناملایمات، کنشها و واکنشهای مناسب را ایجاد میکند و ما را از آن آگاه میکند. این حالت خیلی خوب است. هشدار میدهد تا به فکر درمان آن باشیم. اما در جهنم مشکلات و نابسامانیها تا جلدها و پوستهها پیش میرود، طوری که آخر کار گندش در میآید و باید جلدش را عوض کنند و آن موقع بیفایده است.
کسی که بخواهد بدون عبادت و مناسک و خیلی زود و عجلهای به معنویت برسد، مثل کسی است که در امتحان تقلب میکند. کسی که در امتحان تقلب کند، قطعا اصل مسئله را درک نکرده است. بنابراین معنویتهای فیک مثل مدیتیشن بوجود میایند. مدیتیشن هیچ تاثیر مثبتی روی افراد ندارد و آنها را برای روز آخرت آماده نمیکند. خدا را نمی توان فریب داد. خدا از انسان کسب معنویت واقعی میخواهد و روشهای فریبنده و میانبر مثل مدیتیشن را قبول نمی کند.
اعوذ بالله من الشیطن الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
جادوی شیاطین (قسمت 202)
رشد معنوی (6)
نماز و سبک زندگی (4)
در یکی از آیات قرآن، مطلبی راجع به قصر نمازها گفته شده است که بعضی برداشت ها از این آیه، باعث سوء تفاهمهایی شده است.
آیه 4:101
وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِى ٱلْأَرْضِ فَلَیْسَ عَلَیْکُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُوا۟ مِنَ ٱلصَّلَوٰةِ إِنْ خِفْتُمْ أَن یَفْتِنَکُمُ ٱلَّذِینَ کَفَرُوٓا۟ۚ إِنَّ ٱلْکَٰفِرِینَ کَانُوا۟ لَکُمْ عَدُوًّا مُّبِینًا
و چون در زمین سفر کنید، گناهی بر شما نیست که از نماز کم کنید، اگر می ترسید که کافران به شما زیانی برسانند، زیرا کافران، برای شما دشمن آشکاری هستند.
عده ای فکر میکنند که این آیه مجوز کوتاه کردن نمازها در سفر است. در حالی که اصلا اینطوری نیست. آیه می فرماید اگر بخاطر سفری که در آن خوف از تعدی دشمن وجود دارد، نمازی را از دست دادید، بر شما گناهی نیست. فرض کنید که در محل کارتان یک لپ تاپ دارید و اطلاعات مهمی در آن هست، کارفرما به شما می گوید که:
وجود آنتی ویروس آپدیت شده، روی لپ تاپ خیلی مهم است؛ پس هر ماه، آنتی ویروس لپ تاپتان را آپدیت کنید. اما اگر شرایط اضطراری پیش آمد که قادر به آپدیت نبودید، مقصر نیستید.
بر همین منوال خدا در آیه می فرمایند که:
اگر در سفری بودید که خطر زیان دیدن از کافران حربی وجود داشت و نتوانستید بعضی نماز ها را بجا آورید، گناهی برای شما نوشته نمیشود.
بنابراین قصر نماز که در آیه ذکر شده است، به معنای کوتاهی غیرعمدی در انجام نماز است. این یعنی اینکه قصر کردن نماز، یک حکم فقهی نیست و بلکه خدای رحمان دارند از یک حادثه ای واقع شده صحبت میکنند که بدون عمد و بدون پیش بینی قبلی مانع از انجام نماز شده است. در این حالت خدای رحمان می فرماید که نگران نمازی که اینطوری از دست دادید، نباشید و گناهی برای شما نوشته نمیشود. بنابراین این مورد ربطی به کم کردن تعداد سجده ها ندارد. اینطوری نیست که نماز چهار رکعتی به دو رکعت تبدیل شود. بلکه آیه دارند در مورد از دست دادن یک نماز صحبت میکنند. خدا در آیه نفرموده است (أَن تَقْصُرُوا۟ مِنَ ٱلسُجدَه = اگر تعداد سجده ها را در نماز کم کردید)، بلکه فرموده است (أَن تَقْصُرُوا۟ مِنَ ٱلصَّلَوٰةِ = اگر که نماز را از دست بدهید).
کلمه جُنَاحٌ عربی نیست و بلکه یک کلمه اوستایی است به معنای گناه. وقتی خدا میفرمایند که لَیْسَ عَلَیْکُمْ جُنَاحٌ یعنی بر شما گناهی نیست.
خدای رحمان در این آیه نفرموده است که این کار گناه دارد؛ بلکه می فرمایند که این کار گناهی ندارد. بین این دو عبارت خیلی فرق است. اگر به دلیل در سفر بودن و در همان حال خوف از تعدی دشمن، نمازی را از دست دادید، گناهی متوجه شما نیست.
در تمام موارد دیگری که این کلمه ایرانی در قرآن آمده است، همگی به صورت منفی آمده اند (لا جناح علیکم، لیس علیکم جناح، لا جناح علیه، لا جناح علیهما و ... )؛ یعنی نگران نباشید و این کار گناهی ندارد. زیرا شما به عمد نماز را از دست ندادید؛ بلکه در شرایط بحرانی بودید و قادر به انجام آن نبودید.
بنابراین طبق آیه، با چند شرط مهم، از دست دادن یک نماز، گناه به حساب نمی آید.
شرط 1: در سفر بودن به صورت ضرب الاجل همانطور که در آیه فرموده است (وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِى ٱلْأَرْضِ)؛ بنابراین سفرهای تفریحی و اداری و غیر ضروری، قصور و کوتاهی در نماز را توجیه نمی کند.
شرط 2: سفری که احتمال زیان دیدن و ضربه خوردن از طرف کافران در آن باشد. کافران کسانی هستند که روشهای رحمانی را استفاده نمی کنند.
شرط 3: از دست دادن نماز اختیاری نیست و بلکه ناچاری است. بنابراین این آیه مجوزی برای قصور در نماز برای مسافر نیست. بنابراین سفرِ تنها، مجوزی برای قصر در نماز نیست. بلکه در سفر باید خطری از طرف کافران حربی متوجه شما باشد.
شرط 4: بنابراین اگر شما در سفر بودید و توانستید برای نماز قیام کنید، یعنی شرایط نماز به جا آوردن را دارید و باید کامل بخوانید.
فقط در این شرایط است که شما نمی توانید به وقتش نمازتان را بجا آورید. اما از آنجا که نمازی که از دست رفت، قابل جبران نیست، خدای رحمان از دست دادن آن نماز را طبق شرایطی که در آیه گفته شد، گناه نمی داند. وقتی نمازی را از دست دهیم، دیگر قابل جبران نیست و باید به فکر نماز بعدی باشیم. قصر و جمع نماز طبق آن روالی که بعضی مسلمانان ذکر میکنند، در قرآن نیامده است.
نمازها را پیامبر ابراهیم بنا نهاده است و تعداد آن پنج نماز بوده است. زرتشتیان هم پنج نماز دارند. اما در مغرب زمین اتفاقات دیگری افتاد و یهودیان آن را به سه نماز تقلیل دادند. دلیل این کاهش را شاید، همیشه در سفر بودن و همیشه در خطر و جنگ بودن یهودیان دانست. بعد از گذشت زمان، آنان در اوقات عادی هم، همان سه نماز را بجا می آوردند و به این طریق یهودیان هم اکنون هم سه نماز دارند (صبح - عصر - عشاء). آنان وقت نماز عشاء را پس از غروب آفتاب، وقتی ستارهها دیده میشوند؛ تعیین کرده اند.
هدف از ذکر این آیه در مورد قصر نماز، این بود که قصر نماز یک حکم و جواز فقهی نیست برای کوتاه کردن نمازها؛ بلکه آیه می فرماید که اگر در شرایط سفر پرخطر بودید و نمازی را از دست دادید، گناهی برای شما نوشته نمیشود. این به آن معنا نیست که به عمد نماز نخوانید؛ بلکه به آن معناست که شرایط برای بجا آوردن نماز میسر نیست و این شرایط عمدی نیست. آدمی باید وجدان خودش را قاضی کند و اگر کسی با این دید نماز بخواند که به انجام نماز برای رشد معنوی نیازمند است، دیگر سر خودش هم کلاه نمی گذارد.
همانطور که در قسمت قبل گفته شد، قطع کردن پیوستگی روانی مهمترین دلیل اهمیت نماز است. خدای مهربان از نماز مهمی میان نمازهای پنجگانه صحبت می فرماید (وَالصَّلوةِ الْوُسْطَى) که مخصوصا باید در این مورد مواظبت شود.
حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَى وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِینَ ﴿۲۳۸﴾
بر نمازها و نماز میانه مواظبت کنید و خاضعانه براى خدا به پا خیزید (۲۳۸)
فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُکْبَانًا فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَاذْکُرُوا اللَّهَ کَمَا عَلَّمَکُمْ مَا لَمْ تَکُونُوا تَعْلَمُونَ ﴿۲۳۹﴾
پس اگر بیم داشتید پیاده یا سواره [نماز کنید] و چون ایمن شدید خدا را یاد کنید که آنچه نمى دانستید به شما آموخت (۲۳۹)
نماز وسطی میان نمازهای پنجگانه، اهمیت خاصی دارد و نقش ضربه زننده اصلی و بُرنده بر روال و جریان پیوستگی مشغولیتهای روزمره را دارد. این نماز وسطی (نماز محوری) هر جوری هست باید اجرا شود و نباید آن را از دست داد، حتی در حالت سواره و یا پیاده (فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُکْبَانًا).
توجه کنیم که بشر دچار یک نوع آرتروز و روماتیسم فکری و روانی شده است که نماز در اصل دوای این درد است. وقتی فکر و پندار انسان مدام بر یک روال پیوسته و تقطیع نشده باشد، فرد خودبخود دچار فریز و جمود فکری خواهد شد و گره ها و عقده های فکری و ذهنی در او ایجاد خواهند شد و این همان آرتروز روانی است. همین گره ها و عقده ها اگر قطع نشوند، زندگی آدمی را بر هم می زنند. نماز وسطی باید به وسط و کمر این مشغولیتهای روزمره بزند تا گره و عقده در روان آدمی ایجاد نشود.
میان مسلمانان در زمینه نماز وسطی، نظرات مختلفی وجود داشته است. عده ای میگویند نماز ظهر و بعضی دیگر میگویند نماز عصر. اما در واقع خدای مهربان، در این آیه کلمه نماز را با کلمه وسط همراه کرده است، تا به ما بفهماند که این نماز، نمازی است که نقش محوری و کلیدی در زندگی هر کسی دارد. وقتی فرد مشغول تجارت است، نماز عصر برای او نقش نماز اصلی را دارد و وقتی کارمند و یا کارگر است، نماز ظهر نقش نماز وسطی را دارد. اما کسی که شبها مشغول نگاه کردن فیلمهای مختلف است، نماز عشاء برای او نقش نماز وسطی را دارد. زیرا نماز وسطی نمازی است که باید جریان اصلی و محور اصلی و محور وسطی مشغولیت هر کسی را قطع کند و ذکر خدا را به او یادآوری کند. در قسمتی از روز که لایه های عقل و احساس انسان مشغولیت بیشتری پیدا کند، نماز مربوط به آن زمان، برای آن فرد نقش نماز وسطی (نماز محوری) را دارد.
پس طبق این آیه، قطع کردن پیوستگی روانی و ذهنی مهمترین دلیل اهمیت نماز است. قطع کردن امور روزانه باعث میشود که آدمی درک و شناختی واقعی از خود داشته باشد و هر از چند گاهی به خود خودش بیاید و بداند که چه نیازهایی دارد.
یوسف خوابهایی دید که نشان میداد او از برادرانش پیشی خواهد گرفت. برادرانش به دلیل حسادت، او را به چاه افکندند. آنان قبل از این خواب هم، به او حسادت می ورزیدند. پس حس حسادت آنان پیوسته بوده است و از قبل هم وجود داشته است. آنها این نوع حسادت را به دلایل اهمیت و جایگاه در خانواده توجیه می کردند. بنابراین حسادتشان آنچنان پیوسته شد که یوسف را به چاه انداختند. وقتی انسان نماز نخواند، کم کم از نظام رحمانی فاصله می گیرد و حتی دیگر خودش را هم به خوبی نمی شناسد و همین منجر به شرمندگی و رفتارهای عجیب در او میشود.
حتی حرکات نماز هم از کم تحرکی جلوگیری میکند. کم تحرکی پیش زمینه بسیاری از بیماریهاست. حرکات قیام، رکوع، سجود و جلوس همگی از یکجا نشستن طولانی جلوگیری میکنند و از بیماریهای ناشی از بی تحرکی و تنبلی جلوگیری میکنند. کم تحرکی اکثر برای کسانی پیش میاید که در زمانهای مشخص شده، برای نماز قیام نمی کنند. اصولا تنبلی برای کسانی بیشتر پیش میاید که احساس خطر نمی کنند. وقتی ما در طول شبانه روز، پنج بار برای نماز اقدام می کنیم، یعنی اگر در این اوقات، قیام نکنیم، خطرهایی متوجه ما میشود. تنبل کسی است که متوجه این خطرات نیست و یا آن را دست کم می گیرد. بعضی امنیتها در ظاهر امنیت است و گرنه در آغوش خطر رفتن است. مثل بره یی که در مزرعه زیبا و قشنگ، بی توجه به خطرات گرگ، از گله جدا میشود و می چرد و در همان حال که لذت می برد، ممکن است طعمه گرگ شود. تنبلی نوعی تضاد معنوی است که در سطح پندار، کردار، گفتار پیش میاید. انسان نماز نخوان یا بی توجه به نماز، مثل بره ای است که از گله جدا شده است وبی توجه به خطرات، احساس امنیت میکند.
فرض کنید یک دانشآموز که هر ساله امتحانات نهایی دارد، هر سال با موفقیت امتحانات را پشت سر گذاشته و نمره های خوبی گرفته است. به همین خاطر، او به این نتیجه میرسد که من همیشه موفق میشوم، پس دیگر نیازی به مطالعه سخت نیست. او ظاهرا احساس خطر نمی کند، این رفتار، تنبلی است، نه به دلیل تلاش نکردن، بلکه به دلیل عدم احساس نیاز به تلاش، چون فرد خطر شکست را نادیده میگیرد و به خیال راحت دراز میکشد. او از خطرات آینده بیخبر است و یا آن را کم اهمیت میداند. این نوع تنبلی ناشی از این است که فرد به خاطر عدم احساس خطر، به خیال راحت به درسهایش بی توجهی میکند. این نوع تنبلی گاهی خطرناکتر از تنبلی معمولی است، چون فرد فکر میکند که همه چیز در جای خودش است، در حالی که واقعا همه چیز در جای خودش نیست. از دست دادن نمازها هم اینطوری است. کسی که نماز نمی خواند، یعنی جایگاه واقعی خود و خدا را نمی داند. وقتی خدا در ذهن ما در جایگاه واقعی اش نباشد، دیگر هیچ چیز دیگری هم در جایگاه واقعی اش نخواهد بود.
تنبلی همان پیوستگی روانی است که آدمی بطور مداوم در آن حالت پیوسته باقی می ماند و از آن حالت قیام نمی کند. یعنی فرد نه تنها کاری نمیکند، بلکه به این حالت بیحرکتی عادت کرده و حتی از آن لذت میبرد و یا به آن وابسته شده است. این نوع تنبلی به این صورت است که فرد در یک حالت ذهنی مثل بیتفاوتی، امید و اعتماد به نفس بی اساس، یا احساس امنیت بی خودی قرار دارد. این یک نوع امنیت، امنیت فیک است. با گذشت زمان، این حالت به یک عادت و سبک زندگی تبدیل میشود. وقتی آدمی برای نماز قیام نمی کند، یعنی نمی خواهد این حالت را به هم بزند و نمی خواهد این حالت امنیت فیک را دست بزند. قیام برای نماز یعنی تلاش برای خروج از این حالت امنیتی فیک. امنیت فیک باعث میشود که فرد نیازی به قیام نبیند. عدم قیام برای نماز تاثیر خودش را روی جنبه های دیگر زندگی هم می گذارد. فرد ممکن است کارهایی انجام دهد مثلا شغل اداری، یا مطالعه، اما به صورت ماشینی و ربات مانند و بدون انگیزه واقعی. او در حالی که ظاهرا مشغول کار است، در واقع در یک حالت بیروح به سر می برد و حتی انگیزه و دقت کافی را هم در کار و یا مطالعه به خرج نمی دهد و بی انگیزه است و به این طریق روزهایش یکی میشوند، همینطور میگذرد تا اینکه فرد از نظر قیافه بزرگ میشود ولی از نظر معنا هنوز بچه ست. قیام برای نماز، شکستن این تکرار بی معناست. نماز تلاشی است برای خروج از یک چرخه و تکرار بی انگیزه و تکراری.
نماز هم تلاشی است برای شکستن بی انگیزگی روانی و هم بی حرکتی بدنی. حرکات سجده و رکوع و قیام در نماز، به اعضاء بدن ما فشار می آورند و اسپاسم های عضلانی و گرفتگی های ماهیچه ها را رفع می کنند. همچنین حتی در حین سجده و رکوع به اعضاء داخلی هم فشار میاید و لوله های گوارش حرکت میکنند و از نفخ آنان جلوگیری میکند و هزاران فایده دیگر که لزومی به ذکر آن نیست. به این طریق نماز بین روان و جسم ما، هماهنگی ایجاد میکند و وجود کالبد را به روان و همچنین وجود روان را به کالبد گوشزد میکند و به این طریق این دو واقعی تر میشوند و به هم نزدیکتر میشوند و روان انسان با توجه به توانایی های کالبد خود، پا دراز میکند و در آرزوهای غیرواقعی و دور و دراز و دست نیافتنی نمی افتد. یکی از ضررات شعر این است که شعر روان آدمی را فربه میکند و از واقعیت دور می شوند، طوریکه بعد از مدتی، روان و کالبد با هم نمی خوانند و در نتیجه حس نارضایتی پیش میاید. اصلا حس نارضایتی نسبت به خود، بخاطر فاصله افتادن بین روان و کالبد پیش می آید. خیال پردازی، شعر و کلیپهای شعر مانند و غرق شدن در فیلمها و آهنگها هم، چنین فاصله ای بین کالبد و روان می اندازد.
قسمت عمده ای از بدن ما از آب تشکیل شده است. آب اگر در یک محیط محصور و بسته بماند، کدر میشود و حالت زنده و زلالی خود را از دست میدهد. نماز باعث جریان یافتن این آب در بدن ما میشود و آدمی انگار زنده و سالم تر میشود. آب نه تنها ساختار فیزیکی بدن ما را حفظ میکند، بلکه جریان زندگی ما به جریان آب بدن ما بستگی دارد.
مایعات بدن ما دائم در حال حرکت و فعالیت هستند. حتی افکار، احساسات، خاطرات و ... هم مثل یک نوع مایع در بدن ما جریان دارند. اینها مایع معنویت و یا آبهای روانی هستند. تابحال کسی از مایع معنویت یا آب روانی صحبت نکرده است. آب روانی همان احساسات و افکار و خاطرات و بک گراوندهای ذهنی هستند که در کالبد روانی ما جریان دارند. زنده بودن روان ما، بسته به ماهیت آب روانی جاری در روان ما دارد.
اگر اینها مدام بر یک روال پیوسته باشند، می گندند و عفونی میشوند. وقتی آبهای روانی بدن ما، به حالت پیوسته باشند، خستگی، بی تفاوتی، استرس، اضطراب و سایر افکار و احساسات و خاطرات غلط در بدن ما جریان می یابند. اما نماز مثل یک محرک، از حالت مردگی روان ما جلوگیری میکند. مایع معنویت باید در ما جریان داشته باشد و گرنه کالبد معنوی ما می گندد و از معنویتهای مرده و گندیده پر میشود. خدای رحمان عرفان گوساله گرائی که بنی اسرائیل به آن گرایش پیدا کردند را مایع می نامد. زیرا این نوع عرفان یک نوع معنویت فیک بود که در آن برهه زمانی باعث گندیده شدن تمام افکار و احساسات و خاطرات بنی اسرائیل شد. به همین خاطر جریان یافتن عرفان گوساله گرائی را با عبارت (وَأُشْرِبُوا۟ فِى قُلُوبِهِمُ ٱلْعِجْلَ) معرفی میکند. یعنی عرفان گوساله گرائی در قلبهایشان مثل مایع جریان داشت.
آیه 2:93
وَإِذْ أَخَذْنَا مِیثَٰقَکُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَکُمُ ٱلطُّورَ خُذُوا۟ مَآ ءَاتَیْنَٰکُم بِقُوَّةٍ وَٱسْمَعُوا۟ۖ قَالُوا۟ سَمِعْنَا وَعَصَیْنَا وَأُشْرِبُوا۟ فِى قُلُوبِهِمُ ٱلْعِجْلَ بِکُفْرِهِمْۚ قُلْ بِئْسَمَا یَأْمُرُکُم بِهِۦٓ إِیمَٰنُکُمْ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَ
و (به یاد آورید) هنگامی را که از شما پیمان گرفتیم، و (کوه) طور را بالای سر شما برافراشتیم، (و گفتیم): «آنچه را به شما دادهایم محکم بگیرید و بشنوید». گفتند: «شنیدیم و نا فرمانی کردیم» و دلهای شان بر اثر کفرشان، با (محبت) گوساله آمیخته شد. بگو: «ایمانتان چه فرمان بدی به شما میدهد، اگر شما مؤمن هستید!».
کسانی که به این نوع عرفانها گرایش می یابند، سایر افکار و احساسات و خاطرات خود را هم خراب میکنند و مثل این است که مایع بدن خود را عوض کرده باشند. بچه های دو قلویی بوده اند که در بچگی به دلیل بعضی مشکلات، مجبور به جایگزینی خون برای یکی از اینها شده اند. جالب است که بچه ای که خونش عوض شده بوده است، از نظر خُلق وخوی با دیگری کاملا متفاوت شده است. این نشان میدهد که مایع روانی که در بدن ما جریان دارد، بسیار مهم است و سرنوشت ما را از نظر رفتاری تعیین میکند و این مایع فقط با نماز، سالم و پاک میماند.
افراد با نماز خواندن، خوش خُلق تر و عادی تر هم میشوند. وقتی کسی عصبانی شود و نماز نخواند، همچنان در آن حالت عصبانیت می ماند و بعد از آن دیگر در تمام طول روز با هر کسی خشمگینانه برخورد میکند که جالب نیست. اما وقتی آدمی مدام بر یک روال پیوسته نباشد، تمرکز و دقتش هم بیشتر میشود. حتی در حین رانندگی هم توصیه میشود که در حین نمازها توقف شود، تا هم خستگی در رود و هم اینکه دقت بیشتر شود.
حتی به نظر من، مهمانیها و مراسمهای عروسی و سوگواری و یا هر گونه مراسم دیگر نباید از یک نماز تا نماز بعدی ادامه یابد. که اگر ادامه یابد، پیوستگی آن مجالس شما را می گیرد و ممکن است تحت تاثیر بعضی صفات شرّ موجود در این مجالس قرار گیرید. یکی از دلایل نماز بجا نیاوردن، همین مهمانیها و مراسمها و دسته جمعی ها است که مدت آنها نباید بیش از بازه زمانی نمازها باشد.
وقتی پیوستگی روانی برای فردی پیش آید، در حین غذا خوردن، دچار پرخوری عصبی هم میشود. زیرا ذهنش درگیر چیزهای دیگری است و متوجه کاری که میکند، نیست. به همین خاطر افراد متوجه نیستند که پرخوری میکنند و فقط با پرشدن شکمهایشان متوجه پرشدگی میشوند. این نوع خوردن معنوی نیست. در جهنم هم چنین روشی در خوردن برقرار است. افراد آنقدر میخورند که شکمهایشان پر میشود و فقط زمانی دست می کشند که شکمشان علامت دهد که پر شده و دیگر جا نیست.
فَإِنَّهُمْ لَآکِلُونَ
مِنْهَا فَمَالِئُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ (صافات: 66)
آنها از آن مىخورند و شکمها را از آن پر مىکنند
یکی از دلایل پرشدگی جهنمیان این است که آنها در پیوستگی روانی بسر می برند و حواسشان نیست. جهنمیان یک سر دارند و هزاران سودا. این است همان جهنمی که بیشتر مردم درکی از آن ندارند و نمی دانند که جهنم یک نوع استایل زندگی است که از همین دنیا شروع میشود و جهنم قسمت نهایی این نوع انتخاب است.
آیه 36:63
هَذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِی کُنْتُمْ تُوعَدُونَ
این همان دوزخى است که به شما وعده داده مىشد
که اگر نماز در این دنیا بجا آورده نشود، آن موقع مردم به جایی دیگر وصل میشوند. صلات در مقابل وصل شدن به جهنم. (صلات در مقابل ٱصْلَوْهَا). این است که اگر صلات بجا نیاورید، مخالف آن یعنی وصل شدن بی اختیار رخ میدهد.
آیه 36:64
ٱصْلَوْهَا ٱلْیَوْمَ بِمَا کُنتُمْ تَکْفُرُونَ
امروز به سزای کفری که ورزیدهاید به آن در آیید.
وقتی چندین ساعت مشغول فیلم شوی، چنان پیوستگی روانی در شما بوجود میاید که شما را به خوردن های بی هدف وارد میکند. همانطور که در قسمت یکم رشد معنوی گفته شد، از کسانی که در سَقَر هستند سوال میشود که چه چیزی شما را به این محل یعنی سَقَر رهنمون شده است، اولین چیزی که آنها در جواب می گویند این است که میگویند از نمازگزاران نبودیم و پیوستگی روانی ما را گرفت و در نتیجه این سبک زندگی را نصیب خود کردیم.
فِی جَنَّاتٍ یَتَسَاءَلُونَ ﴿۴۰﴾ در میان باغها از یکدیگر مى پرسند (۴۰)
عَنِ الْمُجْرِمِینَ ﴿۴۱﴾ درباره مجرمان (۴۱)
مَا سَلَکَکُمْ فِی سَقَرَ ﴿۴۲﴾ چه چیز شما را به سمت سقر سلوک داد (۴۲)
قَالُوا لَمْ نَکُ مِنَ الْمُصَلِّینَ ﴿۴۳﴾ گویند از نمازگزاران نبودیم (۴۳)
جهنمیان می گویند که از نمازگزاران نبودیم و این به آن معناست که آنها میدانند که چرا در پیوستگی روانی افتاده اند و کارشان به جهنم کشید. آنها دلیل به جهنم رفتن خود را میدانند. البته این دانستن مشکلشان را حل نمی کند، زیرا ماهیت آنان طوری شکل گرفته است که اگر همان لحظه برشان گردانی به زندگی دنیوی، دوباره همان روش قبلی و حتی بدتر را عمل میکنند. مثل معتادی که میداند مواد مخدر مضر است، ولی ادامه میدهد. این است که خدای رحمان کسی را اشتباهی به جهنم نمی اندازد.
اعوذ بالله من الشیطن الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
جادوی شیاطین (قسمت 201)
رشد معنوی (5)
نماز و سبک زندگی (3)
پیامهای آیات قرآنی، همان زمان که آشکار میشوند، همان زمان هم برای زندگی لازم و ضروری هستند و جزو بایدها قرار می گیرند. خدای رحمان در زمان خودش، پیامها را آشکار و نمایان میکنند. مردم همیشه فکر میکنند که با امتهای پیشین متفاوتند. آنها فکر میکنند، اگر در زمان پیامبران می بودند، کاملا تسلیم پیام آنان میشدند. این یک اصل ثابت شده است که کسی که همین حالا پیام قرآن را بشنود و قبول نکند، هرگز در زمانهای گذشته هم پیامها را قبول نمیکرد و حتی ضد آنان در می آمد. صد افسوس که نمی توان زمان را به گذشته برگرداند و اگر چنین چیزی امکان پذیر بود، بیشتر افرادی که همین حالا ادعای مذهبی بودن و یا روشنفکر بودن دارند، ضد دین از آب در می آمدند. قضاوت در مورد گذشته خیلی راحت است، مهم قضاوت در مورد حال است. یکی از فواید نماز این است که انسانها را نسبت به حال هوشیار میکند و قضاوت آنان را واقعی تر و حق طلبانه تر میکند.
در قسمتهای قبل گفتیم که قطع پیوستگی روانی مهمترین دلیل لزوم نماز است. نماز باید به سبک زندگی ما تبدیل شود و اگر کسی واقعا بهشت برین میخواهد، باید این کار را بکند.
یک آهو زمانی که در مزرعه می چرد، او همیشه مواظب است که شیر و یا پلنگ به او حمله نکنند. وقتی برای آب خوردن به برکه میرود، هر لحظه مواظب است که تمساح به او حمله نکند. آهو همیشه آماده فرار است. این همان قطع پیوستگی روانی آهوست. یک لقمه بیشتر، یک جرعه و قلپ بیشتر آب به قیمت جانش تمام میشود. به همین خاطر آهو طمع نمی کند و قبل از سیر شدن و قبل از سیراب شدن ، دست میکشد که اگر نکند، گیر می افتد و جانش را از دست میدهد. هر لقمه بیشتر و هر لیوان آب بیشتر، خطر جانی را دو چندان میکند و همینطور مقدار خطر، تصاعدی بالا میرود. به همین خاطر آهو بدن زیبا و چابکی دارد. اگر زیاد بخورد و در خوردن و آشامیدن پیوستگی برای خود ایجاد کند و مدام پیوسته بخورد، و هر از چند گاهی آن را قطع نکند، نمی تواند به موقع از خطر فرار کند. به اندازه خوردن، به اندازه نوشیدن، طمع نکردن، پیوسته مشغول نبودن، هر از چند گاهی دست کشیدن، در بازه های زمانی مشخصی همیشه آماده بودن، جزو برنامه ریزی یک آهوست. این سبک زندگی یک آهو است و این سبک زندگی، ادامه زندگی را برای او تضمین میکند و اگر اینطوری نباشد، نسلش از بین میرود. شاید خیلی از حیوانات که در طول زمان از بین رفتند، به این خاطر بوده باشد که نتوانستند خود را در مقابل خطرات بروز کنند و در نتیجه نسلشان از بین رفت. اگر آهویی اینها را رعایت نکند کارش تمام است. زندگی ما انسانها هم باید اینطوری باشد. همیشه آماده بودن یعنی قطع کردن پیوستگی های روانی در بازه های زمانی مشخصی که این مورد بوسیله نماز بدست میاید. شاید نماز آهو هم همین هشیاری های او در مقابل خطرات است. وقتی آهو دچار خطر شود و یا احساس خطر کند، دمای بدن و ضربان قلبش بالا می رود و آماده انقطاع از وضعیت فعلی میشود. ما هم باید در مواقعی که امورات دنیایی ما را می گیرند و می خواهند برای ما پیوستگی روانی ایجاد کنند، باید از نظر بدنی بیدار شده و خونمان به جوش آید و قیام کنیم و نمازمان را بجا آوریم. قیام آهو همان آمادگی و فرار اوست. قیام انسان هم بلند شدن برای انجام وضو و نماز است. از اهمیت نماز هر چه بگوئیم، کم است. نماز یک سیستم مبتنی بر زمان است. این زمانها آنقدر مهمند که حتی در حین جنگ هم نباید، نادیده گرفته شوند و اصلا شاید در حین خطر اهمیت بیشتری پیدا میکنند. اما واقعیت این است که انسان در زندگی دنیوی همیشه در معرض خطر است و همیشه در جنگ است، جنگ با شیطان و وسوسه های او.
آیه 4:102
وَإِذَا کُنتَ فِیهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ ٱلصَّلَوٰةَ فَلْتَقُمْ طَآئِفَةٌ مِّنْهُم مَّعَکَ وَلْیَأْخُذُوٓا۟ أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا۟ فَلْیَکُونُوا۟ مِن وَرَآئِکُمْ وَلْتَأْتِ طَآئِفَةٌ أُخْرَىٰ لَمْ یُصَلُّوا۟ فَلْیُصَلُّوا۟ مَعَکَ وَلْیَأْخُذُوا۟ حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْۗ وَدَّ ٱلَّذِینَ کَفَرُوا۟ لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِکُمْ وَأَمْتِعَتِکُمْ فَیَمِیلُونَ عَلَیْکُم مَّیْلَةً وَٰحِدَةًۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَیْکُمْ إِن کَانَ بِکُمْ أَذًى مِّن مَّطَرٍ أَوْ کُنتُم مَّرْضَىٰٓ أَن تَضَعُوٓا۟ أَسْلِحَتَکُمْۖ وَخُذُوا۟ حِذْرَکُمْۗ إِنَّ ٱللَّهَ أَعَدَّ لِلْکَٰفِرِینَ عَذَابًا مُّهِینًا
و چون (وقت خوف) در میان آنها باشی، و برای آنها نماز بر پا کردی، باید دستهای از آنها با تو (به نماز) بایستند، و باید سلاحهایشان را با خود برگیرند. و چون سجده کردند (و نماز را تمام نمودند) باید (دسته دوم) پشت سرتان باشند، و باید آن دستهای که نماز نخواندهاند؛ بیایند و با تو نماز بخوانند، و باید آنها احتیاط کنند و سلاحهایشان را (در نماز) با خود بگیرند، (زیرا) کافران آرزو دارند که شما از سلاحهای و متاعهای خود غافل شوید؛ پس یکباره بر شما یورش برند، و اگر برای شما از باران رنجی بود و بیمار (و مجروح) بودید؛ بر شما گناهی نیست (و مانعی ندارد) که سلاحهای خود را (بر زمین) بگذارید، ولی (وسایل دفاعی و) احتیاط خود را بر گیرید. همانا الله برای کافران عذابی خوارکننده آماده کردهاست.
نماز بجا آوردن در حین جنگ خیلی سخت است ولی خدا به آن مخصوصا سفارش کرده است. همین ثابت میکند که نماز هیچ وقت تعطیل بردار نیست و هیچ حادثه و هیچ کسی نمیتواند نماز را تعطیل کند. این آیه به ما میخواهد گوشزد کند که حتی در حین جنگ هم، اصول دینی را باید رعایت کرد. در جنگ نباید از هر روش و هر وسیله ای استفاده کرد و باید انصاف و اصول دینی و اخلاقی و انسانی را رعایت کرد که پیروزی در جنگ در گرو رعایت کردن این مسائل است.
همچنین در قسمت قبلی، در مورد صبر و نماز و ارتباط تنگاتنگ این دو گفته شد. اگر نماز انجام نشود، صبر تاثیر و اهمیت واقعی خودش را ندارد و اگر هم صبر نباشد، نماز فایده واقعی خود را ندارد.
بعضی ها فکر میکنند که وسوسه شیطان یعنی اینکه شیطان درِ گوش افراد نجوا کند. اما اگر توجه کنیم وسواس از همان ریشه کلمه وسوسه است. خیلی از وسواسها همان وسوسه هستند. خدا یک گزینه روی میز می گذارد (نور) ولی شیطان گزینه های زیادی روی میز میگذارد (ظلمات). کلمه نور مفرد است و کلمه ظلمات جمع است. شیطان دیگر مثل سابق درِگوشی وسوسه نمی کند، بلکه ایدئولوژی ارائه میدهد. ایدئولوژیهای شیطان مبتنی بر وسواس و وسوسه هستند.
وسواس یکی از شاخه های مهم وسوسه است. وسواس بخاطر پیوستگی روانی پیش میاید. در قسمت قبل گفتیم که نماز قطع کننده پیوستگی های روانی است. یکی بود که یکبار در میان غذایش، مو پیدا شد؛ بعد از این حادثه، او سالها از آن نوع غذا نخورد. این یک نوع پیوستگی روانی است. و گرنه عاقلانه نیست که بخاطر یک تار مو، تا چند سال از یک نوع غذا نخورید و آن را بر خود منع کنید. اما کسی که نماز میخواند، یاد می گیرد که پیوستگی های روانی برای خود ایجاد نکند و او یاد می گیرد که بعضی چیزها را باید قطع و فراموش کند و گرنه به یک وسواس تبدیل میشود.
خیلی از کینه ها هم بخاطر قطع نکردن خاطرات گذشته است. وقتی مدام بر یک فکر و روال و خاطره باشید، دیگر به یک اصل برای شما تبدیل میشود و در نتیجه همیشه در ذهن شما می ماند و به یک گره روانی تبدیل میشود و در نتیجه این نوع وسواس هیچوقت از بین نمی رود. شیطان با یک کینه شروع کرد، از آنجا که شیطان نماز و صبر ندارد، هیچوقت هم کینه اش تمام نمیشود و تا قیامت ادامه دارد. شیطان از زبان شاعر میگوید:
برای بالاتر از خدا بودن، باید شیطان را بخشید
این شعر نشان از این دارد که شیطان درست بشو نیست و قصدی هم برای اینکار ندارد. پیوستگی روانی شیطان آنقدر طولانی شده است که ادعای خدایی به او دست داده است و در توهمات عجیب و پیچیده ای افتاده است. شیطان بجای اینکه توبه کند و مسیرش را اصلاح کند، انتظار دارد که به همان مقام قبلی برگردانده شود. پیوستگی روانی او را به این روز انداخته است.
کسی که در یک پیوستگی روانی گیر کند، تغییرات در او بسیار سخت است. برای تغییر باید ابتدا از این حالت بیرون بیاید. به همین خاطر است که این افراد، طبیعت و نشانه های خدا در طبیعت را نگاه نمی کنند و اصلا برایشان هم مهم نیست. مثلا وقتی کسی در موسیقی غرق شده است، یعنی در یک پیوستگی روانی افتاده است. وقتی انسان نسبت به نشانه های خدا در نظام رحمانی بی تفاوت باشد و روانش نسبت به آن مقاومت پیدا کند، دیگر تحت تاثیر قرار نمی گیرد و در این حالت انسان سنگدل شده است. این است که ماشین آتش می گیرد و افراد بجای تلاش برای نجات سرنشینان، مشغول فیلمبرداری میشوند و این همان پیوستگی روانی است که نمی گذارد آنان وارد دنیای واقعی شوند و همان مسیر خود را ادامه میدهند و فقط در فکر مسیر و روش خود هستند و نسبت به بقیه قضایا سندگدل میشوند.
این پیوستگی روانی، یک پیش زمینه و بک گراوند ذهنی برای آدمی ایجاد میکند و مثل سایه همیشه با اوست؛ بنابراین در هر چیزی این بک گرواند و سایه را تاثیر میدهند. شرک یک نوع پیوستگی روانی است که باعث دخالت دادن غیر خدا در هر چیزی میشود. بعضی گروه های مذهبی، در هر چیزی بزرگان مذهبی خود را مطرح میکنند و به این طریق هر چیزی و هر حادثه ای را از آن کانال می بینند. این یک نوع کوری است. کسی که در این دنیا کور باشد، در آخرت هم کور است.
آیه 20:124
وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِکْرِى فَإِنَّ لَهُۥ مَعِیشَةً ضَنکًا وَنَحْشُرُهُۥ یَوْمَ ٱلْقِیَٰمَةِ أَعْمَىٰ
و کسیکه از یاد من روی گردان شود، پس بیگمان زندگانی (سخت و) تنگی خواهد داشت، و روز قیامت او را نابینا بر انگیزیم.
آیه 20:125
قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِىٓ أَعْمَىٰ وَقَدْ کُنتُ بَصِیرًا
گوید: «پروردگارا! چرا مرا نابینا برانگیختی؟ و حال آنکه من (در دنیا) بینا بودم!».
آیه 20:126
قَالَ کَذَٰلِکَ أَتَتْکَ ءَایَٰتُنَا فَنَسِیتَهَاۖ وَکَذَٰلِکَ ٱلْیَوْمَ تُنسَىٰ
فرمود: «همان گونه که آیات ما برای تو آمد پس آنها را فراموش کردی؛ و این گونه امروز (تو در آتش) فراموش خواهی شد».
هر انسانی اهداف پنهانی در این جهان دارد که از پیوستگی روانی او نشات می گیرد و اینها در قیامت آشکار می گردند و این همان روز تبلی السرائر است. روزی که رازها آشکار می گردند. شیطان نتوانست در اجرای دستور خدا در سجده برای آدم شرکت کند، زیرا پیوستگی روانی، وجود او را گرفته بود. شیطان پیش زمینه ذهنی زیادی داشت و همین پیش زمینه نگذاشت او درست تصمیم بگیرد.
بعضی صفات زشت و شرّ، در حالت پیوستگی روانی پیش می آیند، مثل کینه و حسادت. نماز یک نوع قطع کننده است که کینه و حسادت و اینجور صفات را قطع میکند. نماز حالت پایداری به زندگی میدهد و زندگی ها را قابل تحمل میکند. در یک خانواده که تعدادی نماز بجا آورند، زندگی لذتبخش تر و قابل تحملتر میشود. اگر ذره آرامشی در یک خانواده و یا یک جامعه هم هست از صدقه سر کسانی است که نماز بجا می آورند و پیوستگی های روانی و غیر روانی را قطع میکنند.
وقتی نماز نباشد، آرزوها قابل توقف نیستند. ابتدا آرزوی خرید ماشین گران قیمت دارد، بعد خانه گران قیمت و این آمال و منیات الی بی نهایت ادامه دارد. زیرا پیوستگی روانی، پایان ناپذیر است و ته ندارد. جاده ای پیوسته است که انتها ندارد.
یکی دیگر بود که قوانین عجیبی در تغذیه برای خود بوجود آورده بود. او هیچوقت پیاز داخل غذاها را نمی خورد و خیلی چیزهای دیگر را هم بر خود حرام کرده بود و از این ممنوعیتهای بیخودی که دلیل آن را فقط خودش می دانست. اما بعد از مدتی دچار وسواس شد و بیماریی گرفت که هر روز مُسکن میخورد. وسواسها در نگاه اول، به مسائل بهداشتی تعبیر میشوند ولی بعد از مدتی به مشکلات روانی تبدیل میشوند و به یک گرفتاری بزرگ در زندگی تبدیل میشوند. در نهایت همین وسواس به ظاهر بهداشتی روزی به هیزم و آتش در وجود آدمی تبدیل میشود. وسواس یک نوع دفاع الکی و بی خودی است که فرد فکر میکند، دفاع واقعی است. دفاع الکی بعد از مدتی به خودزنی تبدیل میشود. دفاع الکی و افراطی جزو ایدئولوژیهای شیطان است.
حتی در مباحث دینی هم، دفاع بد و نامربوط از یک موضوع، به اندازه صد دشمن دین مضر تر است. خدا می فرماید که حیوانات را قبل از خوردن، ذبح کنید. اما شیطان میگوید که نه اصلا گوشتش را نخورید. خدا می فرماید که در دنیا رنجهایی هست و بعد از هر سختی و رنجی، آسانی هست. اما خیلی از فلسفه های غلط میگویند که دنیا کلا رنج است. اینها دفاعها و فلسفه های غلطند. تهمت زدن، اتهام زدن، دروغ گفتن یک نوع سیستم ایمنی و روش دفاعی غلطند. اینها ممکن است که روزی به کالبد ما هم سرایت کنند و باعث بیماریهایی شوند که به غلط از بدن دفاع میکنند و خودزنی میکنند. زلیخا از آنجا که معنویتش غلط بود، در قضیه یوسف، برای دفاع از خود به یوسف تهمت زد؛ در حالیکه عزیز، همسر او همه چیز را متوجه شده بود و حتی شاید از دفاع و جبهه گیری غلط زلیخا، از هر نظر مطمئنتر شده بود که حق با یوسف است.
اگر یک موسیقی را خیلی و بطور مداوم گوش کنید، به یک پیوستگی روانی تبدیل میشود و این پیوستگی روانی باعث ایجاد وسواس، کینه و خودزنی میشود. یک نوع پیوستگی روانی، پیوستگی های روانی دیگری را هم با خود به دنبال دارد.
خدای رحمان در این دنیا نشانه های زیادی گذاشته است که ما میتوانیم بوسیله آن زمان را درک کنیم و در نتیجه صبر و زمان را مدیریت کنیم. اما در جایی مثل جهنم، نشانه ها وجود ندارند. جهنم جایی تنگ و تاریک است و در نتیجه قطعا هیچ نشانه ای در آن پیدا نیست. ما حتی در شبها که هوا تاریک است، کلی نشانه اعم از ستاره و ماه و چیزهای دیگر می بینیم. اما در جهنم هیچ نشانه ای نیست و همه سر در گمند و شاید زمان از دستشان در رفته است. بعضی ها هم، این دنیا را برای خود مثل جهنم کرده اند و از نشانه ها و زمان های آن استفاده نمی کنند و آن را نمی بینند. پیوستگی روانی عجیبی در جهنم برقرار است که از شدت پیوستگی، همگی به مرحله ای میرسند که میخواهند مغزشان بترکد و بمیرند ولی نمیشود.
حتی وقتی دعا می کنیم، باید صبر به خرج بدهیم. که اگر صبر به خرج ندهیم، برداشتهای غلطی از نتیجه دعاهایمان میگیریم و ممکن است نسبت به خدا شک و گمان بد ببریم.
نماز پیوستگی روانی را از بین می برد. اگر پیوستگی روانی در آدمی پیش آید، بعد ازمدتی از پندار به کردار میرسد و بعد از آن، از کردار به گفتار هم می رسد.
پیوستگی در پندار ß پیوستگی در کردار ß پیوستگی در گفتار
هر کدام از پیوستگیهای بالا، مشکلات مخصوص خودشان را دارند و بعد از مدتی به مرحله بعدی خود نفوذ میکنند. وقتی در پندارمان پیوستگی روانی وجود داشته باشد و فکر و ذهنمان مدام مشغول مثلا انتقام گیری از یکی باشد، این پیوستگی به کردار و گفتارمان هم خواهد رسید و ممکن است که عملا و مدام در فکر توطئه چینی بیفتیم، یا اینکه مدام از این موضوع حرف بزنیم و به آن شخص توهین کنیم. به این طریق این پیوستگی سراسر وجودمان را می گیرد. اما نماز این روال و پیوستگی خیلی خطرناک را قطع میکند و آزاد و راحت می شویم.
بعضی ها زندگی مادی دنیوی را همچون پیراهنی میدانند که قابل رها شدن است. اما این دید اشتباه است. زیرا اگر کالبد شما بیمار شود، با درمان کالبد خود به روش طبیعی رحمانی، به معنویت خود رشد میدهید و این معنویت به لایه روان شما هم سرایت میکند. بدون کالبد نمی توان چنین معنویتی را تجربه کرد. وحدت وجودی ها از وحدت درونی حرف میزنند. آنها روشهای خاکی را کم اهمیت جلوه می دهند و آن را بی اثر میدانند و از مطالبی حرف میزنند که لایه خاکی و بدنی ما را نادیده می گیرد. ما با وضو و نماز میتوانیم پیوستگی جسمی خود را قطع کنیم و قطع پیوستگی جسمی روی قطع پیوستگی روانی هم اثر میگذارد. البته این رابطه دو طرفه است؛ پیوستگی روانی، آدمی را وارد پیوستگی جسمی هم میکند؛ در آن موقع دیگر مردم فراز و نشیبهای طبیعت را حس نمی کنند. بطور مثال در زمستان باید احساس سردی بر احساس گرمی غلبه داشته باشد. این یک احساس جسمی است که در روان ما هم تاثیرگزار است. در تابستان باید گرمای آن را حس کنیم و این هم باز در روان تثیر خوبی دارد. کلا اگر مطابق طبیعت رحمانی باشیم، از خیلی از پیوستگیهای بوجود آمده خلاص می شویم. رعایت کردن نظم رحمانی خودش میتواند یک نوع نماز باشد. در قرآن هر وقت نماز را به صورت الصلوه با (ال) معرفه ذکر کرده است، منظورش نمازهای پنجگانه است و اما اگر بدون (ال) بصورت صلات آمده باشد، منظورش تطبیق یافتن با نظام رحمانی است. نمازی که قوم شعیب آن را به شعیب گوشزد کردند، از نوع دومی بود.
آیه 11:87
قَالُوا۟ یَٰشُعَیْبُ أَصَلَوٰتُکَ تَأْمُرُکَ أَن نَّتْرُکَ مَا یَعْبُدُ ءَابَآؤُنَآ أَوْ أَن نَّفْعَلَ فِىٓ أَمْوَٰلِنَا مَا نَشَٰٓؤُا۟ۖ إِنَّکَ لَأَنتَ ٱلْحَلِیمُ ٱلرَّشِیدُ
گفتند: «ای شعیب! آیا نمازت به تو فرمان میدهد که آنچه را که نیاکانمان میپرستیدند، رها کنیم، یا آنچه را میخواهیم در اموالمان انجام دهیم؟! بیگمان تو (مردی) بردبار عاقلی هستی!».
یعنی ای شعیب آیا نمازت تو را امر میکند که این پیوستگی ها را قطع کنیم؟ زیرا شرک، گران فروشی، ضرر فروشی، کم فروشی و همه اینها هم یک نوع پیوستگی روانی هستند. مردم در پیوستگی روانی و ذهنی، دچار پیش بینی های بیخودی و الکی و ترس میشوند و در نتیجه گرانتر می فروشند. حتی کسی که قتل میکند، در هنگام ارتکاب، آن را حق مسلم خود میداند و این حق مسلم فقط در پیوستگی های روانی بوجود میاید که افراد آنقدر روی این موضوع فکر می کنند و در ذهن خود پیچیده اش میکنند که از جاده انصاف خارج شده و برای خود آن را توجیه میکنند؛ در نتیجه کشتن طرف مقابل را حق قانونی خود میدانند.